Alkohole

Alkohole to związki organiczne będące pochodnymi węglowodorów. W przyrodzie występują w stanie wolnym w olejkach eterycznych oraz tłuszczach i woskach. Alkohol jest stosowany w wielu gałęziach przemysłu. Potocznie nazwą alkohol określa się alkohol etylowy, bezbarwną ciecz. Ma ona działanie odurzające i uzależniające. Zatrucia alkoholowe wyniszczają organizm.
Cząsteczka alkoholu składa się z różnych ilości węgla, wodoru i tlenu. Skład chemiczny alkoholu etylowego, noszącego także etanolu, wynosi C2H5OH. Związek ten znalazł zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, chemicznym, kosmetycznym i w medycynie. Eter, substancja służąca do znieczulania, jest pochodną alkoholu etylowego. Przemysł spożywczy produkuje z etanolu napoje alkoholowe.
Alkohol bywa spożywany okazjonalnie: do posiłków, podczas wieczornej zabawy czy uroczystych świąt. We wspólnotach plemiennych picie napojów alkoholowych stanowiło część ważnych ceremonii religijnych, co wynikało z wiary w ich duchowe działanie i moc łączenia świata realnego ze światem nadprzyrodzonym.
Napoje alkoholowe nie zawierają czystego alkoholu etylowego. Poszczególne gatunki alkoholi rozróżnia się na podstawie zawartości tego składnika. Przykładowo wina zawierają około 10g na 100ml, a piwo 3g na 100ml. Napoje alkoholowe, tzw. spirytualia, zawierają ponad 20% alkoholu. Należą do nich wódki czyste, nalewki, koniak, winiak czy rum. Wódki czyste są wodnym roztworem alkoholu etylowego, zawierającym 40-45% tego składnika.
Alkohol etylowy jest toksyczny, a w organizmie ulega utlenianiu do aldehydu octowego, powodującego zatrucie. Produktem rozkładu jest energia – z 1g etanolu powstaje około 15kacal.
Produkcja alkoholu.
Podstawą produkcji alkoholu etylowego jest proces fermentacji cukru. Z różnych rodzajów cukru otrzymuje się inne rodzaje alkoholu. Wino powstaje w wyniku fermentacji – czyli reakcji z drożdżami – cukru znajdującego się w owocach, zwłaszcza w winogronach, a także w ziemniakach i miodzie. Piwo produkuje się głównie z ziarna zbóż, zwłaszcza z jęczmienia, ale także, w mniejszych ilościach z prosa, ryżu i kukurydzy. W wyniku fermentacji drożdżowej może powstać produkt zawierający maksymalnie 13% alkoholu. W procesie produkcji alkoholi wysokoprocentowych, jak wódka, gin, brandy, whisky, płyny zawierające alkohol poddaje się destylacji w celu podwyższenia zawartości alkoholu. Destylacja polega na tym, że płyn zostaje zagotowany, schłodzony i skondensowany. Ponieważ woda wrze w niższej temperaturze niż alkohol, wyparowuje pierwsza i stężenie alkoholu jest wyższe.
Wpływ alkoholu na organizm.
Alkohol może wywoływać uzależnienie i w wielu państwach zalicza się go do „legalnych narkotyków”, zwykle w jednym rzędzie ze środkami uspokajającymi i znieczulającymi. Jednak w przeciwieństwie do wymienionych leków dostęp do alkoholu jest bardzo łatwy, za wyjątkiem tych krajów, gdzie konsumpcja napojów alkoholowych jest zabroniona z przyczyn religijnych. W większości krajów stosuje się jedynie ograniczenia wiekowe.
Alkohol wpływa ujemnie na centralny układ nerwowy (mózg i rdzeń kręgowy), przetwarzający informacje otrzymane ze zmysłów i receptorów, i wysyłający polecenia do mięśni i gruczołów, stymulując je do określonej aktywności. W początkowym etapie napój alkoholowy wywołuje lekkie odurzenie i działa pobudzająco, ostatecznie wywołuje depresję, a wypity w dużych ilościach może doprowadzić do śpiączki.
