Krążenie i odporność - ściaga
Krew skÅ‚ada siÄ™ z części zwanej osoczem które stanowi 55% objÄ™toÅ›ci krwi i z elementów komórkowych stan. 45% objet. krwi .elem. komórkowe to : erytrocyty (krwinki czerwone) , trombocyty (pÅ‚ytki krwi), 5 typów leukocytów : Granulocyty(60%) :kwasochÅ‚onne (eozynofile) zasadochÅ‚onne (bazofile) obojÄ™tnochÅ‚onne (neutrofile). Agranulocyty: limfocyty monocyty. Funkcja osocza to transport sobst. Odżywczych jonów , enzymów hormonów, zbÄ™dnych metabolitów i utrzymywanie wÅ‚aÅ›ciwego pH i ciÅ›nienia osmotycznego krwi . Surowica to osocze zawierajÄ…ce dużą ilość przeciwciaÅ‚ . Erytrocyty transportujÄ… gazy oddechowe dziÄ™ki – hemoglobinie – Hb – skÅ‚ada siÄ™ z części biaÅ‚kowej i barwnikowej – „Hem”. w jednej czÄ…steczce Hb sÄ… 4 ukÅ‚ady hemowe 1 ukÅ‚ad hemowy wiąże 1 czÄ…steczkÄ™ tlenu czyli 1czÄ…st. Hb wiąże 4czÄ…st. Tlenu .Hb4 + 4 02 « HbO8 . Miażdżyca przewlekÅ‚a choroba tÄ™tnic objawia siÄ™ powstawaniem zÅ‚ogów na Å›ródbÅ‚onku tÄ™tnic ze zwiÄ…zków lipidowych – cholesterolu , powodujÄ…ce grubienie Å›cian i utratÄ™ elastycznoÅ›ci w konsekwencji zamkniecie Å›wiatÅ‚a tÄ™tnicy . Najczęściej atakuje : aortÄ™ (tÄ™tniak) , tÄ™tnice nóg (zgorzel) tÄ™tnice mózgowe (udar) tÄ™tnice wieÅ„cowe (zawaÅ‚ se) Profilaktyka zawaÅ‚u serca : leki przeciw –dusznicowe i zakrzepowe , operacyjnie : by passy ominiecie zniszczonej tÄ™tnicy , angioplastyka wprowadzenie balonika . UkÅ‚ad limfatyczny (chÅ‚onny) (peÅ‚ni funkcje transportowe) –otwarty zbud. z naczyÅ„ limfatycznych (zbud z wÅ‚osowatych naczyÅ„ limf. Å»yÅ‚ i przwedów limf.) i narzÄ…dów limf. (wÄ™zÅ‚y i grudki chÅ‚onne , migdaÅ‚ki ,Å›ledziona i grasica). Limfa jest przefiltrowanym pÅ‚ynem tkankowym zamkniÄ™tym w syst. NaczyÅ„ limf. SkÅ‚ad podobny do osocza tyle ze limfa ma mniej biaÅ‚ek i zwiÄ…zkow wieloczÄ…steczkowych. PÅ‚yn tkankowy – ciecz znajdujÄ…ca siÄ™ pomiÄ™dzy komórkami ciaÅ‚a jego nadmiar zostaje przefiltrowany i tworzy limfÄ™. Odporność . Cechy drobnoustrojów : - inwazyjność (zdolność wnikania do organizmów) ,- patogenność (wywoÅ‚ywanie skutków chorobowych).Odpowiedz immunologiczna > odpornośćOdporność nieswoista (wrodzona bez kontaktu z drobn.) ; Morfologiczna :skóra, nabÅ‚onek migawkowy, Å›luz ; Fizjologiczna : kwasy tÅ‚uszczowe , niskie pH soku żołąd-
kowego ,lizozym w ślinie łzach i spermie ,naturalna flora bakteryjna , przewód pokarmowy. Odp. Swoista : odp. Humoralna (immunol. Fagocyty(białe ciałka krwi) : neutrofile (bakterie) ,makrofagi (bakterie wirusy pierwot-niaki) ,komórki NK (killer wirusy)
Typy odporności swoistej
Odporność Indukowana naturalnie Indukowana sztucznie
czynna Przebyte zakażenia lub choroby Uodpornienie przez sczepieni
bierna Przeciwciała matki przedostające się do krwi dziecka Surowice odpornościowe (prz-eciwtężcowa , przeciwjadowa)
