Władza

Dramaty miłości i dramaty władzy można uznać za kluczowe tematy od najdawniejszych czasów. Motyw miłości przeważnie występuje razem z motywem władzy. Niektórzy uważają nawet że i miłość jest formą władzy. Kochając i będąc kochanym wykluczamy innych z tej relacji, doświadczamy więc jakoby satysfakcji władcy. Taki pogląd bliski jest tym, którzy uważają, że wszystkie ludzkie działania są rezultatem dążenia do władzy w najrozmaitszych jej formach.
Skupmy się jednak na samym pojęciu władzy. Słowo władza w najszerszym rozumieniu oznacza wszystko, co pozwala nam wpływać na otoczenie-naturalne czy ludzkie-w pożądanym przez nas kierunku, oraz sprawowanie kontroli.

Już w Biblii odnajdujemy motyw władzy, z tym że władzy sprawowanej w sposób dobry i mądry. Chodzi mi tu o Króla Salomona. Był to właśnie dobry i mądry władca który potrafił trafnie rozpoznać problem ludzki i wpłynąć na człowieka tak że ten sam rozwiązywał swój problem, bez pomocy rozkazów i przymusu. Takie rozwiązania były by najlepsze jednak nie zawsze są one możliwe, lub też osoby sprawujące władze chcą rozwiązać sprawy w inny sposób. Przykład takiego właśnie człowieka odnajdujemy także tutaj. Jest nim Piłat, który to zamiast sprawować władzę tak jak powinien, oddaje ją w ręce ludu. Sprawia że to oni za niego podejmują decyzję, czego konsekwencją jest śmierć Jezusa.

Władza nie należy tylko do ludzi. Nie można skupić się jedynie na ziemskiej władzy. Od zawsze wybór i sposób rządzenia należał do Bogów a w późniejszym czasie do tego jednego Boga. To od bóstw zależało właśnie co będzie działo się z człowiekiem, i jak będzie on się zachowywał. Posłużę się tu tylko dwoma ogólnymi przykładami, choć jest ich na pewno wiele, i na pewno bardziej szczegółowych. Zwróćmy uwagę na dwa rodzaje władzy sprawowane przez Bogów. Bogowie opisani w Mitologii greckiej są właściwie jak ludzie, kłócą się, knują intrygi, są kapryśni i postępując w jakichkolwiek sytuacjach nie kierują się dobrem człowieka, a jedynie własnym interesem. Władza sprawowana przez nich ma na celu dbanie o własne dobro i dawanie jak najmniej człowiekowi. Przeciwstawnym do tego przykładem jest Bóg opisany w Biblii. Jest miłosiernym władcą kochającym ludzi i skłonnym zrobić dla nich właściwie wszystko, ludzie pod jego panowaniem czują się dobrze. Wniosek jaki można z tego wyciągnąć jest jasny Bóg mitologiczny odbierał a Biblijny daje ludziom władzę.

Czasami żądza władzy doprowadzała ludzi na margines społeczeństwa, byli oni skłonni zrobić dala niej wszystko, nawet zabić członka własnej rodziny. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w „Anygonie” Sofoklesa, gdzie bracia zamiast rządzić po kolei zaczęli walczyć o tron i przestali brzydzić się zdradą czy bratobójczą wojną. Widać tu doskonale do czego zdolni są ludzie którzy zasmakowali się we władzy, i co tak naprawdę ta wielka siła im daje. Skoro już jestem przy „Antygonie”, można tu odnaleźć także drugi przykład. Mianowicie przykład króla Edypa, władcy który by ratować miasto przed boskim gniewem zakazał po śmierci Polinejksa grzebać jego zwłok, i złożył w krwawej ofierze jednego ze swych synów. Jednak jak można określić jego postępowanie?. Czy nazwać go dobrym władcą, chcącym pomóc rodakom?. Wydaje mi się że nie, ponieważ dla ułaskawienia bogów poświęcił członków rodziny.

Wzorowy władca powinien także posiadać wszystkie cechy doskonałego rycerza, ale oprócz tego powinien być również troskliwym królem, dbającym o swoich podwładnych i będącym dla nich ideałem. Takim doskonałym władcą jest w „Pieśni o Rolandzie” król Karol Wielki. Który to pomimo tego co zrobił Roland śpieszy mu z pomocą, gdyż rozumie jakimi wartościami ten musiał się kierować. Postawę wyrozumiałego władcy-przyjaciela odnaleźć można także w „Dziejach Tristana i Izoldy” gdzie to król Marek jest więcej przyjacielem Tristana niż jego zwierzchnikiem. Rozumie on co połączyło Tristana i Izoldę i woli przyjąć rolę nie kochanego męża i zdradzonego przyjaciela. Jest on postacią piękną i szlachetną, dla szczęścia ukochanej rezygnuje z własnych uczuć. Władza którą posiada ma tu dla niego drugorzędne znaczenie.

Nie zawsze jednak władcy mieli lub mieć mogli tylko takie problemy. Wiele razy narażeni byli na śmierć z rąk ludzi spragnionych ich tronu i pozycji. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w „Makbecie” Szekspira. Król Dunkan zostaje zamordowany przez spragnionego władzy Makbeta. Po jego zabójstwie Makbet wkracza na tron, jest on jednak niegodnym panowania tyranem. Gdyż każdy kto w jego mniemaniu zagraża jego pozycji musi zginąć. Żyje on w ciagłym napięci, w strachu przed utratą władzy. W konsekwencji synowie Dunkana zabijają go i odzyskują tron. Makbet jest przykładem człowieka który dla władzy skłonny jest zrobić wszystko. Nie brzydzi się zabójstwem króla we własnym domu, i kolejnym pozbywaniem się wrogów. Po raz kolejny mamy tu przykład do jakich czynów zdolni są posunąć się ludzie dla uzyskania i utrzymania władzy.

W literaturze odnajdujemy także przykłady na to, że władca wcale nie musi a w ręcz nie chce liczyć się z dobrem poddanych. Takim władcą jest młody król Troi Parys, który za wszelką cenę pragnie zatrzymać przy sobie Helenę. Nie dba o dobro kraju i narodu, wie, jak bardzo naraża Trojan zna cenę ryzyka mimo to nie zgadza się wydać Heleny Grekom. Jego kaprys i postępowanie doprowadza w konsekwencji do wojny w której jak wiemy Trojanie przegrywają . Parys jest przykładem człowieka który wykorzystuje władzę dla własnych celów, który nie liczy się z dobrem publicznym, a jedynie z własnymi zachciankami.

Władca którego nie satysfakcjonuje tylko zwykła władza. Władca który pragnie „rządu dusz”, czy jest możliwe by poza Bogiem odnaleźć taki właśnie przykład w literaturze? Okazuje się że tak gdyż takim właśnie władcą pragnie być Konrad z III części Dziadów Adama Mickiewicza. Pragnie on właśnie „rządu dusz” by uszczęśliwić swój naród. Chciałby on by poddani odczytywali jego myśli, zgadywali czego on chce i spełniali to, a jeżeli by tego nie zrobili „Niechaj cierpią i przepadną”.