Tkanki -mięśniowa, kostna nabłonki itd (ściąga)
Tkanka łącznacharakteryzuje siÄ™ obfitÄ… substancjÄ… miÄ™dzykomórkowÄ…. Zależnie od stopnia jej uwodnienia i liczby wystÄ™pujÄ…cych w niej komórek, tkanka łączna może być pÅ‚ynna lub staÅ‚a. TkankÄ… łącznÄ… pÅ‚ynnÄ… jest krew, a stałą – tkanka chrzÄ™stna, kostna i tÅ‚uszczowa.
Krew tworzy wewnÄ™trzne Å›rodowisko organizmu. U zwierzÄ…t krÄ™gowych, krąży w tÄ™tnicach, żyÅ‚ach i naczyniach wÅ‚osowatych. SkÅ‚ada siÄ™ z pÅ‚ynnego osocza i elementów morfotycznych – krwinek. Dociera do wszystkich komórek ciaÅ‚a. Osocze zawiera okoÅ‚o 90% wody i okoÅ‚o 10% substancji takich jak: biaÅ‚ka, enzymy, hormony, witaminy i sole mineralne. Komórki krwi to: krwinki czerwone, krwinki biaÅ‚e i pÅ‚ytki krwi.
v Krwinki czerwone zawierajÄ… czerwony barwnik – hemoglobinÄ™, dziÄ™ki której transportujÄ… tlen i dwutlenek wÄ™gla. U ssaków sÄ… pozbawione jÄ…dra komórkowego.
v Krwinki białe są zróżnicowane. Wpływają na odporność organizmu oraz pełnią ważną rolę w jego obronie przed mikroorganizmami.
v PÅ‚ytki krwi – najmniejsze elementy komórkowe – biorÄ…ce udziaÅ‚ w procesie krzepniÄ™cia krwi.
Funkcje krwi:
v Rozprowadza po organizmie tlen i substancje odżywcze;
v Zbiera szkodliwe produkty przemiany materii i odprowadza je do nerek;
v Przenosi dwutlenek węgla z tkanek do płuc;
v Reguluje ciepłotę ciała;
v Dostarcza ciał odpornościowych, broniących organizm np. przed bakteriami.
Charakterystyczna dla krÄ™gowców jest tkanka łączna staÅ‚a – chrzÄ™stna i kostna.
Tkanka chrzęstna buduje szkielet ryb chrzęstnoszkieletowych, elementy chrzęstne nosa, tchawicy, małżowiny usznej itp. Pełni funkcję ochronną i zabezpieczającą. Zbudowana jest z komórek chrzęstnych ułożonych po jednej, dwóch lub trzech w owalnych jamkach chrzęstnych zanurzonych w substancji międzykomórkowej, która może zawierać również włókna.
Tkanka kostna buduje szkielet wewnętrzny kręgowców. Ponieważ zawiera dużo soli mineralnych w substancji międzykomórkowej, jest najtwardsza ze wszystkich tkanek. Tworzą ją mające liczne wypustki komórki kostne. Znajdują się one w jamkach kostnych. Komórki kostne tworzą blaszki i beleczki, których układ przestrzenny zapewnia kościom odporność i sztywność. tkanka kostna jest dobrze ukrwiona, gdyż przechodzą przez nią liczne naczynia krwionośne roznoszące substancje odżywcze.
Pełni funkcję:
v ZabezpieczajÄ…cÄ…;
v PodporowÄ…;
v OchronnÄ….
Kości są również miejscem przyczepiania się mięśni szkieletowych i razem z nimi tworzą układ ruchowy kręgowców.
~~Tkanka mięśniowa
zbudowana jest z komórek wydłużonych, które mają zdolność kurczenia się i rozkurczania. Dzięki zdolności kurczenia się mięśni, zwierzęta mogą wykonywać wszelkie ruchy. Ze względu na funkcję i miejsce występowania mięśnie dzieli się na szkieletowe i trzewiowe. Natomiast ze względu na budowę wyróżnia się tkankę mięśniową gładką i poprzecznie prążkowaną.
Mięśnie gładkie są zbudowane z komórek o wrzecionowatym kształcie, które kurczą się powoli, niezależnie od naszej woli i nie męczą się. W cytoplazmie tych komórek występuje jedno jądro. Mięśnie te budują narządy wewnętrzne np. układu pokarmowego, krwionośnego i wydalniczego itp.
Mięśnie poprzecznie prążkowane zbudowane są z włókien, które obserwowane pod mikroskopem mają jasne prążki. Komórki włókien mięśniowych są wydłużone i wielojądrowe. Z tej tkanki zbudowane są mięśnie szkieletowe, które się szybko kurczą i rozkurczają zależnie od naszej woli, ale też szybko się męczą.
Mięsień sercowy zbudowany jest z rozgałęzionych włókien poprzecznie prążkowanych.
