Wisława Szymborska

KALENDARIUM


2 LIPCA 1923 R. – NARODZINY WISŁAWY SZYMBORSKIEJ W BNINIE KOŁO KURNIKA
1926 R. – PRZEPROWADZKA DO TORUNIA
1931 R. – PRZEPROWADZKA DO KRAKOWA, GDZIE POETKA MIESZKA DO DZIŚ
1936 R. – ŚMIERĆ OJCA, WINCENTEGO SZYMBORSKIEGO; POCZĄTEK NAUKI W GIMNAZJUM URSZULANEK
1945 R. – DEBIUT W PRASIE
1945–1948 – STUDIA NA FILOLOGII POLSKIEJ I SOCJOLOGI (UNIWERSYTET JAGIELOŃSKI)
1952 R. – PIERWSZY TOMIK POETYCKI DLATEGO ŻYJEMY
1953 R. – WSPÓŁPRACA Z ŻYCIEM LITERACKIM, GDZIE DRUKOWAŁA MINIESEJE I RECENZJE ZATYTUŁOWANE LEKTURY NADOBOWIĄZKOWE
1954 R. – PYTANIA ZADAWANE SOBIE
1957 R. – WOŁANIE DO YETI, WYJAZD DO PRYŻA NA STYPENDIUM MINISTERSTWA KULTURY I SZTUKI
1962 R. – SÓL
1967 R. – STO POCIECH
1972 R. – WSZELKI WYPADEK
1976 R. – WIELKA LICZBA
1986 R. – LUDZIE NA MOŚCIE
1991 R. – NIEMIECKA NAGRODA LITERACKA IM. GOETHEGO
1993 R. – KONIEC I POCZĄTEK
1995 R. – NAGRODA IM. HERDERA; PRZYZNANIE TYTULU DOKTORA HONORIS CAUSA PRZEZ UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU
1996 R. – NAGRODA NOBLA; NAGRODA POLSKIEGO PEN- CLUBU.

Wisława Szymborska, polska poetka i krytyk literacki urodziła się 2 VII 1923 r. W Bninie (obecnie część Kórnika, w Poznańskiem).Uczęszczała do Gimnazjum ss. Urszulanek w Krakowie, potem przyszło jej zdawać maturę podczas wojny. W latach 1945-48 studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim filologię polską i socjologię. Jako czytelnik-amator zagłębiała się w tajniki filozofii, nauk przyrodniczych oraz historii sztuki.

Pracowała w 1953-1981 w redakcji Życia Literackiego, gdzie przez wiele lat kierowała działem poezji, w 1981-1983 w zespole redakcyjnym miesięcznika "Pismo" (Kraków). Debiutowała w "Dzienniku Polskim".

Znana w świecie dzięki przekładom m.in. na angielski, francuski, niemiecki, holenderski, hiszpański, czeski, słowacki, szwedzki, bułgarski, albański i chiński. Jest autorka zbiorów wierszy: Dlatego żyjemy, Pytania zadawane sobie, Wołanie do Yeti, Sól, Sto pociech, Wszelki wypadek, Wielka liczba, Ludzie na moście.

Ponadto wyszło kilka wyborów jej wierszów oraz dwa tomy felietonów pt. Lektury nadobowiązkowe, prezentujące ciekawe spojrzenie poetki na świat i literaturę: spojrzenie nacechowane krytyczną wnikliwością i humorem.

Dorobek poetycki Szymborskiej nie jest ilościowo duży, ale stanowi zjawisko niezwykle wysokiej rangi artystycznej. Tytułem jednego z tomików artystki Pytania zadawane sobie można by scharakteryzować prawie cała jej twórczość poetycką. Stanowi bowiem ona taki właśnie pociąg zadawanych sobie pytań, najczęściej natury filozoficznej. Są one oczywiście formułowane w sposób poetycki. Warto zwrócić uwagę, że takie filozoficzne spojrzenie na człowieka, na fenomen jego istnienia poetka osiąga często poprzez zabieg polegający na stworzeniu między sobą, jako myślącym przedmiotem, a człowiekiem, jako obiektem swojego myślenia.

U Szymborskiej również ironia wyostrza , cieniuje, zmienia tonację wielu utworów, ale nie tylko nie odbiera im walorów emocjonalnych, lecz wręcz przeciwnie. Poetka jest wielkim wirtuozem formy poetyckiej. Jej wiersze wywołują w nas liryczne wzruszenie. Dowcip Szymborskiej i jej poczucie humoru święcą triumfy w licznych utworach poetki.

W jej utworach charakterystyczne jest to, że temat traktuje ona jako odskocznię od szerszej, najogólniejszej refleksji wyrażonej w zakończeniu utworu. Jest ona poetką, która stara się wyraźnie łączyć w swojej twórczości zainteresowanie filozoficzne – poznawcze i określony kanon etyczny. Wiersze jej są wyrafinowane w formie, a przy tym przejrzyste i zrozumiałe. Równocześnie zawierają głębokie treści myślowe. Często jeden pomysł rozstrzyga o niezwykłości jej utworu.

Rodzące się rzadko, trudne pod względem językowym, finezyjne formalnie, stawiające czytelnikowi najwyższe wymagania wiersze Szymborskiej od samego początku zdobyły sobie publiczność poza kręgami profesjonalistów, szybko też przekroczyły granice kraju; zaczęto je tłumaczyć w 1956 r. i do chwili otrzymania Nagrody Nobla istniały już w trzydziestu językach, a w blisko dwudziestu miały osobne wybory książkowe.

W 1996 roku otrzymała Nagrodę Nobla za: "poezję, która z ironiczną precyzją odsłania prawa biologii i działania historii we fragmentach ludzkiej rzeczywistości". Jest również m.in. laureatką Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1960), nagród Polskiego PEN Clubu (1980, 1996), Nagrody Goethego (1991), Nagrody Herdera (1995). W 2001 r. otrzymała dyplom honorowego członka Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury.

W. Szymborska jest 75 członkiem honorowym Akademii (trzecim z Polski - obok Magdaleny Abakanowicz i Krzysztofa Pendereckiego). W uzasadnieniu przyznania dyplomu napisano: "Wisława Szymborska jest nie tylko jednym z najbardziej wyrafinowanych poetów żyjących współcześnie, ale także najlepiej rozumianych. W wierszach zadziwiających różnorodnością i głębią, z humorem i przenikliwością opisuje, czym było życie w epoce głębokich przewartościowań intelektualnych. Jej muza jest subtelna, a nawet przewrotna".

Szymborska stanowi fenomen i zagadkę: skromna, zamknięta, dyskretna i wyciszona elektryzuje czytelników. Prostota jej wierszy skutecznie opiera się objaśnieniom badaczy i bezbłędnie trafia w gust współczesnego odbiorcy. Poetka nawiązuje kontakt z publicznością ponad głowami krytyków i bez pomocy mas mediów, a jej wiersze rozchodzą się w nakładach równych powieściom popularnym.

Co decyduje o popularności Szymborskiej i jej sukcesie? Osobliwość stylu, odrębność, wyłączność rozumiana jako warunek twórczej i egzystencjalnej niezależności. Szymborska nie utożsamiała się nigdy z żadnym kierunkiem poetyckim, stworzyła własną szkołę pisania, własny język. Warto dodać, że pokolenie Szymborskiej było nasileniem historycznych opresji (wojna, powstanie warszawskie, niemieckie i sowieckie łagry, stalinizm i jego konsekwencje).