Różne koncepcje walki narodowowyzwoleńczej u Adama Mickiewicza.

Adam Mickiewicz jako wieszcz narodowy, zachęcający rodaków do walki o Ojczyznę, dawał swoimi dziełami różne przykłady i koncepcje walki narodowowyzwoleńczej.

Wiedząc o potędze zaborców, chciał pokazać, jak skutecznie można pokonać nieprzyjaciół. Zachęcał do zjednoczenia wszystkich Polaków, zjednania wszelkich waśni na czas walk, konspiracji. Uważał, że równie ważny jak samo wojsko jest dobry plan, podstępny i wypracowany, nawet jeżeli czasem kosztujący poświęcenia życia lub honoru.

Poeta motyw walki narodowowyzwoleńczej zawarł w dwóch swoich dziełach: „Panu Tadeuszu” i „Konradzie Wallenrodzie”. W każdym z tych dzieł zapisany jest zupełnie inny sposób walki o niepodległość. I tak w „Konradzie Wallenrodzie” przedstawiony bohater, tytułowy Konrad, żyjąc wśród swoich nieprzyjaciół, rozbija ich potęgę od środka, stosując liczne podstępy i fortele. Niestety jego życie pełne jest smutku i nieszczęścia. Kiedy zakochał się i poślubił najpiękniejszą kobietę spotkaną w czasie długich wędrówek, okazało się, że musi czym prędzej zostawić wszystko i walczyć za ojczyznę. Mimo ogromnego żalu, przepełniającego jego serce, nie wahał się ani chwili. Wiedział, że samemu tracąc szczęście, może dać je wielu ludziom. Później, rozbiwszy potęgę Krzyżaków, wolał stracić honor, niezwykle ceniony wśród rycerzy, niż oddać się w ich ręce.

Koncepcja walki Konrada opierała się na podstępie. Konrad przez wiele lat udawał wzorowego zakonnika, po to, żeby zyskać poparcie u rady i móc kierować działaniami wojsk. Wówczas, korzystając ze swej władzy, posyłał oddziały na pewną śmierć, uszczuplając tym samym wielkość Zakonu i dając Litwinom nadzieję na zwycięstwo.

Mickiewicz popierał walkę podobną do Wallenroda, bowiem wiedział, że potęgi zaborców nie da się zniszczyć małymi wojskami polskimi, a tylko od wewnątrz, na przykład spowalniając czy utrudniając pracę urzędnikom carskim.

Drugim dziełem, w którym zawarte są przesłania dotyczące walki narodowowyzwoleńczej jest „Pan Tadeusz”. Główną postacią tego wątku w utworze jest przemieniony buntownik Jacek Soplica, Ksiądz Robak. Wyjechawszy z Litwy, zaczął pracować u boku Henryka Dąbrowskiego i Napoleona jako emisariusz. Jego zadaniem było przekazywanie wiadomości między tworzącymi się wojskami polskimi i przygotowywanie ludności do mającego nadejść wielkiego powstania. W jego i dowódców mniemaniu tylko zjednoczone wojska z całego obszaru Polski i Litwy mogą się przeciwstawić zaborcom. Z pomocą Napoleona, jest szansa na odzyskanie niepodległości.

Obydwa dzieła, mimo ogromnych różnic łączy jedna wspólna cecha: obydwa mają za zadanie podniesienie do walki narodu. Dają przykłady postępowania, które może przywrócić ojczyźnie niepodległość. Te dwa dzieła powinny się uzupełniać dzięki czemu możliwe będzie stworzenie armii doskonałej, jednolitej, silnej i zarazem podstępnej, potrafiącej w imię kraju poświęcić honor, czy życie.