Wprowadzony do organizmu alkohol szybko przedostaje się do krwiobiegu. Najwyższe stężenie we krwi występuje po około 1 – 1,5 godziny od momentu spożycia. Krew transportuje alkohol do mózgu i wszystkich najważniejszych narządów. Początkowo pod wpływem alkoholu spowolnione są reakcje organizmu, jak podejmowanie decyzji oraz pamięć i uczenie się.
Skutki uboczne.
Pierwszymi oznakami wskazującymi na to, że dana osoba znajduje się pod wpływem alkoholu jest poprawa nastroju. Człowiek czuje się rozluźniony, jest odważniejszy, zachowuje się swobodniej. Spożycie dużej ilości alkoholu powoduje niewyraźną wymowę i szybkie zmiany nastroju. Jeśli ktoś waży 65kg, takie oznaki pojawiają się już po wypiciu 30g alkoholu. W miarę picia coraz większej ilości alkoholu człowiek zaczyna mieć trudności z poruszaniem się, zostaję zakłócona praca receptorów zmysłu i traci się zdolność do prawidłowej oceny sytuacji (co prowadzi do wielu wypadków przy pracy, drogowych etc.). Mdłości, wymioty i bóle głowy to klasyczne objawy spożycia nadmiernej ilości alkoholu, czyli zespołu dolegliwości pojawiających się w miarę usuwania trucizny – etanolu – z organizmu.
Skutkiem spożywania nadmiernych ilości alkoholu może być stłuszczenie i marskość wątroby. Narząd ten bierze bezpośredni udział w odtruwaniu organizmu. Proces ten jest bardzo powolny: aby wydalić 30g etanolu z krwi muszą upłynąć ponad cztery godziny. Osobom zatrutym alkoholem niejednokrotnie poleca się kofeinę jako sposób na szybkie odtrucie, jednak brak dowodów na to, by jakakolwiek substancja, z wyjątkiem może fruktozy, wywoływała taki efekt. Nie zostało również potwierdzone, by wykonywanie ćwiczeń fizycznych działało „trzeźwiąco”.
Nadużywanie alkoholu prowadzi do nałogu. W przewlekłej fazie alkoholizmu zdobycie i picie alkoholu staje się jedyną potrzebą alkoholika, u którego poza trwałymi uszkodzeniami narządów, występuje psychodegradacja alkoholowa. Człowiek zostaje wyobcowany ze społeczeństwa, wszystkie potrzeby mają drugorzędne znaczenie w stosunku do potrzeby zdobycia trunku. Konsekwencje choroby alkoholowej są szczególnie tragiczne dla najbliższej rodziny alkoholika, nie tylko dla niego samego. Około 10% alkoholików cierpi na zaburzenia psychiczne – majaczenie, stany omamowe czy psychozę.
Niedożywienie, m.in. niedobór witamin, sprzyja ujawnieniu się szkodliwych dla zdrowia skutków picia alkoholu. Wiąże się to z faktem, że alkohol zmniejsza odczuwanie głodu i alkoholik nie dba o prawidłową, bogatą w składniki odżywcze dietę. Osoby nadużywające alkoholu i alkoholicy są też zagrożeni zaburzeniami układu pokarmowego i pewnymi rodzajami nowotworów – np. rakiem przełyku, krtani i jamy ustnej. Kobietom w ciąży zabrania się spożywania alkoholu, ponieważ jest on przyczyną niskiej masy urodzeniowej i niedożywienia płodu.
W rozsądnych ilościach...
Lekarze i żywieniowcy zgadzają się, że pewne gatunki alkoholu spożywane w rozsądnych ilościach mogą działać dobroczynnie na zdrowie. Na przykład czerwone wino, wypijane w ilości jednego kieliszka dziennie, obniża zagrożenie zawałem serca. Generalnie zaleca się, by konsumpcja alkoholu nie przekraczała 6% energii dostarczonej organizmowi wraz z pokarmami. Trzeba pamiętać, że kobiety i mężczyźni odmiennie reagują na napoje alkoholowe: taka sama ilość alkoholu może szybciej zaszkodzić kobiecie niż mężczyźnie. Prawdopodobnie jest to spowodowane faktem, że organizm kobiety produkuje mniejsze ilości enzymu utleniającego alkohol.