~~Tkanka nabłonkowa
jest najbardziej pierwotnÄ… tkankÄ… organizmu, gdyż pierwsza pojawia siÄ™ w rozwoju zarodkowym. Komórki nabÅ‚onka Å›ciÅ›le do siebie przylegajÄ…. Ze wzglÄ™du na ich ksztaÅ‚t wyróżnia siÄ™ nabÅ‚onek pÅ‚aski, szeÅ›cienny (kostkowy) i cylindryczny (walcowaty). Może skÅ‚adać siÄ™ z jednej warstwy komórek jak np. u bezkrÄ™gowców lub wielowarstwowy – u krÄ™gowców. OkrywajÄ…ca powierzchniÄ™ ciaÅ‚a część nabÅ‚onka wielowarstwowego rogowacieje i zÅ‚uszcza siÄ™.
Nabłonek pełni różne funkcje:
ü nabÅ‚onek powierzchniowy, czyli naskórek – chroni organizm przed szkodliwymi czynnikami zewnÄ™trznymi;
tzw. Å›ródbÅ‚onek – wyÅ›ciela narzÄ…dy wewnÄ™trzne np. jelita oraz naczynie krwionoÅ›ne;
nabÅ‚onek gruczoÅ‚owy – zawiera komórki gruczoÅ‚owe wydzielajÄ…ce np. łój, pot, mleko, Å›luz;
nabÅ‚onek zmysÅ‚owy – wchodzi w skÅ‚ad narzÄ…dów zmysłów i pomaga odbierać wrażenia zmysÅ‚owe;
ü nabłonek rozrodczy wchodzi w skład układu rozrodczego, wyściela gonady i przewody rozrodcze.
~~Tkanka nerwowa
buduje ukÅ‚ad nerwowy. ZÅ‚ożona jest z licznych komórek nerwowych – neuronów. SkÅ‚adajÄ… siÄ™ one z ciaÅ‚a komórki zawierajÄ…cego jÄ…dro. Od tego ciaÅ‚a odchodzÄ… krótkie wypustki zwane dendrytami oraz najczęściej jedna, dÅ‚uga i rozgałęziona na koÅ„cu wypustka – neuryt. MogÄ… go otaczać osÅ‚onki.
Dendryty odbierajÄ… bodźce i przekazujÄ… je do ciaÅ‚a komórki nerwowej, a stÄ…d przez neuryt informacja trafia do nastÄ™pnej komórki nerwowej. DziÄ™ki dendrytom i neurytom komórki nerwowe mogÄ… speÅ‚niać swoje funkcje, czyli odbierać i przekazywać bodźce ze Å›rodowiska zewnÄ™trznego i wewnÄ™trznego do centralnego ukÅ‚adu nerwowego – mózgu i rdzenia krÄ™gowego. Centralny ukÅ‚ad nerwowy, od którego odchodzÄ… liczne włókna nerwowe peÅ‚ni nadrzÄ™dnÄ… funkcjÄ™ w stosunku do innych ukÅ‚adów i caÅ‚ego organizmu.
Układ nerwowy scala, kontroluje wszystkie czynności życiowe i funkcjonowanie żywego organizmu.
3 cechy krwi przemawiające za tym że jest ona tkanką łączną:
-składa się z substancji międzykomórkowej
-elementów morfotycznych
Neuron jest to komórka nerwowa. Jej czynność to zdolność do wzbudzania impulsu nerwowego oraz przenoszenia stanu pobudzenia powstałego w receptorze nerwowym. W neuronie wyróżnia się ciałko neuronu z jądrem i bogato zorganizowaną cytoplazmą oraz wypustki: dendryty i neuryty. Dendryty mogą być pojedyncze lub liczne. Neuryt jest zawsze wypustką pojedynczą. Cechą szczególną neuronu i jego wypustek jest jednokierunkowe przewodnictwo informacji. Dendryty odbierają informację i przenoszą je wyłącznie od ciałka neuronu. Neuryt przenosi informacje do ciałka neuronu na obwód, to jest do innego neuronu lub do narządu wykonawczego, czyli efektora. Neurony pełniące te same lub podobne zadania leżą często obok siebie lub w pobliżu oraz w ośrodkowym układzie nerwowym, gdzie tworzą odpowiedni ośrodek nerwowy, a w obwodowym układzie nerwowym tworzą zwój nerwowy.
Cechy charakterystyczne RODZAJE TKANKI MIĘSNIOWEJ
Długość włókien mięśniowych gładka Prążkowana szkieletowa Prążkowana sercowa
Kształt włókien Wrzecionowate, ostro zakończone Wydłużone, cylindryczne, tępo zakończone Wydłużone, cylindryczne
,rozgałęzione,tępo zakończone
Liczba jÄ…der jedno wiele Wiele
Ułożenie jąder Centralne Peryferyczne Centralne
Prążkowanie poprzeczne brak Obecne obecne
Szybkość skurczu Mała Bardzo duża Pośrednia
Regulacja skurczu Niezależna od woli Zależna od woli niezależna od woli
Występowanie w organizmie W ścianach przewodów pokarmowego i płciowego Mięśnie szkieletowe Mięsień sercowy