Demokracja itp.

Demokracja (z gr. demos – lud, cratos – władza) jest formą ustroju państwa, w której obywatele tego państwa sprawują rzędy bezpośrednie lub za pośrednictwem wybranych przedstawicieli.

Rozwój demokracji:
Demokracja ateńska – władze mieli tylko rodowici mieszkańcy Aten, mężczyźni powyżej 20-stego roku życia.
Republika rzymska – (arystokratyczna) – najważniejszą role w państwie odgrywali członkowie starszych rodów patrycjuszowskich, którzy pełnili główne urzędy i wchodzili w skład senatu.
Wspólnoty wczesnochrześcijańskie – wybory biskupów, diakonów, przez członków wspólnoty, równość wszystkich wobec Boga.
Demokracja plemienna – główna rola – wiec, czyli zebranie dorosłych obywateli plemienia orzekające o najważniejszych sprawach.
Demokracja szlachecka (stanowa) – tylko szlachta miała pełnie praw politycznych i ekonomicznych w RP, reszta odgrywała role drugoplanowe.
Demokracja burżuazyjna – czołowe zasady – prawa obywatelskie (deklaracja niepodległości w USA – 1776r. oraz deklaracja praw człowieka i obywatela 1789r.) Po raz pierwszy podstawą polityki stała się konstytucja. Istotnym elementem był również system reprezentacji (teraźniejszy ustrój).

Fundamentalne zasady demokracji:
Zasada suwerenności narodu – podmiotem władzy jest naród, który rządzi za pośrednictwem swoich przedstawicieli.
Zachowanie praw mniejszości – np. prawo do zachowania odrębności kulturowej, religijnej itp.
Podział i równowaga władz – rozdzielenie władzy wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej, stworzenie mechanizmów pozwalających na wzajemne kontrolowanie się.
Konstytucjonalizm i praworządność – ustrój oparty na konstytucji.
Pluralizm – (społeczny, ekonomiczny, polityczny) – zasada wyrażania swoich poglądów.

Podstawowe wartości demokracji: wolność, równość, sprawiedliwość.

System demokratyczny – zapewnia obywatelom szeroki wybór możliwości uczestnictwa w życiu publicznym.

Bezpośrednie formy demokracji – referendum, plebiscyt, inicjatywa ludowa, veto ludowe, samorządność.

Podrzędne formy demokracji – system przedstawicielski, przynależność do organizacji społecznych, politycznych, inicjatywy obywatelskie.

Inne formy:
Bezpośrednie formy wyrażania sprzeciwu lub poparcia w postaci zgromadzeń.
Pośrednie formy wyrażania sprzeciwu lub poparcia – list otwarty (publikowanie na łamach prasy, nie tylko do adresata ale również do opinii publicznej), plebiscyt.

Najczęściej łamane prawa i wolności człowieka należą:
Prawo do życia, wolność od tortur, prawo do prywatności, wolność myśli i sumienia, wolność zrzeszania się.
Prawa konstytucyjne w RP – prawa człowieka, prawa wolności.

W przypadku wolności konstytucyjnych obowiązuje zasada, że to co nie jest zabronione jest dozwolone.

W zakres praw jednostki wchodzą m.in. – wolność i prawo osobiste, praw polityczne, wolności i prawa ekonomiczne, socjalne, kulturalne, polityczne, osobiste.

Obowiązki obywatelskie (nakazy konstytucyjne dotyczące obywateli) – poszanowanie praw, przestrzeganie prawa, ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych (podatki), obowiązek wierności RP, obowiązek obrony kraju. Te obowiązki stają się cnotami obywatelskimi.

Wzory obywatelskiego działania m.in. dyscyplina wewnętrzna, tolerancja, krytycyzm, odpowiedzialność za słowa oraz uspołecznienie.

Kultura polityczna – wiedza o zjawiskach dotyczących polityki państwa itp. Zdolność do ocen zjawisk politycznych, formowania sądów dotyczące działalności rządu, polityków oraz wzory zachowań politycznych.

Rodzaje kultury politycznej:
zaściankowa – zainteresowanie polityczne jednostki ograniczone do grup społecznych na niewielkich obszarach.
podporządkowana – interesowanie się funkcjonowania systemu politycznego, podporządkowując się decyzją władz.
uczestnictwa – wiedza na temat funkcjonowania państwa i uczestniczenie w życiu publicznym, wyrażanie własnych osądów, poglądów.

Podstawowe zagrożenia dla demokracji – dyktatura większości, nietolerancja, anarchia, patologia władzy, demokracja narzucona, autorytaryzm i totalitaryzm, bierność społeczna, problemy ekonomiczne.