Szczepionki to oczyszczone zawiesiny zabitych lub unieszkodliwionych drobnoustrojów . Warunki : nie mogÄ… wywoÅ‚ywać objawów chorobowych , po ich zastosowaniu odp. Powinna być przez kilka lat , trwaÅ‚e , praktyczne . Antygenami sÄ… substancje które po kontak-cie z komórkami ukÅ‚adu odp. WywoÅ‚ujÄ… specjalnÄ… odpowiedz immun. Heptany cechujÄ… siÄ™ tylko antygeno-woÅ›ciÄ… Cechy antygenów : immunogenność (zdolność wywoÅ‚ania odpowiedzi organizmu ; antygenowość (swoi-stość reagowania z przeciwciaÅ‚em lub aktywnÄ… komórkÄ… PodziaÅ‚ antygenów : autoantygeny ,izoantygeny ,alloant. Heteroantygeny. Antygeny zgodnoÅ›ci tkankowej sÄ… odp-owiedzialne za odrzucanie przeszczepów (HLA) inaczej to antygeny transplantacyjne , kodowane sÄ… przez skupisko genów w 6 chromosomie>(gÅ‚owny kompleks zgodnoÅ›ci tkankowej MHC) Antygeny HLA sÄ… to specyficzne struktury zlokalizowane na powierzchni każdej komórki . PrzeciwciaÅ‚a – biaÅ‚ka zwane inaczej immunoglobulinami wytwarzanymi przez limfocyty B i komórki plazmatyczne . PodziaÅ‚ tych biaÅ‚ek: IgG 75% (pow-staje we wturnej reakcji immun.) IgA 20% (wyst. W mleku Å›linie peÅ‚ni barierÄ™ obrony immunol. W bÅ‚onach Å›luzowych dróg oddechowych i moczopÅ‚ciowych) IgM 10% (wyst w pierwotnej odp. Immunol.) IgD (wyst. Na powierzchni limfoc. B stanowiÄ… receptor dla antygenów) IgE (wyst. W surowicy i na pow. Bazofili bierze udziaÅ‚ w reakcjach alergicznych ). Dojrzewanie limfocytów T i B oba typy komórek powstajÄ… w szpiku kostnym. Limfocyty te po opuszczeniu szpiku dostaja siÄ™ do krwiobiegu a stamtÄ…d do grasicy . Limfocyty T w grasicy ulegajÄ… podziaÅ‚om wytwarzane sÄ… na ich powierzchni antygeny zróżnicowania i uczÄ… siÄ™ tolerancji immunol. Typy limf. T : Th(helper) Tc(cytotoksyczne) Ts(supresorowe) Limf. B dojzewajÄ… w szpiku kostnym wytwarzane sÄ… na ich pow. IgM i receptory dla antygenów , niszczone sÄ… też limf . b które reagujÄ… z wÅ‚asnymi komórkami . Limf. B po opusz-czeniu szpiku krążą we krwi i limfie . Odpowiedź . W wiÄ™kszoÅ›ci przypadków odpowiedź humoralna i komórkowa przebiega równoczeÅ›nie pierwsza faza jest taka sama dla obu polega na rozpoznaniu ,przetworzeniu i prezentacji antygenów przez fagocyty limfocytom Th. Odpowiedź humoralna – limfocyty Th wytwarzajÄ… cytokiny które pobudzajÄ… limfocyty B do produkcji przeciwciaÅ‚ które neutralizujÄ… i niszczÄ… ilość lmf. B pozostaje w organizmie jako kom. Pamieci immun Odpowiedź komórkowa (uczestniczy w zakażeniach wirusowych i zwalczaniu nowotworów) – limfoc. Th pobudzajÄ… limf. Tc do aktywnoÅ›ci polega to na tym że limf. Tc rozpoznajÄ… zainfekowanÄ… komórke która na pow. Posiada obce antygeny łączy siÄ™ z tÄ… komórkÄ… uwalnia cytotoksyczne biaÅ‚ka i niszczy w ten sposób tÄ™ komórkÄ™. Alergeny to czynniki które u osób zdrowych