Najdawniejsze zabytki polszczyzny. Scharakteryzuj jeden z nich.

W Polsce okres do XII wieku uznaje się za dobę przedpiśmienną, gdyż wówczas język polski nie istniał. Wiek XII to początek doby piśmiennej w Polsce. Wcześniej wszystkie teksty jakie powstawały były pisane po łacinie. Pierwsze zapisane zdanie po polsku pochodzi z „księgi henrykowskiej” z 1270 roku. Jest to kronika klasztorna, pisana po łacinie, w której tekst wpleciono zdanie, które znaczy „daj teraz ja pomiele a ty odpocznij”. Natomiast pierwszym polskim tekstem ciągłym są „Kazania świętokrzyskie” z XIV wieku, a pierwszą polską książką jest „Psałterz Floriański” pochodzący również z XIV wieku zawierający przekład psalmów Dawidowych. Należy wspomnieć jeszcze o „Bulli Gnieźnieńskiej” – jest to rozporządzenie papieskie z 1136 roku w sprawie przynależności pewnych osób i miejscowości do biskupstwa gnieźnieńskiego. Tekst Bulli napisany jest po łacinie. 400 nazw miejscowych i osobowych po polsku zapisano w grafii prostej. Następnym zabytkiem polskiego piśmiennictwa jest „Biblia królowej Zofii” – przekład na język polski pisma świętego wykonany w XV wieku. Zabytkiem który chciałbym szczegółowo scharakteryzować jest pierwszy polski tekst artystyczny, najdawniejsza polska pieśń religijna Bogurodzica.

Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja,
U twego syna Gospodzina matko zwolena, Maryja!
Zyszczy nam, spuści nam.
Kyrieleison
Twego dziela Krzciciela, bożycze,
Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze.
Słysz modlitwę, jąż nosimy,
A dać raczy, jegoż prosimy:
A na świecie zbożny pobyt,
Po żywocie rajski przebyt.
Kyrieleison

Autor dzieła jest nieznany. Oryginalne są dwie pierwsze zwrotki, powstały prawdopodobnie w XIII wieku. Kolejne zwrotki dodano w późniejszych czasach. Dwie najwcześniejsze strofy odznaczają się wysokim kunsztem artystycznym. Pierwsza jest apostrofą do matki boskiej, druga natomiast jest prośbą o wysłuchanie modlitw, otrzymanie łask i pobożne życie. Obie strofy kończą się formułą liturgiczną „Kyrieleison” co oznacza „panie zmiłuj się”. W tekście występują liczne archaizmy. Bogurodzica ma ogromne znaczenie dla kultury polskiej. Jest pierwszym polskim hymnem narodowym, była śpiewana w bitwie pod Grunwaldem.
I zwrotka - apostrofa do Matki Boskiej o pozyskanie łask u syna, II zwrotka - skierowana do Syna Bożego o wysłuchanie modlitwy, pobożne życie i zbawienie po śmierci. Jako zabytek zawiera mnóstwo archaizmów:- leksykalne: Gospodzin, bożyc, zbożny, przebyt, -historyczne formy gramatyczne: Bogurodzica !, -tryb rozkazujący : Spuści ! Zyszczy! Raczy!,