Prawo - ściąga

SĄDY
1. Sąd Najwyższy
2. Sady powszechne
3. Sądy administracyjne
4. Sady wojskowe

Zadaniem sądów jest wymierzanie sprawiedliwości rozstrzyganie spraw cywilnych i prawnych. Ich cechą jest niezawisłość i instancyjność.
SĄD NAJWYŻSZY jest naczelnym organem sądowym w Polsce sprawującym nadzór w zakresie orzekania nad wszystkimi innymi sadami.
Wymierza się sprawiedliwość wg. Prawa:
Karnego
Rodzinnego cywilnego pracy gospodarczego

Sędziów sadu najwyższego powołuje prezydent na wniosek Krajowej Rady Sadownictwa
Sad najwyższy dzieli się na 4 izby:
Izbę Cywilna, Izbę Karna, Izbę administracyjna, pracy i bezp..spol. i Izbę Wojskowa
Na czele Sadu N stoi pierwszy prezes powołany przez sejm na wniosek prezydenta spośród sędziów Sadu naj.

Do SĄDÓW POWSZECHNYCH należą:
1. Sady rejonowe ( gminy miasta dzielnice rozpoznają w 1 instancji sprawy cywilne i karne)
2. sady wojewódzkie
(okręgowe) (dla województw odwołania od orzeczeń sadów rejonowych) ( min.2 wojew.)
3. Sady apelacyjne ( dla kilku województw od orzeczeń s.wojewodzkich 1 instancji)

SADY ADMINISTRACYJNE ( kontrolowanie legalności decyzji organów administracji publicznej jej zgodność z prawem)

SADY WOJSKOWE ( dla osób wojskowych lub szpiegów)

ABY BYĆ SĘDZIOM TRZEBA:
Być magistrem nauk prawniczych, odbyć praktyki, przez 2 lata być zatrudnionym w sadzie jako asesor, mieć nieskazitelny charakter, najpierw zostać sędziom rejonowym a awansować w ciągu kilku lat,


Sędzia może usunąć sad dyscyplinarny a odchodzi w wieku 65 lat.
Rozpoznanie spraw: jednoosobowe lub kolegialne ( z udziałem ławników)
Obywatel ma prawo do:
-wnoszenia sprawy, - obrony, - domniemania niewinności

ADMINISTRACJA JESTdzialalnoscia wykonawczo- zarządzającą prowadzona w państwie przez specjalny rodzaj organów organów administracji publicznej (rządowej). Obok nich wyst.Org. samorządu terytorialnego.
PRAWEM ADMINISTRACYJNYM nazywamy zespół norm regulujących:
1. strukturę i kompetencje OAP
2. Stosunki prawne powstające w toku wykonawczo zarządzającej działalności tych organów
Całość przepisów skl.sie na prawo administracyjne podzielimy na:
- przepisy odnoszące się do struktury organów administracyjnych
- przepisy regulujące tok działania org.adm
- przepisy odnoszące się do sposobu załatwienia poszczególnych rodzajów spraw.

ORGANY ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ:
- org. Adm. Rządowej
- org. Adm. Samorządowej
1. Ze względu na skład organu:
- kolegialne- pewna liczba os. Decyzje podejmuje się zepolowo większością głosów
- jednoosobowe(minister)
2. Ze wzg..na zasięg terytorialny:
- centralne- teren całego kraju Np. RM
- terenowe- określoną część terytorium np. województwo
3.- o kompetencji ogólnej (wojewoda) - o kompetencji szczególnej (minister

PRAWNE FORMY DZIALANIA ORGANIZACJI:
a. Stanowienie przepisów prawnych
b. Wydawanie aktów administracyjnych
c. Zawieranie porozumień administracyjnych
d. Zawieranie umów
e. Prowadzenie działalności społeczno organizatorskiej
f. Wykonywanie czynności materialno technicznych


AKT ADMINISTRACYJNY
To jednostronne władcze wyrażenie woli organu adm. Państwowej i załatwiające konkretna sprawę i skierowane do oznaczonego adresata
. Dotyczy zawsze konkretnego stosunku prawnego lub taki stosunek tworzy.
Akty admin. Dzielą się na:
- zewnętrzne( poza krąg administracji do obywatela, j.g, org.gosp.)
-wewnętrzne( od 1 organu A do 2)
*pozytywne ( akt załatwiający sprawę zgodnie z przedstawionym wnioskiem)
*negatywne( odmawia całkowicie lub częściowo żądaniu strony)
+deklaratywne
+konstytutywne
Wymagania dla aktów nazywamy PRZESLANKAMI.

POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE jest to tok czynności organu administracyjnego i stron, zmierzający do wydania aktu adm. Jest to tryb i formy postępowania.

1.postepowanie admin. Ogólne
Zasady postępowania adminis.:
1. Zasada prawdy obiektywnej
2. Zasada udziału stron w postępowaniu
3. Zasada kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym
4. Zasada uwzględnienia z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu stron

Postępowanie administracyjne powinno charakteryzować się szybkością i elastycznością
Decyzja, Środki odwoławcze 9 odwołanie, zażalenie, wniosek o wznowienie postępowania), sadowa kontrola decyzji administracyjnej, skargi i wnioski.

2.Postepowanie w sprawach o wykroczenia prowadzone jest przez kolegia do spraw wykroczeń( kary, jakie wymierzają to areszt od 1 tyg. Do 3 mc-y, ograniczenie wolności o 1mc-a do 3 mc-y, grzywna od 10 do 5000zl, nagana)

ZAKRES OBOWIĄZYWANIA PRAWA KARNEGO:
Jest rozpatrywane na dwóch płaszczyznach; w czasie i w przestrzeni, na których może dochodzić do kolizji.

Obowiązywania prawa karnego w czasie:
Mogą być sadzone tylko przestępstwa, które zostały popełnione w czasie obowiązywania ustawy prawnej.

Obowiązywanie prawa karnego w przestrzeni
Wszystkie osoby przebywające na terytorium polski (obcokrajowcy)

Przestępstwo uważa się za popełnione w miejscu gdzie:
- sprawca dopuścił się czynu
- nastąpił skutek
- skutek miał nastąpić

Polska ustawę karna stosuje się do obywateli, którzy są za granica. Może być do cudzoziemca, który jest za granica.
Odpowiedzialność karną wg. Polskiego prawa ponoszą sprawcy po ukończeniu 17 roku życia w bardzo ciężkich przypadkach odpowiadać mogą sprawcy czynu w wieku 15 lat.

PRZESTEPSTWO jest to zawiniony czyn społecznie niebezpieczny, zabroniony pod groźbą kary.
Charakterystyczne cechy danego przestępstwa nazywa się ZNAMIONAMI.

W każdym przestępstwie występują następujące 4 elementy:
-podmiot przestępstwa(sprawca)
-przedmiot przestępstwa,(o co chodzi np. skradziona rzecz, życie ludzkie)
-strona przedmiotowa przestępstwa(sposób popełnienia czynu i okoliczności faktyczne zewnętrzna stronę przestępstwa – czas, miejsce, użyte narzędzie, ślady)
-strona podmiotowa przestępstwa( okoliczności sprawy, okoliczności związane z psychiką sprawcy, wina sprawcy)

RODZAJE PRZESTĘPSTW:
1. Ze wzg. na wysokość grożącej kary:
-zbrodnia(czas nie krótszy niż 3 lata)
-występek (powyżej miesiąca)
2. Z uwagi na skutek
-materialne ( kradzież)działanie sprawcy i skutek
-formalne np. nie udzielenie pomocy umierającemu
3. Ze względu na rodzaj winy winy sprawcy:
- umyślne
-nieumyślne
4. Ze wzgl. Na sposób zachowania się sprawcy:
-popełnione przez działanie
-popełnione przez zaniechanie
5. – Zasadnicze
- kwalifikowane
- uprzywilejowane
6.Ze wzg. Na sposób ścigania:
-ścigane z urzędu
- ścigane z oskarżenia prywatnego
7. Ze wzgl. Na rodzaj dóbr chronionych:
-polityczne
-pospolite
FORMY POPEŁNIENIA PRZESTĘPSTW:
Sprawstwo, przygotowanie, podżeganie, pomocnictwo, usiłowanie.

