Masło czy margaryna?

Problem wyboru tłuszczu do smarowania pieczywa w dalszym ciągu jest dla wielu osób niejasny. Obecnie na rynku są trzy podstawowe rodzaje tzw. „smarowaczy”: masło, margaryny oraz mieszanki masła z margaryną.
Masło jest otrzymywane ze śmietany z mleka krowiego. Masło śmietankowe wytwarza się z nieukwaszonej śmietany, natomiast śmietana przeznaczona do produkcji masła wiejskiego jest niepasteryzowana i samoistnie dość silnie ukwaszona. Margaryna jest emulsją jadalnych tłuszczów roślinnych zmieszanych z wodą lub mlekiem, z dodatkiem substancji polepszających smak, wartość odżywczą oraz przedłużających okres trwałości. Zbliżony do masła smak margaryna zawdzięcza ukwaszeniu mleka dodawanego podczas produkcji.
Wiele osób zwraca przy wyborze „smarowacza” dużą uwagę na jego kaloryczność, zależy ona od zawartości tłuszczu w danym produkcie. Masło śmietankowe zawierające około 74% tłuszczu dostarcza 659kcal/100g, tłustsze jest masło ekstra, które zawiera 82,5% tłuszczu, dostarczając735kcal w 100g. Zawartość tłuszczu w margarynie nie da się określić tak jednoznacznie, gdyż waha się ona od 45% - 80%.
Właściwości zdrowotne określa jednak nie ilość tłuszczu, lecz jego skład. 50% tłuszczów obecnych w maśle to tłuszcze nasycone, 34% - 35% jednonienasycone kwasy tłuszczowe, a wielonienasycone kwasy tłuszczowe stanowią 5,6%. Są to proporcje inne niż w margarynie. W przykładowej margarynie kwasy tłuszczowe nasycone stanowią 22,3%; kwsy jednonienasycone 55,8%; oraz wielonienasycone, które stanowią 21,8%.
Według badań nasycone kwasy tłuszczowe sprzyjają wzrostowi poziomu cholesterolu we krwi, co zwiększa ryzyko zachorowanie na miażdżyce i choroby układu krążenia. Przed rozwojem chorób serca chronią nas nienasycone kwasy tłuszczowe zarówno te wielonienasycone jak i jednonienasycone.
Zbliżone działanie do nasyconych kwasów tłuszczowych maja kwasy tłuszczowe trans. Obecnie margaryny do smarowania nie zawierają ich lub jeśli je zawierają są to tylko śladowe ilości, lecz jeszcze kilka lat temu margaryny zawierały ich dużo. Gorzej jest z margarynami do pieczenia, więc nie powinno się ich używać do smarowania.
Masło w przeciwieństwie do margaryny zawiera również cholesterol w ilości 220-250mg/100g produktu.
Lecz masło ma także swoje plusy. Między innymi zawiera ono witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, szczególnie A i D. Niektórzy ludzie twierdzą, że ze względu na obecność witaminy A masło jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wzroku, ale jest to tylko mit, gdyż witaminę tą można znaleźć również w produktach mlecznych, owocach i warzywach zawierających beta – karoten, czyli tzw. prowitaminę A. Ale i z tym poradzili sobie producenci margaryny wzbogacając swój produkt w witaminy A i D, co najmniej do takiego poziomu w jakim występuje on w maśle. Z kolei margaryna jest naturalnie bogata w witaminę E, czyli tzw. witaminę młodości, pochodząca z olejów roślinnych, które stosuje się do wyrobu margaryn.
Na rynku występują także tzw. miksy i masełka, czyli mieszanki masła i margaryny, są one przedstawiane w reklamach jako zdrowsze od masła i smaczniejsze od margaryny. Zawierają one mniej nasyconych tłuszczów i cholesterolu niż masło, przy jednoczesnym większym poziomie jednonienasyconych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, zostało to uzyskane poprzez zastąpienie części tłuszczu mlekowego utwardzonymi tłuszczami i olejami roślinnymi. więc przy najmniej w jednym względzie można wierzyć reklamie, ponieważ takie mieszanki naprawdę są zdrowsze od masła, co do walorów smakowych każdy powinien odwołać się do własnego smaku.
Istnieje jeszcze jedna alternatywa. Jeśli jesteśmy aż tak nie zdecydowani pod względem wyboru ‘masło czy margaryna’ możemy po prostu zrezygnować z obu. Smarowacze naprawdę nie są potrzebne, gdyż nasz organizm składniki mineralne dostarczane przez „smarowacze” może równie dobrze czerpać z innych produktów.