Mechanizmy obronne

MECHANIZMY OBRONNE- Odporność-to zdolność organizmu do przeciwdziałania niekorzystnemu wpływowi ciał obcych przedostających się do jego wnętrza. Podstawowe zadania mechanizmów obronnych to uniemożliwienie wniknięcia ciał obcych, a gdy one już wnikną do organizmu- unieczynnienie lub usunięcie ich. Antygeny- to substancje, które po wniknięciu do organizmu wywołują w nim reakcję obronna. Dzielą się na: a)antygeny upostaciowane-to komórki bakterii, grzybów, wirusy, ciałka krwi, pyłki; b)antygeny rozpuszczalne-roztwory koloidalne lub zawiesiny białek polisacharydów, toksyn.
Alergeny- substancje ,które po przedostaniu się do organizmu po raz pierwszy nie wywołują widocznej reakcji. Dopiero przy drugim kontakcie dają objawy uczuleń. Informacja immunologiczna: a)indywidualna-właściwa dla danego organizmu; b)gatunkowa-jest taka sama u wszystkich osobników danego gatunku.
ODPORNOŚĆ U ROŚLIN-może być: a)wrodzona-jest cechą dziedziczną, ale może się w pewnym stopniu zmieniać pod wpływem środowiska; b)nabyta-wykształca się podczas kontaktu z patogenami. Reakcje odpornościowe roślin można podzielić na: a)bierna- przejawia się tym, że ciało obce nie może wnikać do tkanek gospodarza, a jeśli wniknie to jest niszczone. Barierami utrudniającymi wnikanie są impregnowane różnymi substancje celulozowe ściany kom.(np.woskami,ligniną,suberyną0oraz duża ilość celulozy. b)czynna-zdolność roślin do przeciwstawiania się czynnikowi obcemu wnikającemu do tkanek. Reakcje odpornościowe przejawiają się np. wzrostem stężenia cytokinin, pobudzeniem podziałów mitotycznych komórki. Gdy ciało obce pokona bariery obronne może być zabite przez działanie związków antybakteryjnych-fitonacydów.antybakteryjnych wielu roślin są wydzielane pewne substancje chemiczne tylko po wniknięciu czynnika obcego. Są to fitoaleksyny.ODPORNOŚĆ U ZWIERZĄT- Odporność humoralna-odpowiedź obronną organizmu z udziałem wydzielanych do płynów ciała przeciwciał Odporność komórkowa-odpowiedź organizmu polegająca na aktywnym wychwytywaniu i niszczeniu ciał obcych prze komórki żerne. Wyróżnia się 2 rodzaje odporności:1)wrodzona(nieswoista) –uwarunkowana genetycznie, zdolna do obrony przed każdym typem ciała obcego. Stanowi ona pierwszą barierę dla ciał obcych. Naturalną przeszkodę stanowią bariery ochronne, np. pancerze, skórek, zrogowaciały naskórek. Oprócz nich organizmy wykształciły obronne mechanizmy fizjologiczne, które pozbywają się ciał obcych z wnętrza ciała np.kichanie, kaszel, biegunka, wymioty, łzawienia. Jeżeli bariery te okazały się nieskuteczne organizm odpowiada stanem zapalnym(podwyższona temp.). Najbardziej skutecznym mechanizmem odporności nieswoistej jest fagocytoza-pochłanianie przez komórki żerne ciał obcych, a następnie ich trawienie wewnątrz komórki. Komórki fagocytujące znajdują się w błon śluzowych, płynach ciała, tkanki łącznej. Fagocytowanie wspomagane jest przez substancje białkowe o właściwościach bakteriobójczych(lizozym- uszkadza bakterie; interferon-utrudnia wirusom wnikanie do kom).2)Odporność nabyta(swoista)-nabywana w czasie życia i skierowana przeciwko każdemu rodzajowi antygenu z osobna. Zawdzięczamy ją limfocytom krążącym we krwi, limfie i innych płynach ustrojowych. Komórki macierzyste limfocytów zlokalizowane są w szpiku kostnym. Część tych komórek po opuszczeniu szpiku staje się limfocytami limfocytami B, które po wniknięciu antygenu do organizmu, przekształcają się w komórki plazmatyczne syntezując i uwalniające do krwi przeciwciała, a te z kolei unieszkodliwiają antygeny. Reszta komórek macierzystych po opuszczeniu szpiku staje się limfocytami T, wśród których wyróżniono 3 grupy: a)limfocyty pomocnicze(Th)-po rozpoznaniu antygenu wydzielają limfokiny, pobudzające limfocyty B do podziału i tworzenia plazmatów, które powodują powstawanie komórek żernych; żernych; b)cytotoksyczne(Tc)-fagocytują komórki ;c)hamujące(Ts)-hamują reakcje obronne, gdy antygen został już unieszkodliwiony. Pamięć immunologiczna- działające się limfocyty B oraz T tworzą komórki zapamiętujące antygen. Gdy po jakimś czasie organizm zetknie się ponownie z danym antygenem, odpowiedź organizmu jest intensywniejsza(tzw. wtórna odpowiedź immunologiczna)i szybsza niż przy pierwszym kontakcie (tzw. pierwotna odpowiedź immunologiczna).Przeciwciała są białkami złożonymi z grupy glikoprotein zaliczanymi do grupy gammaglobulin. Mają one zdolność wiązania antygenu. Odporność nabywana sztucznie polega na podawaniu surowicy z gotowymi przeciwciałami np. surowicy przeciwbłoniczej. Jest to jednak krótkotrwała, swoista, sztuczna odporność bierna. W przypadku szczepień uzyskuje się sztuczną, swoistą, długotrwałą odporność. Szczepionki chronią tylko przed drobnoustrojem który je wywołał.