Państwo

Funkcja paÅ„stwa – caÅ‚oksztaÅ‚t jego dziaÅ‚alnoÅ›ci w okreÅ›lonej sferze życia spoÅ‚eczeÅ„stwa.
Funkcja wewnÄ™trzna paÅ„stwa – zapewnienie porzÄ…dku i bezpieczeÅ„stwa w kraju.
Funkcja zewnÄ™trzna paÅ„stwa – caÅ‚oksztaÅ‚t dziaÅ‚alnoÅ›ci prowadzonej w zakresie stosunków z innymi paÅ„stwami i organizacjami miÄ™dzynarodowymi, zmierzajÄ…cej do ochrony interesów, których rzecznikiem jest dane paÅ„stwo.
Grupy interesu – organizacje, które: reprezentujÄ… interesy okreÅ›lonych grup spoÅ‚ecznych wobec innych grup; przekazujÄ… postulaty swoich czÅ‚onków oÅ›rodkom decyzyjnym; oddziaÅ‚ujÄ… na rzÄ…d, parlament, partie polityczne, opiniÄ™ publicznÄ… i tym samym wpÅ‚ywajÄ… na polityczne rozstrzygniÄ™cia.
Koalicja – porozumienie partii zawarte w celu utworzenia rzÄ…du i jego wspierania w parlamencie.
Koncepcja trójpodziaÅ‚u wÅ‚adzy – wyodrÄ™bnienie trzech funkcji paÅ„stwa: ustawodawczej, wykonawczej i sÄ…downiczej; realizowanie każdej z tych funkcji przez inny organ paÅ„stwowy; wzajemne ograniczanie siÄ™ wÅ‚adz.
Konstytucja (1) – ustawa zasadnicza, która różni siÄ™ od innych ustaw szczególnÄ… mocÄ… prawnÄ…, szczególnÄ… treÅ›ciÄ… oraz specjalnym trybem jej uchwalania i zmiany.
Konstytucja (2) – caÅ‚e prawo konstytucyjne obejmujÄ…ce zarówno normy pisane, pomieszczone w różnych aktach prawnych i nie majÄ…ce szczególnej mocy prawnej, jak i normy niepisane, wystÄ™pujÄ…ce w postaci zwyczajów, konwenansów i precedensów sÄ…dowych.
Kultura polityczna – zbiór postaw, wartoÅ›ci i wzorów zachowaÅ„ uczestników życia politycznego.
Legitymizacja ustroju przez wybory – uznanie, że spoÅ‚eczeÅ„stwo jest podmiotem decyzji politycznych. Wyborcy decydujÄ… bowiem, jacy przywódcy bÄ™dÄ… dominowali po wyborach i jakie programy polityczne bÄ™dÄ… preferowane.
Opozycja – siÅ‚y polityczne nie uczestniczÄ…ce w rzÄ…dzie.
PaÅ„stwo – polityczna organizacja spoÅ‚eczeÅ„stwa, wyposażona w suwerennÄ… wÅ‚adzÄ™, organizacja terytorialna i przymusowa.
PaÅ„stwo prawa – paÅ„stwo konstytucyjne, tzn. praworzÄ…dne, w którym stosunki miÄ™dzy organami paÅ„stwowymi a obywatelami i ich organizacjami sÄ… okreÅ›lane przez stabilne normy prawne.
PaÅ„stwo prerogatywne – wÅ‚adza nie dopuszcza do stosowania wobec siebie ograniczajÄ…cych jÄ… reguÅ‚ prawnych – niedemokratyczne.
Partia polityczna – dobrowolna organizacja, skupiajÄ…ca ludzi o podobnych celach politycznych i dążąca do zdobycia lub utrzymania wÅ‚adzy w paÅ„stwie (aby te cele zrealizować).
Podmiotowość polityczna – zdolność jednostek, grup spoÅ‚ecznych i organizacji do tworzenia polityki.
Podmioty bezpoÅ›rednie polityki – organizacje i instytucje polityczne organizujÄ…ce i prowadzÄ…ce dziaÅ‚alność politycznÄ… oraz uczestniczÄ…ce w sprawowaniu wÅ‚adzy i rzÄ…dzeniu.
Podmioty ostateczne polityki – wielkie grupy zespolone wspólnotÄ… interesów i dążeÅ„, tworzÄ…ce zorganizowane wspólnoty.
SamorzÄ…dność – bezpoÅ›rednie decydowanie grup spoÅ‚ecznych o istotnych dla nich sprawach.
Suwerenność narodu – jego wÅ‚adza jest nieograniczona, przejawia siÄ™ w decydowaniu oraz ostatecznym rozstrzyganiu.
System dwupartyjny – system partyjny, w którym może dziaÅ‚ać wiele partii, ale tylko dwie spoÅ›ród nich majÄ… realne szanse zdobycia wÅ‚adzy.
System jednopartyjny – opiera siÄ™ na zakazie dziaÅ‚ania innych partii, oprócz rzÄ…dzÄ…cej. Jednopartyjność zaznaczyÅ‚a siÄ™ w paÅ„stwach faszystowskich, w paÅ„stwach realnego socjalizmu oraz w krajach pokolonialnych.
System partyjny – partie polityczne, zachodzÄ…ce miÄ™dzy nimi relacje, zasady i normy regulujÄ…ce stosunki miÄ™dzypartyjne, a także miÄ™dzy partiami a aparatem paÅ„stwowym.
System polityczny – organy paÅ„stwowe, partie polityczne, organizacje i grupy spoÅ‚eczne (formalne i nieformalne, uczestniczÄ…ce w dziaÅ‚aniach politycznych paÅ„stwa), wzajemne relacje miÄ™dzy nimi, podstawowe zasady i normy regulujÄ…ce dziaÅ‚ania podmiotów polityki, uznawane wartoÅ›ci oraz przyjmowane cele polityczne.
System wielopartyjny – system, w którym trzy lubi wiÄ™cej partii ma szanse na zdobycie wÅ‚adzy (Belgia, Holandia, WÅ‚ochy, Polska).
Terytorium paÅ„stwa – obszar lÄ…dowy, wody przybrzeżne, strefa powietrzna nad obszarem paÅ„stwa, statki wodne i powietrzne należące do tego paÅ„stwa, a także jego placówki dyplomatyczne.
WÅ‚adza – możność podejmowania i realizowania decyzji, niezależnie od woli ludzi, których ona dotyczy.
Zasada mandatu wolnego – deputowany do parlamentu jest reprezentantem caÅ‚ego narodu, a nie swoich wyborców z okrÄ™gu. Nie jest on zwiÄ…zany wolÄ… swoich wyborców, nie ma prawnego obowiÄ…zku zdawania sprawozdaÅ„ z dziaÅ‚alnoÅ›ci w charakterze przedstawiciela, nie może być też przez nich odwoÅ‚any w okresie kadencji, na jakÄ… zostaÅ‚ wybrany.