Rozwój myśli politycznej.

Ideologia – uporządkowany zbiór wartości i poglądów dotyczących rzeczywistości społecznej, stanowiący etyczną i intelektualną podstawę działań dużych zbiorowości społecznych (skrótowość i hasłowość).
Doktryna polityczna – uporządkowany zbiór poglądów na życie społeczne w szczególności zagadnienia władzy i ustroju państwa.
Program polityczny – zbiór konkretnych rozwiązań funkcjonowania instytucji politycznych i pozostałych dziedzin.

1. KONSERWATYZM:
a) twórca Edmund Burke, wiek XVIII
b) główne wartości:
− tradycja i ciągłość rozwoju społecznego
− religia
− rodzina
− własność prywatna
− poszanowanie prawa
c) podstawowe hasła:
− odrzucenie przemian rewolucyjnych, rozwój musi dokonywać się stopniowo, powoli (metoda kolejnych cegiełek)
− w rządzeniu obok procedur tworzenia władzy istotniejszą jest jakość rządzenia
− idea elitaryzmu w ramach demokracji (wybory społeczne, kształtowane wykształcenia i moralności polityków
− odrzucenie kultury masowej (jako obniżającej poziom intelektualny społeczeństwa
− „wspólnota, zbiorowość jest nadrzędna wobec jednostki”
− religia stanowi główny regulator moralny życia społecznego
− ograniczenie do minimum obecności państwa w gospodarce
− bezwzględne przestrzeganie ustanowionego prawa

2. LIBERALIZM (łac. liber – wolny)
a) twórca John Locke, wiek XVII
b) główne wartości:
− wolność
− prawo do życia
− własność prywatna
c) podstawowe hasła:
− żadna władza nie ma prawa wywierać nacisku na indywidualne decyzje i wybory obywateli
− wolność jednostki jest ograniczona tylko dobrem innych ludzi
− własność prywatna najlepszą gwarancją wolności
− podstawa gospodarki jest wolny rynek (państwo nocnym stróżem)
− „prawo w rękach reprezentantów to jak słoik śmietany pilnowany przez kota” August von Hayek
− postulat stworzenia kanonu prawnego przez elity intelektualne społeczeństwa (arystokracja naturalna)
− bez wolności gospodarczej nie może istnieć wolność polityczna

3. SOCJALDEMOKRACJA
stanowi odpowiedź na wzrost popularności ideologii socjalizmu utopijnego i później ideologii socjalistycznej oraz komunistycznej w końcu XIX wieku
a) twórca Eduard Bernstein
b) główne hasła:
− warunkiem wprowadzenia jest demokracja
− łączenie wolności, sprawiedliwości i wolności wynikających z filozofii i etyki chrześcijańskiej
− koncepcja państwa dobrobytu [welfare state] – stopniowe ulepszanie kapitalizmu poprzez szybki rozwój gospodarczy i techniczny w celu zmniejszania nierówności społecznych
− źródłem władzy powinno być sprawne zarządzanie, a nie własność [technokratyzm]
− redystrybucje dochodu narodowego powinno przeprowadzać państwo poprzez politykę socjalną i podatkową (podatek progresywny)
− odrzucenie tendencji globalizacji
− wprowadzenie systemu kolektywnej odpowiedzialności (bogaci muszą pomagać najbiedniejszym)

4. CHRZEŚCIJAŃSKA DEMOKRACJA
a) papież Leon XIII , encyklika „Revum novarum” (O rzeczach nowych):
− państwo spełnia rolę pomocniczą (subsydiarna)
− uznanie prawa własności jako prawa naturalnego
− idea upowszechnienia własności (tworzenie akcjonariatu pracowniczego i rozwój małej przedsiębiorczości
− idea solidaryzmu społecznego (poszczególne warstwy społeczne wspierają się dla wspólnego dobra)
b) papież Jan XXIII , encyklika „Pacem interllis” (Pokój na ziemi)
− władza działa dla dobra wspólnego
− zapewnienie obywatelom minimum socjalnego
− walka z bezrobociem
c) pozostałe hasła:
− humanizm integralny: „każda władza jest dobra, jeżeli nie każe człowiekowi postępować niezgodnie z sumieniem”
− idea zaangażowania społecznego (każdy chrześcijanin musi dokonywać wyborów zgodnie z wartościami moralnymi mającymi charakter absolutny)
− odrzucenie konsumpcjonizmu jako sensu życia
− rozwój samorządności lokalnych