Sztuka młodopolska.

W okresie Młodej Polski nastąpił intensywny i wszechstronny rozwój sztuk plastycznych, które ukształtowały się pod wpływem tych samych czynników, co literatura. W dziedzinie sztuki rozwinęło się pojecie „ars pro arte” ( „sztuka dla sztuki”). W epoce tej występowało dużo różnorodnych kierunków artystycznych m.in. impresjonizm, symbolizm, secesja czy tez ekspresjonizm. Każdy okres malarski jest inny, gdyż w różnych etapach życia mamy różne upodobania. Czasami ważna jest prostota i harmonia, a kiedy indziej przepych
i bogactwo. A jakie było malarstwo modernistyczne? Czym było przepełnione, czego jemu brakowało, a może w jakiś szczególny sposób uwrażliwiało człowieka na piękno? A może było po prostu jedyne w swoim rodzaju, chwilowe i subiektywne?
Najbardziej znanym i chyba najpiękniejszym kierunkiem artystycznym był impresjonizm tzw. „dziecko epoki”. Podstawą impresjonizmu było oddanie subiektywnych wrażeń artysty jak i przekazanie wrażeń chwili. Kierunek ten odrzucał „ugrzecznioną” i prostą linię, zdecydowanie preferował plamę. Artyści z tego okresu zaczęli jak pierwsi malować przyrodę, krajobrazy czy budowle. Płótnem, od którego wywodzi się nazwa tego kierunku jest obraz Claude’go Moneta „Impresja, wschód słońca”. Malarz ten zaliczany jest to „malarzy światła”, gdyż najczęściej operował on jasnym, pastelowymi barwami. Jest to rewelacyjny przykład oddania błysku chwili, uchwycenia tego jedynego i niepowtarzalnego ułamka sekundy. Dzieło przedstawia widok portu w Hawrze o wschodzie słońca. Jest to zachwycający widok, który udało się zobaczyć Monetowi. Jest to dzieło niezwykle statyczne, prowadzące do zadumania i wewnętrznego wyciszenia widza. Patrząc na ten obraz zdajemy sobie sprawę jak dużo tracimy w życiu śpiąc do południa. Jest mało osób na świecie, którzy mogli się cieszyć tak pięknym widokiem jakim jest właśnie wschód słońca. Obraz Moneta początkowo nie został zrozumiany. Dopiero po śmierci malarza został sprzedany. Dziś znajduje się on w jednym z paryskich muzeów. Inny przykładem dzieła wzbudzającgo dość duże oburzenie jest obraz Edouard’a Maneta „Śniadanie na trawie”. Obraz przedstawia piknik trojga ludzi, dwóch mężczyzn i nagiej kobiet. Oburzenie społeczeństwa nie wzbudziła nagość, czy też wizja tej sceny, lecz wygląd kobiety, gdyż nie była ona idealna, ale po prostu prawdziwa. Miała „wałki” tłuszczu na brzuchu, zmarszczki i fałdę na szyi. Do tego obrazu pozowała Manetowi jego ulubiona modelka Wiktoryna Meurent.

Polskim przedstawicielem modernizmu jest Jacek Malczewski. Wobec jego obrazów widz staje oniemiały. Nagle przed naszymi oczami pojawia się cos po prostu niesamowitego, nierealnego cos, co zapiera nam dech w piersiach. Widzimy barwy, wizje, rzeczy nierealne stają się realne. Rzeczywistość przeplata się z fantazją. Obrazem, na którego widok zabrakło mi słów jest „Błędne koło”. Jest to przykład malarstwa symbolicznego. Dzieło to nawiązuje w dość dziwny sposób to „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. Po środku obrazu widzimy drabinę, na niej siedzącego małego chłopca, dookoła którego tańczą liczne postacie. Wśród nich da się rozróżnić zarówno ludność wiejską, umiejscowioną na drugim planie obrazu, nagie kobiety i mężczyzn na pierwszym planie, oraz postać samego diabła, czyli półnagiej istoty z kopytami zamiast stóp. Obraz jest kompozycją dość mroczną, gdyż całość utrzymana jest w barwach szarych i ciemnych. Jedynie po lewej stronie, tam, gdzie znajdują się ludzie wiejskiego pochodzenia kolory nagle zmieniają się w bardzo żywe, znacznie weselsze z przewagą czerwieni, żółci, błękitów. Jest to dzieło dynamiczne. Patrząc na obraz naszą uwagę przyciąga dziecko z pędzlem, które siedzi na drabinie. To właśnie ono jest tutaj symbolem opatrzności boskiej. Mówi nam, iż droga miedzy ziemia a niebem jest zawsze otwarta, dziecko siedzące na drabinie jest tutaj osoba niosącą prośby do Boga, gdyż tylko ono jest niewinne i czyste duchowo. Diabeł pełni tutaj rolę kusiciela. Tańczy z nagimi kobietami i namawia je do rozpusty. Większość postaci jednak wydaje się być zajęta swoimi sprawami, ale są też wśród nich osoby beztroskie, które się po prostu bawią, tańczą i smieją.Obraz jest pełen ekspresji, nutkę spokoju nadaje mu jedynie postać małego chłopca.
Wydaje mi się, iż malarstwo modernistyczne na długo zostanie w naszej pamięci. Dzieła tej epoki są niezwykle fantazyjne. Jedne strasznie dynamiczne, inne spokojne, nakłaniające do refleksji, ale wszystkie za to piękne, każde na swój sposób.