Ponadczasowa wartość sztuki antycznej.

Dzieje sztuki często przedstawia się jako sinusoidę okresów jasnych, do których zaliczmy Antyk, Renesans, Oświecenie, Pozytywizm i Dwudziestolecie, oraz okresów ciemnych, takich jak Średniowiecze, Barok, Romantyzm czy Młoda Polska. Wieki jasne można scharakteryzować takimi określeniami jak wiedza, materia, rozum. Sztuka antyku otrzymała od łacińskiego słowa „classicus” (wzorowy) nazwę klasycyzmu, używaną także do późniejszych prądów artystycznych, wzorujących się na sztuce antycznej. Kultura klasyczna narodziła się w Grecji gdzie w V i IV w. p.n.e. osiągnęła szczyt doskonałości.

Sztuka hellenistyczna była pełna piękna, spokoju i równowagi. Nie pokazywano w niej starości, cierpienia czy ludzkich niedoskonałości. W sztuce tej najwyższą cnotą jest proporcja, harmonia i mimesis – wierne oddawanie rzeczywistości. Estetyka grecka opierała się na naśladownictwie natury otaczającej świat starożytnych. Dążenie do tych samych ideałów można zaobserwować w innych epokach nawiązujących do sztuki klasycznej.

W architekturze piękno wyrażano w statyce budowli, w jej regularnych kształtach, symetrycznie ustawionych kolumnach i przepięknych, zazwyczaj roślinnych ornamentach. Wzorami budowli klasycznych są świątynie położona w najświętszych wzgórzach Grecji i Rzymu: na Akropolu, w Atenach i Kapitolu w Rzymie. Już w VII w. p.n.e. ustaliły się podstawowe porządki architektoniczne: dorycki, o surowych formach i ciężkich proporcjach i joński, bardziej ozdobny i lekki, w okresie hellenistycznym VI w. p.n.e. powstał porządek koryncki, nacechowany jeszcze większą dbałością o elementy ozdobne i ornamentalne. Były one wykorzystywane w architekturze okresów jasnych. Kilka przykładów takich budowli możemy zaobserwować nawet w Warszawie (Pałac w Wilanowie i Teatr Wielki).

Malarstwo ścienne (freski – malowidła kładzione na mokrym tynku) przedstawiały sceny mitologiczne lub sceny z życia codziennego, w których umieszczano wyidealizowane wizerunki postaci. Wszystkie malowidła ścienne były robione farbami naturalnymi i niestety większość z nich uległa całkowitemu lub przynajmniej częściowemu rozkładowi. Najlepiej zachowane freski rzymskie znajdują się w Pompejach – mieście zasypanym przez popioły Wezuwiusza.

Rzeźba antyczna wzoruje się na najpiękniejszym tworze natury - czyli człowieku. Rzeźbiarstwo w czasach antycznych osiągnęło swój największy rozkwit w V w. p.n.e., za czasów Polikleta i Fidiasza. Tworzone przez nich postacie miały doskonałe proporcje, cudowne ciało i były bardzo dynamiczne (ukazywały ruch). Już za czasów rzymskich większość arystokratów posiadała kopie największych dzieł, takich jak Dyskobol Myrona czy Doryforos Polikleta. W okresach jasnych powstało wiele nowych rzeźb opartych jednak na podstawowym kanonie antycznym (w posągu stopa człowieka powinna wynosić 1/6 długości ciała, głowa 1/8, twarz i ręka 1/10). Jednym z najwspanialszych przykładów powrotu idei klasycyzmu jest, powstała w okresie Renesansu, rzeźba Dawida autorstwa Michała Anioła.

Najważniejszymi cechami wyróżniającymi sztukę antyczną jest to, iż opisuje i przedstawia harmonię, wyidealizowany, ale jednak rzeczywisty świat i opisuje człowieka jako istotę prawie równą bogu. Ludzie żyjący w tamtych czasach najbardziej cenili sobie wiedzę, rozum i cnotę, czyli wartości, dzięki którym można osiągnąć to, co najcenniejsze w życiu, czyli szczęście.