Mchy widłaki, mszaki

MCHY, Bryopsida , klasa mszaków obejmująca ok. 14 tys. gat. występujących na całej kuli ziemskiej (w Polsce ok. 650 gat.); m. dzieli się na 3 podklasy: torfowce (Sphagnidae), naleźliny (Andreaeidae) i prątniki ( Bryidae); gametofit, zbud. z prostej lub rozgałęzionej i ulistnionej łodyżki, rozmnaża się przez komórki jajowe i plemniki; sporofit składa się ze stopy (wrastającej w gametofit), trzonka i zarodni otwierającej się wieczkiem i wysypującej zarodniki rozsiewane przez wiatr lub wodę; kiełkują one w nitkowaty lub wstęgowy splątek, na którym wyrastają gametofity. Mchy tworzą (gł. w miejscach wilgotnych) gęste darnie — na ziemi, skałach, dachach, pniach drzew, w runie leśnym, na torfowiskach i w wodzie; mają duże znaczenie przyr. i gosp.; przyspieszają wietrzenie skał, zatrzymując wody opadowe zmniejszają erozję gleb i niebezpieczeństwo powodzi, są składnikiem torfu; z rozkładu ich pędów tworzy się próchnica, przygotowując siedlisko dla roślin wyższych.
Widłakirośliny telomowe grały niegdyś pierwszoplanową rolę w pokrywie roślinnej ziemi.Do naszych czasów przetrwało zaledwie 1000gatunków co wydaje się być niewielką cząstką dawnej świetności.Wcześnie żyjący przedstawiciele o niewielkich rozmiarów(dł.1m,przekraczają wyjątkowo)W okresie węglawym(karbon)natomiast należały tu kolosy osiągające wysokość 30m i średnicę do 2m, o pokroju drzew.Jak u większościroślin telomowych dominuje sporofit,a gametofit jest mały i niepozorny. Charakterystyczną cechą widłakowych jest sposób umieszczenia zarodni: występują one na górnej(zwróconej ku łodydze powierzchni liści,które nazywa się wówczas liśćmi zarodnionośnymi) sporofitami. Cechą widłakowatych jest specyficzna postać liści asymilacyjnych właściwa tylko dla tej grupy roślin i liście te mianowicie są u większości przedstawicieli w tym u wszystkich współcześnie żyjących drobne o blaszkach nie podzielonych z 1 lub 2 wiązkami przewodzącymi-nie rozgałęziającymi.Tego typu liście są zwane Mikrofilami,podgromadę widłakowych dzieli się na 3 klasy: różniące się typem przemiany pokoleń i budową plemników.Widłaki jednakowo zarodnikowe produkują 1 typ zarodników,duże masywne długotrwałe przedrośla obupłciowe i plemniki zaopatrzone w 2wici,widłaki różno zarodnikowe to głównie formy wymarłe produkujące dwojakie zarodniki.Drobne przedrośla rozdzielno płciowe oraz plemniki wielo płciowe,widliczki produkują dwojakie zarodniki drobne przedrośla rozdzielno płciowe(gametofity)oraz plemniki opatrzone 2 wiciami.Widłakowate powstały najprawdopodobniej na początku erypaleozoicznej lub wcześniej wymarłych psylofitów.Argumentem jest istnienie form przejściowych łączących w sobie cechy obu grup.Wqidłakowe rozwijały się początkowo bardzo szybko w okresie węglowym stały się najliczniejszą grupą roślin na naszej planecie z końcem ery paleozoicznej zaczyna się szybkie ich wymieranie
