Jan Kochanowski

Jan Kochanowski urodził się w 1530 roku, zmarł w 1584 roku. Był uważany za największego poetę polskiego okresu Odrodzenia. Studiował na Akademii Krakowskiej, a także na uniwersytetach w Padwie i Królewcu. W latach 1556-59 odbył dwie podróże do Włoch i Francji (we Francji spotkał się m.in. z Pierre de Ronsardem). Po powrocie do Polski przebywał na dworze marszałka wielkiego koronnego Jana Firleja, później na dworze biskupa F. Padniewskiego, a od 1564 roku został dworzaninem oraz jednym z sekretarzy króla Zygmunta Augusta. W 1570 roku porzucił dwór królewski i osiadł w Czarnolesie. W czasie elekcji w 1573 roku opowiedział się za wyborem na króla Henryka Walezego. Po 1575 roku związał się z kanclerzem wielkim koronnym Janem Zamoyskim, który z kolei zjednał poetę dla polityki króla Stefana Batorego.

Jan Kochanowski, największy poeta polski przed Mickiewiczem, wprowadził literaturę polską w krąg wielkich literatur europejskich. Był twórcą - opartych na klasycznych wzorach greckich i łacińskich (zwłaszcza na liryce Horacego), oraz literaturze włoskiego renesansu - nowożytnego języka i form poezji w Polsce. W swych dziełach dał najpełniejszy wyraz problematyce światopoglądowej i politycznej polskiego humanizmu XVI-wiecznego – od radosnej wizji uroków świata („Pieśni” – 1586 r.), obywatelskiej publicystyki poetyckiej (poematy „Zgoda” – 1564 r., „Satyr albo Dziki Mąż” – 1564 r., pieśni patriotyczne – m.in. „Pieśń o dobrej sławie”, „Pieśń o spustoszeniu Podola przez Tatarów”) i pochwały tradycjonalnej „wsi spokojnej, wsi wesołej” („Pieśń świętojańska o sobótce” – 1570 r.), po pesymistyczną refleksję nad przyszłością skłóconego wewnętrznie państwa (pierwsza polska tragedia renesansowa „Odprawa posłów greckich” wystawiona i wydana w 1578 r., z przyrównaniem Polski do upadającej Troi) oraz rozpaczliwy bunt przeciw bezrozumnemu działaniu śmierci (cykl „Trenów” – 1580 r., napisanych po stracie ukochanej córki Urszuli, należący do największych dzieł liryki polskiej). Ponadto Kochanowski był autorem zabawnych i nie tylko, pełnych realiów życia dworskiego „Fraszek” (1584 r.), a także żartobliwego poematu „Szachy” (1564-1566 r.) oraz liryk religijnych, w tym hymnu „Czego chcesz od nas Panie...” (ok. 1562 r.) i znakomitego poetyckiego przekładu biblijnej Księgi Psalmów - „Psałterz Dawidów” (1579 r.). Poeta pisał również wiersze okolicznościowe, a także tworzył w języku łacińskim.

Twórczość Kochanowskiego stała się wzorem dla wielu pokoleń polskich poetów, a jego dzieła doczekały się licznych przekładów.