nie wywoÅ‚ujÄ… reakcji uczuleniowej .uosób uczulonych (alergików) powodujÄ… wytwarzanie dużej iloÅ›ci igE które z kolei pobudzajÄ… biaÅ‚e krwinki głównie monocyty i bazofile do odpowiedzi immunol. Leczenie alergii polega na podawaniu Å›rodków hamujÄ…cych odpowiedz immun. Drogi szerzenia siÄ™ wirusa HIV: seksualna(homo i hetero seksualna), wertykalna (wewn.maciczna okoÅ‚oporodowa ), poprzez transplantacje i sztuczne zapÅ‚odnienie. Objawy choroby : po zakażeniu przez 3-6 tyg. Wyst. Objawy przypom. MononuklozÄ™ (wysoka goraczka biegunki grudkowe wysypki na twarzy tuÅ‚owiu stopach i koÅ„czynach. AIDS atakuje limfocyty Th . Grupy krwi . U czÅ‚owieka jest 14 ukÅ‚adów grupowych krwi najwieksze znaczenie majÄ… UkÅ‚ad AB0 i Rh . AB0 wyznaczany jest przez 2 antygeny: A i B które wys. Na pow. Erytrocytów.
Grupa krwi A B 0 AB
antygen A B --- A,B
przeciwciało Anty B Anty A AntyA,B ---
Antygeny A i B kodowane sÄ… przez 3 geny znajd. SiÄ™ na hromosomie 9 to geny I A, I B – dominujÄ…ce i – recesywny G. K. A wyznaczana jest przez genotyp : I A i , I A I A G.k. B w. J.p.g.: I B i , I B I B. G.k. AB w. J.p.g.: I A I B. G.k. 0 w. J.p.g.: i i . Aglutynacja łączenie sklejanie antygenów przez specyficzne dla nich przeciwciaÅ‚a. UkÅ‚ad Rh wyznaczany jest przez 45 antygenów najważniejszy z nich jest D- czynnik Rh . Kodowany jest on przez dominujÄ…cy gen D znajdujÄ…cy siÄ™ na 1 chromosomie . Gen d jest recesywny . G.k. Rh(+)w.j.p.g.: DD, Dd Rh(-) : dd . Konflikt serologiczny wystepuje wówczas kiedy matka ma grupe krwi Rh(-) a dziecko odziedziczy po ojcu grupe Rh(+) .Wirion – pojedyncza kompletna czÄ…stka wirusa skÅ‚adajÄ…ca siÄ™ z DNA lub RNA i otoczki biaÅ‚kowej. Patogeny czynniki chorobotwórcze. Nukleoid obszar w którym znajduje siÄ™ nić DNA. Bakteriofagi wirusy żyjÄ…ce w bakteriach. Bakterie. Wielkość bakterii waha siÄ™ od 0,15 μm do kilkudziesiÄ™ciu μm.Wyróżniamy ksztaÅ‚ty : a) ziarenkowce (dwoinki paciorkowce gronko- wce pakietowce ) b) cylindryczne (paÅ‚eczki laseczki maczugowce prÄ…dki nitkowate ) c) spiralne (przecinkowce spiralne krÄ™tki). Budowa bakterii; - strukt-ury powierzchniowe : rzÄ™ski (narzÄ…d ruchu) otoczka (funkcja ochronna) Å›ciana komórkowa (je budowa różnicuje bakterie na Gram (+) i Gram (-)) bÅ‚ona plazmatyczna , - cytoplazma : mezosom (odpowiednik mitohondrium) rybosomy (miejsce syntezy biaÅ‚ek) substancje zapasowe , - nukleoid (odpowiednik jÄ…dra). PodziaÅ‚ bakterii ze wzglÄ™du na sposób odżywiania siÄ™ :
Bakterie : >heterotroficzne (cudzożywne) : saprofity (roztocza, odżywiają się obumarłymi szczątkami innych organizmów), symbionty (np. bakterie azotowe), pasożyty (pobierają pokarm z żywych organizmów), >ektotroficzne ; chomosyntezujące , fotosyntezujące : beztlenowe (zielone i purpurowe ) , tlenowe (zielone i purpurowe )