Buddyzm

Religia wywodząca się z systemu stworzonego przez Buddę. Po jego śmierci w 483r.p.n.e. buddyzm szeroko rozprzestrzenił się w Indiach, zyskał wielu zwolenników zwłaszcza w Iii.p.n.e. znajdując poparcie cesarza Amoki. Wywarł ogromny wpływ ukazując drogę zbawienia, na której nie miała znaczenia przynależność do kast; nie była także zależna od rytualnych obrzędów i ofiar, jakie w hinduizmie wypełniali bramińscy kapłani. Siłę buddyzmu stanowiły jego liczne, zdyscyplinowane gminy zakonne. Pod koniec I tysiąclecia n.e. buddyzm stracił grunt w Indiach na rzecz odrodzonego hinduizmu, skupiającego uwagę na naboznym kulcie; unicestwiły go go tu ostatecznie najazdy muzułmanów. Jednakże dzięki mnichom zdążył się ju rozprzestrzenić w całej Azji, obejmując w jej środkowej i północnej części Afganistan, Tybet, Mongolię, Chiny, Japonie, Koreę i Wietnam, na południu zaś i południowym wschodzie Azji ogarnął Sri Lankę, Birmę, Tajlandię, Kambodżę i Laos.

W ciągu wieków, które upłynęły od śmierci Buddy, na gruncie jego nauczania, wyłoniło się wiele różnych szkół, grupowanych zwykle w dwa „wozy”: mahajanę, przeważającą na terenach płn. Azji, i hinajanę, której jedyną utrzymującą się formą jest therawada, „droga starszych”, rozprzestrzeniona w południowej i południowo-wschodniej Azji. Mahajana ma różne szkoły i sekty. Dziela je róznice religijne i filozoficzne, lecz wszystkie razem wzięte różni od therawady przydanie większego statusu Buddzie, uważanemu raczej za byt wieczny i transcendentny niż za człowieka oraz nakazywanie wyznawcom, by dążyli do tego, żeby zostać bodhisttawą, tj. istotą działającą na rzecz zbawienia wszystkich, wszystkich nie by zabiegali tylko o własną świętość.

Ekspansję buddyzmu poza granice Indii możemy śledzić dopiero od czasów panowania Amoki, który został wyznawcą tej religi. Wysłał misje m.in. do Anuradhapury, stolicy Cejlonu, na czele tej misji stał jego krewny, być może nawet syn. Inne kraje przyjmowały buddyzm stopniowo.