Czy "Pana Tadeusza" można nazwać biblią polskości?
Adam Mickiewicz pisaÅ‚ epopejÄ™ „Pan Tadeusz” w latach 1832-1834. Utwór tenwydano po raz pierwszy w 1834 roku w Paryżu. ByÅ‚a to epopeja narodowa, napisana na tle ważnych wydarzeÅ„ historycznych z okresu napoleoÅ„skiego. WedÅ‚ug pierwotnego zamiaru miaÅ‚ to być poemat typu "Hermana i Doroty" Goethego, ale w trakcie pisania utwór rozrósÅ‚ siÄ™ w epickÄ… epopejÄ™ z życia szlachty. PodÅ‚ożem historycznym powstania tego utworu byÅ‚a „klÄ™ska” Polaków w Powstaniu Listopadowym (1830-1831) oraz wynikajÄ…ca z tego zdarzenia chęć odbudowania w Polakach poczucia wÅ‚asnej godnoÅ›ci i siÅ‚y.
„Pan Tadeusz” zawiera przykÅ‚adowe opisy walk o godność polskÄ… jak również ukazuje zmiany moralne bohaterów. W utworze tym zawarte zostaÅ‚y przejawy patriotyzmu Polaków, które zauważamy miÄ™dzy innymi w Inwokacji, jak i opisach Konstytucji 3-go maja oraz rzezi Pragi.
Akcja tego utworu toczyła się w latach 1811-1812 w Soplicowie na Litwie. Jej głównym bohaterem był Jacek Soplica ( ks. Robak). Najliczniej reprezentowaną grupą społeczną w epopei była szlachta, która miała decydujący głos w podejmowaniu decyzji wagi państwowej.
„Pan Tadeusz” zawiera caÅ‚y szereg nakazów, wyznaczników oraz zasad, jakimi powinien kierować siÄ™ Polak-patriota. NaÅ›ladowanie zachowaÅ„ bohaterów pozytywnych dawaÅ‚oby szansÄ™ na odzyskanie niepodlegÅ‚oÅ›ci PaÅ„stwa Polskiego. Każdy prawdziwy Polak i
ChrzeÅ›cijanin, który prowadziÅ‚by życie zgodnie z zasadami zawartymi w Biblii mógÅ‚by liczyć na zbawienie. Natomiast patriota postÄ™pujÄ…cy zgodnie z duchem „Pana Tadeusza” byÅ‚by nadziejÄ™ na odzyskania niepodlegÅ‚oÅ›ci.
Biblia to najsÅ‚ynniejsza i najstarsza ksiÄ™ga na Å›wiecie, która zawiera w sobie informacje na temat chrzeÅ›cijaÅ„stwa i szereg nauk moralnych. Jej główny cel to przekonanie ludzi do wiary w Boga i przestrzeganie zasad chrzeÅ›cijaÅ„skich ze wzglÄ™du na wspólne cechy utworów. Wiele osób porównuje „Pana Tadeusza” z BibliÄ…, gdzie nadrzÄ™dnym celem jest nakÅ‚onienie ludzi do zmiany ich zachowania i poglÄ…dów na Å›wiat.
PorównujÄ…c obydwa utwory, już od czasów powstania „Pana Tadeusza” uważano, że jest on jednym z najwiÄ™kszych dzieÅ‚ polskich. Aktualnie każdy Polak od najmÅ‚odszych lat zna sÅ‚owa:
„Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteÅ› jak zdrowie;
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto ciÄ™ straciÅ‚”.
Cytat ten wyraża wielki patriotyzm. Również Biblia jest znana nie tylko w Polsce, lecz i na caÅ‚ym Å›wiecie. Każdy chrzeÅ›cijanin zna przypowieÅ›ci o Kainie i Ablu, bÄ…dź Adamie i Ewie. Każda z tych ksiÄ…g przedstawia losy z życia danych grup ( „Pan Tadeusz”- szlachta, Biblia – chrzeÅ›cijanie).W utworach tych opisano szczegółowo tamtejsze obyczaje, emocje bohaterów oraz inne bardzo ważne sytuacje z ich życia.
NajważniejszÄ… częściÄ… lektury „Pan Tadeusz” byÅ‚a metamorfoza Jacka Soplicy.
