Humanizm

Humanizm i odrodzenie to wielki ruch kulturalny przypadający na XV i XVI wiek.

Humanizm jest głównym prądem umysłowym odrodzenia(renesansu), który głosił konieczność pełnego rozwoju człowieka, jego szczęście i godność.
Centrum idei humanistycznej-człowiek
„jestem człowiekiem nic, co ludzkie nie jest mi obce”-Terencjusz
Pisarze i filozofowie epoki odrodzenia nawiązywali do starożytności-Platona, Sokra-tesa i Arystotelesa.Artyści sięgali do starożytnego sposobu przedstawiania ciała ludzkiego.Potępiono ideał średniowiecza-„memento mori”-pamiętaj, że umrzesz
„Carpe diem”-Żyj chwilą-Horacy
W okresie odrodzenia powracano do łaciny,greki,oraz hebrajskiego.Nastąpił rozkwit szkolnictwa, rozwój nauk humanistycznych i przyrodniczych.
Humaniści studiowali języki,zgłębiali historię,dzieła polityczne,zakładali akademie i gimnazja,ponieważ uniwersytety były instytucjami kościelnymi.
Ideałem epoki był człowiek wszechstronnie wykształcony.
Mecenasami sztuki byli:
Papieże (Juliusz II, Leon X), Medyceusze
Wynalezienie czcionki prze Jana Gutenberga w 1440 r pozwoliło upowszechnić książki.

Myśl Polityczna i społeczna:

W epoce odrodzenia myśl społeczna i polityczna, także zaprzątała uwagę humani-stów, którzy rozważali pojęcie państwa i suwerenności państwa.
Przedstawicielami myśli politycznej byli: Nicolo Machiavelli-Włoch,który w utworze „Książe”twierdził,że najważniejszy jest interes władcy, którego utożsamiał z ra-cją stanu państwa.Machiavellizm dopuszczał stosowanie terroru w imię wyż-szych celów.
Jean Bidon(Francuz) w utworze „Sześć ksiąg o Rzeczypospolitej” twierdził,że3 władca absolutny stoji ponad prawem i ograniczone jest tylko przez prawo bo-skie i prawo natury.
Erazm z Rotterdamu(Niderlandczyk) w dziele „Pochwałą głupoty”poddał krytyce wyższe warstwy społeczne i bardzo ostro osądził kościół.
Thomas Morus(Anglik) w utworze „Utopia” zawarł podstawy socjalizmu utopijnego. Opowiadał się za równością społeczną,zniesieniem prywatnej własności, tole-rancją religijną.

Nauka:

W nauce przełomowym odkryciem było stworzenie przez Mikołaja Kopernika teorii heliocentrycznej(ziemia kręci się wokół słońca) wyłożył tą teorie w dziele „ O obrocie sfer niebieskich”
Galileusz potwierdził teorie Mikołaja Kopernika, ale w obawie przed inkwizycją pu-blicznie musiał odwołać swe poglądy, ale i tak wierzył w teorie Kopernika mó-wiąc „ a jednak się kręci…”
Giordano Bruno był twórcą teorii o nieskończoności wszechświata za głoszone po-glądy został skazany na karę śmierci przez spalenie na stosie, przez inkwizycję.

Sztuka renesansu:

Sztuka renesansu miała odwzorcowywać świat i człowieka. Dbano o harmonijne pro-porcje części, z których składała się całość. W muzyce i architekturze były to proporcje matematyczne.
Najwybitniejszymi przedstawicielami humanizmu byli:
Leonardo da Vinci-Monaliza,Ostania wieczerza,Dama z łasiczką,projektował łodzie podwodne i maszyny latające,zasłużył się dla poznania anatomii człowieka
Rafael Santi-Madonna sykstyńska,freski w pokojach watykańskich,malarz kobiecego piękna
Michał Anioł- rzeźby: Mojżesz, Pieta, Dawid, malarz fresków w Kaplicy Sykstyńska i Sądu Ostatecznego też w tej kaplicy,architekt kopuły Bazyliki św.Piora.
Albrecht Durer(Niemiec)-malarz i portrecista
Piotr Bruegel Starszy-obraz Upadek Ikara, malarz scen z życia wsi i miasteczek

Literatura:
Prekursorami odrodzenia byli żyjący w XIV wieku Włosi(Dante Aligheri-„ Boska Komedia” Franciszek Patrarca „listy miłosne do Laury”
Najwybitniejsi przedstawiciele to: Jan Boccacio „Dekameron”,Miguel Cervantes „Don Kichot z Lamanczy”William Szekspir-najwybitniejszy dramaturg.

Teatr:
W XVI wieku w świat teatru wkroczyły głębokie zmiany, popularne stały się
Pantomima i „Żywe Obrazy”, które towarzyszyły ważnym wydarzeniom np. przy wjeździe monarchy do miasta.
Rozkwitła Commedia dell’Arte-włoski teatr ze swoimi charakterystycznymi typami ludzkimi,ostrym humorem,oddziaływaniem słowem i gestem. Duża role odgrywały na dworach, gdzie stanowiły ulubioną rozrywkę.