WINA- określony psychicznie stosunek sprawcy do popełnionego czynu, wyraża psychiczne zaangażowanie sprawcy w dokonywany czyn.
Wina jest umyślna i nieumyślna. Jest to zależne od stopnia świadomości i natężenia złej woli.
Wina umyślna ma postać: zamiaru bezpośredniego, zamiaru ewentualnego. Wina nieumyślna jako: lekkomyślność, niedbalstwo.

Do okoliczności wyłączających winę należą: niepoczytalność i błąd.
Do okoliczności wyłączających bezprawność czynu należą: obrona konieczna, stan wyższej konieczności, rozkaz przełożonego, zgoda pokrzywdzonego, działanie w granicach uprawnień lub obowiązku prawnego, ryzyko nowatorstwa.

ZBIEG PRZESTEPSTW- sprawca popełnia kilka przestępstw przed wydaniem pierwszego wyroku, odnoszącego się do jednego z nich. Dzielimy na jednorodne i różnorodne.

KARA jest to środek przymusu państwowego, stosowany przez sady wobec sprawców przestępstwa i polegający na sprowadzeniu pewnej dolegliwości. Jest to wyraz społecznego potępienia przestępcy.
Celem jest reedukacja skazanego, jego poprawa.
Kary maja charakter samoistny a wiec mogą występować samodzielnie.
RODZAJE KAR:
1.Pozbawinie wolności – od 1 m-ca do 15 lat, (może być 25 lat i dożywocie jeszcze). Zakłady karne dzielą się na: zakłady karne dla młodocianych, dla odbywających karę po raz 1, dla recydywistów penitencjarnych, dla odbywających karę aresztu wojskowego
2.Ograniczenie wolności: od 1 m-ca do 12 m-cy. nie może opuszczać bez zgody sadu miejsca stałego pobytu, wykonanie wskazanej przez sad nieodpłatnej pracy na cele społeczne (20-40h mies.).
3.Kara grzywny jest kara pieniężną od 10 do 2000 zł.
ŚRODKI KARNE to: pozbawienie praw publicznych, zakaz zajmowania określonego stanowiska zawodu, zakaz prowadzenia pojazdów, przepadek przedmiotów,naprawienie szkody, nawiązką, świadczenie pieniężne, podanie wyroku do publicznej wiadomości.

AMNESTIA jest generalnym aktem łaski państwa odnosi się do szerokiej rzeszy osób odbywających kary. Polega na całkowitym lub częściowym darowaniu kar prawomocnie orzeczonych za przestępstwa popełnione przed określoną w ustawie amnestyjnej datą. Ogłaszana jest w formie ustawy decyzje podejmuje sejm.

ABOLICJA – jest ściśle związana z amnestia i ma zbliżony charakter. Przepisy o abolicji maja zbliżony charakter. Jest generalnym aktem łaski odnoszących się do tych przestępców, którzy nie zostali jeszcze prawomocnie osadzeni.

Obowiązki obywatela: wierność Polsce, dbanie o dobro wspólne, przestrzeganie prawa, służba wojskowa, obrony, dbania o środowisko naturalne.
Wolności i prawa: nietykalność osobista i cielista, prawo do sądu, do obrony, do wnoszenia apelacji i kasacji, zasada domniemania niewinności, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, ochrona prywatności, wolność sumienia i wyznania, słowa i publikacji, poruszania się, nie można nas z kraju wyrzucić, poza krajem możemy żądać pomocy ( konsulaty), odpowiadamy przed sadem polskim, prawa wyborcze, do informacji,bhp,do wynagrodzenia, urlopu, strajku, do nauki, wyboru pracy …