Hubert Spencer

HERBERT SPENCER (1820-1903) angielski filozof i socjolog - pochodził z rodziny nauczycielskiej wychowany w kulcie nauk przyrodniczych, matematyki i techniki. Wybrał pracę inżyniera praktyka, potem przerzucił się na dziennikarstwo, ale od 1863r. poświęcił się całkowicie nauce prowadząc pustelnicze życie. Zasłynął przede wszystkim dzięki swej konsekwentnej próbie opracowania całej filozofii na podstawie teorii ewolucyjnej. W 1860 ogłosił program systemu filozofii syntetycznej. W dziedzinie poglądów socjologicznych SPENCER był twórcą tzw. organicznej teorii społeczeństwa w myśl, której praca rozwoju społeczeństwa są identyczne z prawami rządzącymi organizmami roślinnymi i zwierzęcymi. W dziedzinie poglądów społecznych był obrońcą państwa burżuazyjnego w okresie kiedy Anglia była przemysłową potęgą Europy i władcą potężnych kolonii.

Na temat wychowania Spencer opublikował szereg artykułów, które zebrał i opublikował w 1861 w książce pt.” O wychowaniu umysłowym, moralnym i fizycznym”. Książka w owym okresie stała się najpopularniejszą publikacją pedagogiczną była przetłumaczona na wszystkie języki europejskie, wywarła silny wpływ na pozytywizm warszawski.
Spencer przeprowadził najostrzejszą w myśl pedagog. XIX w. krytykę systemu dydaktycznego szkoły klasycznej. Wg niego wychowanie powinno przygotować ludzi zdolnych do nauki o byt, którzy potrafiliby osiągnąć sukces i powodzenie w swojej działalności.
Uczyć należy tego, co pomoże w walce życiowej, zasadnicze rodzaje działalności człow. to:
1.Działalność bezpośrednio służąca indywidualnemu samozachowaniu - wymaga wiedzy anatomicznej, fizjolog. i higien.
2.Działalność, która służy pośrednio samowychowaniu jednostki tj. niejako program Spencera tu potrzebna jest znajomość logiki, dla celów praktycznych, arytmetyki, geometrii dla działalności handlowej i przemysłowej, mechaniki, fizyki i chemii, ponieważ na niej opiera się rozwój techniki, astronomii dla żeglugi, geologii potrzebnej do wydobywania bogactw naturalnych, biologii do wytwarzania produktów żywnościowych.
3.Działalność zmierzająca do zachowania rodu – wymaga znajomości psychologii, fizjol., pedagogiki.

4.Polegająca na wykonywaniu obowiązków społecznych – wymaga znajomości historii, postępu społecznego, socjol., geogr. politycznej.
5.Wypoczynek – tu należy wychow. estetyczne, zaznajomienie z literaturą, sztuka jest dodatkiem do życia; ma służyć wypoczynkowi.
Spencer uważał, że studiowanie zjawisk, które otaczają jest bez porównania wyższe niż studiowanie gramatyki i języków. Wg niego szkoła klasyczna jest przeżytkiem – przedkłada to, co jest przyjemne nad to, co pożyteczne. Nie odpowiada realnemu układowi stosunków społ. i ekonomicznych, nie daje praktycznego, utylitarnego przygotowania do życia. Ponadto nie aktywizuje ucznia, bo opiera się na mechanicznym nauczaniu pamięciowym i rygorystycznej dyscyplinie. Korzyści w życiu przynosi jedynie studiowanie nauk ścisłych matematycznych, przyrodn. oraz społ., one są podstawą dobrobytu, podstawą szczęścia człow. bo są podstawą zdrowia, odczucia piękna przyrody i poezji. Uczyć należy poglądowo, bo tylko takie nauczanie będzie kształtować sprawności życiowe wychowanka. Umiejętność orientacji, decydowania i inne cechy potrzebne kupcowi, robotnikowi i technikowi. W poglądach Spencera na wychow. fiz. dominuje kult siły fiz. i zręczności w brutalnej walce. Dla pomyślności narodu potrzebne jest, aby ten naród składał się z silnych i zdrowych obywateli. Wielkie znaczenie przypisuje ćwiczeniom naturalnym i zabawom ruchowym. Zwykła gimnastyka jego zdaniem nie zapewnia równomiernego rozłożenia ruchu na wszystkie cz. ciała.. W wychow. moralnym jestem przeciwnikiem Stosowania kar cielesnych.

W jego poglądach daje się zauważyć egoistyczne akcenty w wychow. podkreśla racje osobiste, indywidualne, życie dla siebie, obok życia dla drugich. Znaczenie teorii poglądów Spencera w dziejach pedagogiki pol. na tym, że śmiało wykazał anakropiczny charakter tradycyjnego kształcenia i szkoły klasycznej. Przyczynił się do spopularyzowania idei wykształcenia i szkoły realnej z bezwzględną przewagą przedmiotów przyrodniczych i matemat.-fizycznych, co odpowiadało potrzebą coraz bardziej rozwijającego się przemysłu i handlu. Wychow. miało nauczyć sztuki zachowania siebie samego przy życiu, zdobywania środków do życia, przygotować do małżeństwa i wychow. własnych dzieci, przygotować do pełnienia obowiązków społecznych i politycznych oraz rozwijać zdolności korzystania z przyjemności kultury, sztuki, literat. itp. Odpowiednio do tego powinien być opracowany program kształcenia. Cele wychowania miały być podporządkowane istnieniu i powodzeniu jednostki i społeczeństwa.