Państwo Franków

Pod koniec 4 wieku u granic cesarstwa rzymskiego pojawili się wojowniczy Hunowie, zamieszkujący początkowo Azję Środkową. W swym marszu na zachód Hunowie wypierali inne plemiona z ich pierwotnych siedzib. Tak rozpoczął się trwający kilka stuleci okres wędrówek ludów. W podupadającym cesarstwie zachodniorzymskim osiedlali się Germanowie ( za zgodą cesarzy lub zbrojnie), z czasem tworząc na gruzach imperium nowe państwa- królestwa Ostrogotów, Wizygotów, Wandalów, Longobardów i Franków.

Frankowie – lud osiadły na terytorium dzisiejszej Belgii – rozpoczęli powolny, ale systematyczny podbój Galii. Ich władca, Chlodwig z rodu Merownigów, pod koniec 5 wieku rządził już dużym obszarem w dorzeczu Renu i Sekwanu. W 496 roku przyjął on chrzest, dzięki czemu zapewnił sobie poparcie duchowieństwa oraz chrześcijańskich mieszkańców Galii. Ponadto wojny prowadzone przeciw innym plemionom germańskich mogły od tej pory uchodzić za walkę z niewiernymi. Większość tych plemion wyznała bowiem arianizm, potępiany przez Kościół katolicki.

Frankowie byli rolnikami. Podstawą ich gospodarki była uprawa zbóż i winnej latorośli. Hodowali bydło, owce, kozy i konie oraz bardzo cenione wówczas świnie ( za ich kradzież prawo przewidywało najwyższe kary.) Bory i lasy dostarczały zwierzymy łownej, toteż myślistwo nabrało wielkiego znaczenia. Z napojów popularne były piwo i wino. W niektórych regionach pijaństwo stało się wielką plagą. W pobliżu urodzajnych winnic zakładano rezydencje możnych oraz pałace biskupie. Podupadające miasta nie mogły wyżywić mieszkańców ani zapewnić im pracy, dlatego ludność poszukiwała zajęć na wsi. Z czasem wiele dawnych miast rzymskich Galii przekształciło się w osady rolnicze

Po śmierci Chlodwiga ród merownigów nie wydał już tak znakomitych władców. Jego nieudolni następcy otrzymali przydomek władców gnuśnych. Rzeczywistą władzę sprawowali zarządcy dworu, tzw. Majordomowie. Od końca 7 wieku urząd ten sprawowali dziedzicznie kolejni przedstawiciele rodu Karolingów: Pepin z Heristalu, Karol Młot. To oni wprowadzali reforme, bronili granic i wreszcie w 751 roku odsuneli od wladzy ostatniego z Merowingów, Childeryka. Papież uznał tą zmianę i dlatego Pepin Mały udzielił mu pomocy w walce z Longobardami. Na zabranych im ziemiach utworzone zostało Panstwo Koscielne. Następca Pepina, Karol zwany przez potomnych Wielkim, zbrojnie rozszerzył granicę królestwa i umocnił swoją władzę. Ciągłe wojny wymagały sprawnej gospodarki, dlatego nowy władca ujednolicił system miar i wag. Dbali także o rozwój handlu z Północą i Wschodem. W zarządzaniu zrezygnował z usług majordoma, rozdzielając zdania między urzędników, którzy kierowali skarbem, kancelarią, stołem i stajnią. Podlegali oni bezpośrednio monarsze. Kraj został podzielony na hrabstwa i znajdujące się w obszarach przygranicznych marchie. Ponieważ do obowiązków kierujących marchiami margrabiów należała także obrona granic, mieli oni w porównaniu z hrabiami większe uprawnienia wojskowe. W ten sposób na gruzach cesarstwa rzymskiego powstało silne i dobrze zarządzane państwo. W 800 roku w Rzymie Karol otrzymał z rąk papieża koronę cesarska. W ten sposób stał się spadkobiercą dawnej potęgi cesarstwa rzymskiego. Sława Karola w ówczesnym świecie była tak wielka, że w niektórych językach słowiańskich zaczęto nazywać władców słowem pochodzącym od jego imienia. Einhard, kronikarz Karola Wielkiego, scharakteryzował go w następujący sposób:
„ W jedzeniu i piciu był umiarkowany, bardziej jednak w piciu, opilstwa nie cierpiał nie tylko u siebie i najbliższych, ale i u każdego człowieka. W jedzeniu nie umiał zachować takiej powściągliwości. Owszem, skarżył się często, że posty szkodzą jego ciału. Zwykły obiad składa się z 4 dań, oprócz pieczeni, którą mu łowczy na rożnach przynosili i którą ponad inne potrawy przedkładał. Przy obiedzie słuchał albo muzyki, albo czytania opowiadań dziejów starożytnych. Wymowę miał obfitą i bogatą, mógł najdokładniej wyrazić, co chciał. Nie poprzestając na języku ojczystym, starał się wyczuć i obcych. Z tych łacinę znał tak dobrze, że posługiwał się nią na równi z językiem ojczystym, po grecku lepiej rozumiał, niż mówił. Był tak wymowny, że można go było wziąć za gadułę”

Karol przywiązywał wielką wagę do rozwoju szkolnictwa i nauki. W 789 roku wydał zarządzenie o zakładaniu szkół kościelnych, aby kandydaci na księży mogli otrzymać odpowiednie wykształcenie. Przedmiotem nauczania było siedem nauk wyzwolonych, tzn. gramatyka, retoryka, dialektyka oraz arytmetyka, geometria, astronomia i muzyka. Chcąc podnieść poziom nauki, władca zapraszał uczonych z zagranicy. Na dworze w Akwizgranie zorganizował dla nich akademię, gdzie mogli dyskutować i prowadzić swe badania. Wzorem do naśladowania stała się literatura antyczna – poezja, traktaty historyczne i filozoficzne. Liczni kopiści rozpoczęli więc poszukiwania oryginałów, które następnie przepisywali. Kopiując dawne utwory, wprowadzili nowy, bardziej czytelny wzór pisma, który w przyszłości wykorzystają pierwsi drukarze. Pisane ręcznie teksty, czyli manuskrypty, zdobiono wielobarwnymi miniaturami, co podnosiło ich wartość. Symbolem bogactwa i przemian w sztuce była rezydencja cesarza w Akwizgranie – pałac z łaźniami, biblioteką i szkołą. Panowanie Karola Wielkiego przyniosło więc odrodzenie się dawnych wspaniałych wzorów starożytnej sztuki, języka i literatury.