Formy państwa
Forma rzadzeniaOznacza strukturę najwyższych organów władzy, ich wzajemne relacje i sposoby powoływania głowy państwa.
MONARCHIA – forma rzÄ…dów w której stanowisko gÅ‚owy paÅ„stwa należy do monarchy. WÅ‚adzÄ™ swÄ… monarcha uzyskuje poprzez dziedziczenie albo w wyniku wyborów.
Wyróżnia się monarchie:
• NieograniczonÄ… – wÅ‚adza monarchy jest niepodzielna, jednolita, pochodzÄ…ca od Boga, zatem nie może być ograniczona przez ludzi
• OgraniczonÄ… – pozycja monarchy okreÅ›lona jest przez konstytucjÄ™, a wÅ‚adza ogranicza siÄ™ do funkcji reprezentacyjnych i ceremonialnych.
REPUBLIKA – gÅ‚owa paÅ„stwa jest prezydent wybierany przez ogół lub grupy obywateli w wyborach
Rezim polityczny
Czyli metody i środki sprawowanie władzy. Podział państw we względu na reżim polityczny:
PAŃSTWO DEMOKRATYCZNE – paÅ„stwo opierajÄ…ce siÄ™ na konstrukcyjnych zasadach: suwerennoÅ›ci narodu, trójpodziaÅ‚u wÅ‚adzy, pluralizmu politycznego. W demokratycznym paÅ„stwie prawa wyznaczane sÄ… tez takie wartoÅ›ci jak tolerancja, równość wobec prawa, rozwiniÄ™te wolnoÅ›ci swobody jednostki, sprawiedliwość i porzÄ…dek spoÅ‚eczny.
We współczesnym świecie istnieją dwa modele państwa demokratycznego:
• PaÅ„stwo liberalne – obowiÄ…zuje w nim trójpodziaÅ‚ wÅ‚adzy, parlament zajmuje czoÅ‚owÄ… pozycje wÅ›ród organów paÅ„stwowych.
• PaÅ„stwo socjalne – duża aktywność paÅ„stwa w sferze gospodarczej i polityce socjalnej.
PAŃSTWO AUTORYTARNE - to państwo w którym nie ma warunków do działania społeczeństwa obywatelskiego i idei samorządności. Udział obywateli w życiu politycznym podlega stałej kontroli i sprowadza się do pewnych rytualnych zachowań i przyzwyczajeń. Organizacja państwa opiera się na silnej władzy wykonawczej w rękach jednostki.
PAŃSTWO TOTALITARNE – istota tego paÅ„stwa jest powszechna kontrola wszelkich przejawów życia spoÅ‚ecznego oraz postÄ™pujÄ…ca, totalna indoktrynacja. WÅ‚adza paÅ„stwowa skupiona jest w rÄ™kach jednej partii, wiec nie ma mowy ani o zasadzie podziaÅ‚u wÅ‚adzy, ani o legalnie dziaÅ‚ajÄ…cej opozycji. Interes jednostki podporzÄ…dkowany jest interesowi partii i paÅ„stwa.
Ustrój terytorialny
PaÅ„stwo unitarne – to paÅ„stwo jednolite wewnÄ™trznie. Na jego obszarze obowiÄ…zuje tylko jeden porzÄ…dek prawny i spoÅ‚eczny, jedno obywatelstwo, a jednostki administracyjno-terytorialne, podporzÄ…dkowane centralnym organom wÅ‚adzy, nie maja żadnej samodzielnoÅ›ci politycznej.
PaÅ„stwo zÅ‚ożone – to takie, które swoim częściom skÅ‚adowym daje niemal zupeÅ‚na samodzielność, a wraz z niÄ… możliwość posiadanie wÅ‚asnego systemu prawodawczego, prawodawczego i sÄ…downiczego.