Mszakiobejmują rośliny zarodnikowe charakteryzujące się regularną przemianą pokoleń,przyczym w odróżnieniu od całej reszty roślin lądowych w panującym dobrze rozwiniętym pokolenie jest płciowe-gemetofitu,w cyklu życiowym mszaków wyróżnia się 3 etapy.-W zarodnikach wyrasta nitkowaty utwór zwany splątkiem,jest to zielony często rozgałęziony; u niektórych przedstawicieli może żyć nieograniczenie,-etap rozwoju naplątku,rozwijają się pączki,z których rozwijają się gametofity i wreszcie po zapłodnieniu kom.Jajowej rozpoczyna się 3 etap-wytwarzanie sporofitu.Sporofit związany jest przez okres całego życia z gametofitem,nie stanowi, więc rośliny samodzielnej,jak zawsze jest tworem diploidalnym.Podział redukcyjny odbywa się dopiero w młodych zarodniach,tak, więc zarodniki,a także wyrastajacy z nich splątek i gametofit są już tworami chaploidalnymi narządami rozmnażania płciowego u mszaków są rodne i plemnie,a pokolenie bezpłciowe(sporofit)ma postać szczinki(zw. Setą)z 1 końca wrastającej w tkankę gametofitu(atopa)a z 2 zakończonej zarodnią zarodniki.Rodne mają postać buteleczkowatą i wytwarzają dobrze wykształconą własną ścianę(blewiki)oraz 1 kom.Jajową.Zapłodnienia dokonują ruchliwe opatrzone 2 wiciami plemniki przepływające odległość między rodnią a plemniom w wodzie.Zapłodnienie możliwe jest, więc tutaj jedynie w obecności stosunkowo dużych ilościach wody,co stawia,że ogromna większość mszaków rośnie na miejscach przynajmniej okresowo mokrych.
Paprotnikijest to nazwa nadawana w dawniejszych systemach tym roślinom zarodnikowym,u których w trakcie przemiany pokoleń sporofit dominuje nad gametofitem przewaga sporofitu przejawia się tym,że jest on dużą czasem bardzo dużą rośliną o długim okresie życia,gdy tymczasem gametofit jest prostym krótkotrwałym zbudowanym z kilkunastu komórek.Nowsze badania wykazały,że tak zdefiniowana grupa jest niejednorodna i obejmuje bliżej niespokrewnione rośliny paprotniki podzielone zostały na 5 podgromad.W ramach gromady roślin telemowych są to:psylofity widłakowe ksylotowe,skrzybowe oraz paprociowe,4 ostatnie podgromady stanowią odrębne linie ewolucyjne i według prawdopodobieństwa powstały w erze paleozoicznej z bliżej poznanych przedstawicieli podgromady pierwszej-psylofitu-nazwę paprotniki stosuje się dość często dla wspólnego podobieństwa tych 5 podgromad a więc grup roślin które osiągnęły podobny poziom organizacji.Nie ma ona jednak wówczas znaczenia systematycznego tzn.nie określa żadnej jednostki taksonomicznej.Psylofity-pierwsza podgromada paprotników,są to całkowicie wymarłe paleozoiczne rośliny o bezlicznej prosto i prymitywnie zbudowanych pędach ciało tych roślinzróżnicowane było na część płodzącą się(podziemną)i pędy nadziemne te ostatnie były u form najbardziej prymitywnych rozgałęzione tychonomicznie tzn.główny pęd rozgałęział się na 2 równozędne pędy i gładkie(bez jakich kolwiek utworów przypominających liście i zwiększających asymilacyjną powierzchnię łodygi).Najbardziej zaawansowane formy wyksztaucają coą w rodzaju łodygi głównej z odgałęzieniami bocznymi(rozgałęzienie monofabialne).Powierzchnie łodygi u tych wyspecjalizowanych przdstawicieli,przez to tego rodzaju wyjatkami wiązkaprzewodzaca otoczona była tkankamiękiszową a całą łodygę pokrywała epiderma z prymitywnymi ponad wątpliwość,że psylofity były roslinami żyjącymi na lądzie, z płynacego wszystkich psylofitów jest ułożenie zarodni na końcach pędów.Psylofity stanowią ważną grupę starożytnych roślin lądowych,które dały początek kilku szeregom roślin lądowych obejmujących wszystkie rośliny lądowe.W śród nich znajdujemy formy stanowiące wyraźnie rośliny lądowe widłaków,paproci,a może nawet nagozalączkowych.