Wychowanie moralne

Wychowanie moralne – wg Muszyńskiego jest to proces wychowania i rozwijania w jednostce cech ułatwiających jej współżycie z innymi osobami, postawy mające na celu dobro innych ludzi i ogólny pożytek, aktywne doskonalenie siebie przez prace na rzecz społeczeństwa.

Wychowanie moralne – wg Krawczyka jest to wszelkie zamierzone, świadome i planowo zorganizowane oddziaływanie wychowawcze mające na celu spowodowanie określonych zmian w psychice wychowanka i ukształtowania dzięki temu pożądanych z punktu widzenia interesów danego społeczeństwa postawy społeczno – moralnej.

Postawa moralna – jest ukształtowana w wyniku oddziaływań wychowawczych, względnie stała organizacja wiedzy, uczuć i motywów powodujących ustosunkowanie się jednostki do zjawisk moralnych w tej rzeczywistości w której człowiek żyje a wdrażających się w działalność.

Przykłady postaw moralnych:
- altruizm,
- egoizm,
- cynizm,
- bezinteresowność,
- hedonizm,
- lojalność,
- perfekcjonizm,
- tolerancja,
- życzliwość,

Wychowanie moralne nie jest dziedziną autonomiczną, ale pozostaje w związku z innymi dziedzinami wychowania.

Rozwój ocen moralnych:
Wg Sergiusza Hassena 3 etapy kształcenia się moralności:

1) etap anomii moralnej – dziecko nie jest świadome, że w świecie istnieją pewne normy i oceny moralne – brak ocen moralnych to okres niemowlęctwa i poniemowlęctwa,
2) heteronomii moralnej –jednostka zaczyna uświadamiać sobie istnienie norm moralnych, przestrzega tych norm tylko dlatego, że obawia się kary,
3) autonomii moralnej – człowiek jest pełny świadomy istnienia norm moralnych, świadomie je respektuje i kieruje się w swoim wychowaniu tzw. dyscypliną wewnętrzną (nie oszukuje, bo wie, że jest to złe, a on chce dobrze czynić). Człowiek jest w momencie przekroczenia pewnego poziomu samowiedzy, co umożliwia mu odpowiedzialne działanie w rzeczywistości społecznej,

Na samowiedzę składają się:
· pewien zakres wiedzy o sobie i o własnych stanach psychicznych,
· poczucie kontroli nad własnymi uczuciami,
· umiejętność opanowania stresu i odporność na stres,
· umiejętność pokonywania trudności życiowych,
· umiejętność wyznaczania kierunków własnego rozwoju,

Muszyński wprowadził cztery stadia socjonomii i w każdym stadium wprowadził fazy:
- stadium anomii moralnej:
· faza amoralizmu – zachowania dziecka w tym okresie są niemoralne, ponieważ ono nie posiada świadomości moralnej i z tego powodu społeczeństwo zachowania akceptuje,
- stadium heteronomii
· logocentryzm – dziecko nie jest zdolne do rozumienia cudzych stanów psychicznych i zachowuje się wyłącznie dla uzyskania własnych korzyści i aby uniknąć kary,
· konformizm – polega na uleganiu presji grupy w celu uzyskania akceptacji,
- stadium socjonomii moralnej
· konwencjonalizm moralny – człowiek identyfikuje się z normami moralnymi uznawanymi przez inne osoby, które są znaczące,
- stadium autonomii moralnej
· faza pryncypializmu moralnego – jednostka uznaje normy moralne za własne i dąży do przestrzegania ich w sposób absolutny. Jednostka jest bardzo krytyczna wobec wszystkich innych osób, które przekraczają normy moralne i ten etap przypada na jednostkę, w którym starała się ona rozstrzygać pewne dylematy moralne (15 – 17 lat),
· faza racjonalizmu moralnego – jednostka zaczyna rozumieć zasady funkcjonowania norm moralnych w społeczeństwie, ale również zaczyna rozumieć złożoność egzystencji ludzkiej, zaczyna rozumieć relacje międzyludzkie, uznaje relatywizm moralny dla dobra innych ludzi,
· faza idealizmu moralnego – jednostka rozwija własny system moralny na podstawie zinternalizowanych wartości i wartości są tutaj punktem odniesienia dla własnego postępowania i oceny postępowania innych ludzi. Jednostka jest tutaj w pełni uświadomiona, że kończąc tę fazę osiąga w swoim rozwoju.

Rozwój moralny jest syntezą wpływów wszystkich dziedzin funkcjonowania człowieka. Wpływy pochodzą z rodziny, szkoły, grup rówieśniczych, szerszych środowisk rówieśniczych, kościoła, zakładów pracy, polityki.

Przejaw kryzysu moralnego:
· przemoc, agresja, brutalizacja życia codziennego, stajemy się coraz bardziej brutalni w skali mikro i makro,
· świadczy o tym chaos aksjologiczny, rozchwianie w świecie wartości (wolimy życie łatwe i przyjemne),
· chaos normatywny – upadek pewnych norm i reguł moralnych,
· początek należy wiązać z rokiem 1989 kiedy to upadły autorytety, kiedy zaczęło rosnąć bezrobocie, rosnące bezrobocie spowodowało rosnąca biedę, ubóstwo, stresy, frustracje, co nie jest bezpieczne w wieku młodym. Te dwa czynniki powodują w ucieczkę w alkohol lub samobójstwa (stres, bieda),
· kultura mieszanie się kultury masowej, konsumpcyjnej , styl życia (lekki, przyjemny),
· kultura instant (szybka), fast food, fast sex, fast low,
· kult młodości, zdrowia i urody,

Duże znaczenie w wychowaniu moralnym odgrywa nauczyciel. Sam nauczyciel powinien być wzorem moralności.