Przełomowym momentem w życiu Soplicy, była odmowa przyjęcia prośby o rękę córki Stolnika Horeszki - Ewy. Przejawia się to przy końcu życia Soplicy, podczas spowiedzi Gerwazemu:
„Jakże mocno musiaÅ‚em kochać tÄ™ niebogÄ™
Tyle lat! gdziem ja nie był! A dotąd nie mogę
Jej zapomnieć i zawżdy jej postać kochana
Stoi mi przed oczyma jakby malowana!”
W Biblii również znajduje się wiele rad. Przykładem jest historia Adama i Ewy, która pozwala nam poznać jak ważne jest przestrzeganie zasad.
W obu ksiÄ™gach pokazano bardzo podobnych do siebie ludzi – ksiÄ™dza Robaka i Jezusa Chrystusa. Ich wspólnÄ… i najważniejszÄ… cechÄ… byÅ‚o poÅ›wiÄ™cenie swojego życia dla dobra innych, co uÅ›wiadomiÅ‚o nam jak ważne jest życie ludzkie:
„On jednak na każde sÅ‚owo kÅ‚adÅ‚ rÄ™ce i uzdrawiaÅ‚ z niedomagaÅ„.
I wiele słów poszło za NIM.
A tłumy zdumiewały się widząc, że nieme mówi, ułomne jest
zdrowe, chrome chodzi, niewidome widzi”.
Obydwa utwory sÄ… obszerne, ponieważ dzieje bohaterów byÅ‚y zawarte przynajmniej na trzystu stronach i oba zostaÅ‚y podzielone na ksiÄ™gi. Ich zasadniczÄ… różnicÄ… jest styl, w jakim zostaÅ‚y napisane.„Pan Tadeusz” wierszem, natomiast w Biblii spotykamy również prozÄ….
ReasumujÄ…c powyższe rozważania pragnÄ™ stwierdzić, że opisane wczeÅ›niej dzieÅ‚a sÄ… przeznaczone zarówno dla mÅ‚odzieży jak i starszego pokolenia, ponieważ sÄ… to utwory ponadczasowe. SÄ… w nich opisane historie zawierajÄ…ce wiele mÄ…droÅ›ci oraz takie, które pochÅ‚aniajÄ… czytelnika. Można również spotkać fragmenty opisowo bardzo obszerne, które mÅ‚odego czytelnika mogÄ… nużyć, ponieważ dzisiejszy, otaczajÄ…cy nas Å›wiat i życie w nim jest inne niż w tamtych czasach. Dzisiaj brakuje nam czasu zwÅ‚aszcza na podziwianie piÄ™kna przyrody naszego kraju, życie towarzyskie oraz zapomina siÄ™ o wzajemnym szacunku do siebie i do Ojczyzny. CzytajÄ…c „Pana Tadeusza” możemy sobie uÅ›wiadomić jak bardzo wszystko siÄ™ zmieniÅ‚o w naszym paÅ„stwie zarówno na dobre jak i na zÅ‚e.
„Pan Tadeusz” jest tak znanym dzieÅ‚em literackim, że postanowiono go zekranizować. Ekranizacji dokonaÅ‚ znany i ceniony reżyser Andrzej Wajda w roku 1999. Również Biblia zostaÅ‚a przetÅ‚umaczona na wiele jÄ™zyków, co rozpowszechniÅ‚o jÄ… na caÅ‚ym Å›wiecie. TÅ‚umaczono jÄ… miÄ™dzy innymi w jÄ™zyku greckim, hebrajskim oraz armeÅ„skim. Najbardziej znana jest: Biblia Królowej Zofii, Biblia Jakuba Wujka i Biblia TysiÄ…clecia.
Moim zdaniem „Pan Tadeusz” jest to wielkie dzieÅ‚o literackie, które przetrwa wieki i które ciÄ…gle jest aktualne. Z „Pana Tadeusza” powinniÅ›my czerpać wiedzÄ™. JednÄ… z najważniejszych i najbardziej wartoÅ›ciowych części tej epopei jest Inwokacja, którÄ… każdy Polak powinien pamiÄ™tać do koÅ„ca życia.