Åšrodki stylistyczne
I. Å›rodki sÅ‚owotwórcze:• Wyrazy zgrubiaÅ‚e: psisko, kocisko, powieÅ›cidÅ‚o, chÅ‚opisko
• Wyrazy zdrobniaÅ‚e: ziółka, pszczółka
• Neologizmy – nowo powstaÅ‚e wyrazy
• ZÅ‚ożenia: szybkonogi, bystrooki
II. środki leksykalne (tropy stylistyczne)
• Epitety – mogÄ… okreÅ›lić wyglÄ…d Np. drobna nóżka, lub cechÄ™ Np. kochajÄ…ca matka
RODZAJE EPITETÓW
a) Epitet rzeczownikowy: statek przetwórnia
b) Epitet stały (patrz eposy Homeryckie)
c) Epitet metaforyczny: szklana równina
d) Oksymoron (głupi epitet): sucha woda, zimny ogień
• Porównanie – zestawienie dwóch wyrazów przy pomocy słów: jak, niby, niczym Np. piÄ™kna jak nimfa, biaÅ‚y jak Å›nieg
RODZAJE PORÓWNAŃ
a) Porównanie Homeryckie (patrz „Iliada”)
b) Porównanie tautologiczne Np. koń wygląda jak koń
• Metafora – zwana inaczej przenoÅ›niÄ…, to takie zestawienie wyrazów, w którym zyskujÄ… one nowe znaczenie Np. fale zbóż
RODZAJE METAFOR
a) Metonimia (zamiennia): wypić kielich do dna. Czytać Mickiewicza
b) Synekdocha – pewna część zastÄ™puje caÅ‚ość: serce siÄ™ smuci, liść siÄ™ żółci na drzewach, wÅ‚os siwieje na gÅ‚owie
c) Peryfraza (omówienie) – zastÄ…pienie jednego wyrazu kilkoma
d) Eufemizm (złagodzenie): mijać się z prawdą, mieć lepkie ręce
e) Hiperbola (wyolbrzymienie): Jego nogi- jak kolumny z białego marmuru
f) Litota (przeciwieństwo hiperboli): Ziemia- ziarenko piasku
g) Synestezja – przypisanie wrażeÅ„ pochodzÄ…cych z jednego zmysÅ‚u, drugiemu zmysÅ‚owi Np. barwa dźwiÄ™ku, widzieć ciszÄ™
h) Animizacja – nadanie cech istot żyjÄ…cych
i) Personifikacja ( uosobienie) – nadanie cech ludzkich
j) Symbol – znak jÄ™zykowy, który oprócz znaczenia dosÅ‚ownego posiada znaczenie ukryte, można go interpretować wielorako
k) Alegoria - oprócz znaczenia dosłownego posiada tylko JEDNO znaczenie ukryte
l) Ironia – sprzeczność miÄ™dzy znaczeniem sÅ‚owa a intencjÄ… zawartÄ… w kontekÅ›cie.
III. środki składniowe
• Inwersja – szyk przestawny
• Elipsa – zdanie niepeÅ‚ne a mimo to zrozumiaÅ‚e
• Powtórzenie: „żem czÄ™sto dumaÅ‚….
Å»em prawie nie znaÅ‚..”
• Paralelizm skÅ‚adniowy – podobna budowa zdaÅ„ w tekÅ›cie
• Anafora – rozpoczynanie każdego wersetu w wierszu tym samym elementem
• Epifora – każdy werset koÅ„czy siÄ™ tym samym elementem
• Wyliczenia
• Apostrofa – bezpoÅ›redni zworo do adresata
• Pytanie retoryczne
• Antyteza – budowanie wypowiedzi z elementów przeciwstawnych
• Zdanie parenetyczne – zdanie wtrÄ…cone w nawias
• Anakolut – zadanie bÅ‚Ä™dna gramatycznie