Postmodernizm – światopogląd i estetyka . Omów zagadnienie odwołując się do współczesnych tekstów literackich i filmu.

Postmodernizmem, wielkim zjawiskiem współczesnej literatury ,określana jest cała epoka w dziejach kultury mająca swe początki w latach 60. XX wieku , trwająca w najlepsze do dziś. Tak naprawdę jej cechy nie zostały do dzisiejszego dnia zdefiniowane w sposób całkowicie ustalony- trudno bowiem wyrokować o czymś , co dzieje się bezpośrednio na naszych oczach . Sama nawet nazwa postmodernizm ma charakter roboczy – znaczy mniej więcej tyle co ponowoczesność , albo powspółczesność. Podstawową różnicą między sztuką modernistyczną ( pierwsza połowa XX wieku) a postmodernistyczną jest rezygnacja z chęci odkrywania czegoś nowego. Zasadniczą cechą tego nurtu jest pogląd , że literatura uległa wyczerpaniu – wszystko zostało już powiedziane, nic nowego nie da się wymyślić, pozostaje tylko gra stylami , konwencjami.
Filozofowie i teoretycy zachodniej kultury dostrzegają przyczyny tego wyczerpania w przemianach cywilizacyjnych drugiej połowy naszego wieku, kładąc naciski na rozwój techniki , konsumpcyjne nastawienie społeczeństwa , liberalizację obyczajów , a przede wszystkim na ekspansje środków masowego przekazu, nowych technik audiowizualnych i kultury masowej .

Postmodernizm w kulturze zbiegł się ze szczególnym etapem w rozwoju kina . „ Popularne kino gatunkowe zastygło w wypracowanych przez lata formułach stylistycznych; klasyczne gatunki uległy wyczerpaniu. Mimo pojawienia się wielu interesujących młodych twórców sztuka filmowa stopniowo pogrążała się w dekadencji”
W latach 80 przesycone sobą kino największą radość i sens znajduje w postmodernistycznej zabawie .Podstawowymi cechami współczesnego filmu są: ilość perfekcyjnie zrealizowanych efektów, piękne zdjęcia i muzyka; odwołanie się do współczesnej kultury amerykańskiej, jej tradycji ,New Age i schematów kultury masowej .Rezygnuje się z realistycznego opisu rzeczywistości i przestaje zadawać poważne pytania .Twórcy uświadamiają widzowi , że ma do czynienia tylko z kinem , pozbawionym jakichkolwiek walorów poznawczych . Nie poszukuje się już wartości lecz okazji do zabaw , czasami niezwykle wyszukanej i intelektualnie prowokującej . Filmy postmodernistów są kulturową zabawą , zbiorem cytatów z dawnych filmów , stylów, nurtów, bohaterów , strategii aktorskich . Kino poszukując coraz to nowych źródeł inspiracji korzysta zarówno z dorobku sztuki „wysokiej” jak i z elementów kultury masowej .Wszystko staje się dozwolone , nawet najbardziej drastyczne sceny .
„ Niektórzy dostrzegają w postmodernizmie zmierzchu sztuki filmowej. Opisując sytuację współczesnego kina posługują się metafora węża pożerającego własny ogon . Być może jednak nie kino, ale sam postmodernizm wchodzi w fazę schyłkową .Odnosząc się krytycznie do tradycji kina , sam stał się jej częścią – kolejnym wpisanym już w historię trendem”

Za jeden z reprezentacyjnych postmodernistycznych filmów uchodzi dzieło Davida Lyncha „Dzikość Serca”.
„ Kpina z upodobań i przyzwyczajeń widzów .Fabuła rodem z mydlanej opery podana w historycznym sosie. Seks , okrucieństwo i ckliwe piosenki Elvisa Presley’a . Dla jednych – perwersyjny wybryk , dla innych- przełom w historii sztuki filmowej”
Można uznać , że był to film kluczowy dla nadchodzącej dekady . Trudno sobie wyobrazić w jakiej kondycji byłoby postmodernistyczne kino przełomu wieków, gdyby nie pojawił się Lynch. „ Dzikość serca” wprowadziła do kina lat 90. wiele nowości : wideoklipową narrację
i muzykę rockową, upodobanie do nietypowych ujęć i zaskakujących zbliżeń ( papieros, zapałka...). Przede wszystkim jednak wprowadziła kontrowersyjną modę na drastycznie pokazaną przemoc. W film Davida Lynch’a wszechobecna jest estetyka kiczu. Scenariusz do filmu autor napisał na podstawie powieści Barry’ego Gifforda „Dzikość serca” , która według niego wyraża najlepiej coś , co wszyscy czuli na przełomie lat 80. i 90. , ale nikt tego jeszcze nie pokazał w kinie . Świat w latach 90. – według słów gł. bohaterki Luli – „ma dzikość w sercu i świra w głowie”.
Para głównych bohaterów filmowych to jedyni „normalni” ludzie w „nienormalnym” świecie. Zadręczają ich psychopaci , sadyści i mordercy .A jednak to właśnie niewinni bohaterowie uważani są za „przestępców” . „ Świat oszalał, pojęcia „winy” i „niewinności” stanęły na głowie, wszystkim rządzi bezsensowna przemoc” .
Według krytyków „Dzikość serc” Davida Lynch’a , pod warstwą zamierzonego kiczu zawiera głębszy sens. To pierwszy wielki film lat 90.

Kolejnym reprezentantem kina postmodernistycznego jest Quentin Tarantino z filmem „Pulp Fiction” . To jedna z najbardziej amerykańskich historii o gangsterach i policjantach; buduje świat opierający się na mitach i stereotypach . „Pulp Fiction” jest po prostu parodią filmu gangsterskiego .brak tam klasycznej akcji , brak głównego bohatera – film składa się z epizodów ułożonych niechronologicznie . Olbrzymią siłą i zaletą tego filmu są dialogi Niektóre teksty weszły do mowy potocznej fanów filmu . Dialogi te przepełnione są celnością uwag , bystrością , wulgaryzmami . Stały się one niedościgłym wzorem dla innych filmowców . Tarantino, stworzone postacie, zarysował w najlepszym amerykańskim stylu. Film ten wydaje się kpiną ze wszystkiego , do czego zdążyło nas przyzwyczaić kino, szczególnie amerykańskie . „ Pulp Fiction” nieustannie nawiązuje do innych dzieł, poczynając od Biblii , poprzez taniec aż do postaci kultury współczesnej. Ważną role odgrywa też ścieżka dźwiękowa , która tworzy oryginalny nastrój filmu .
Film Tarantina , wielkiej osobowości współczesnego kina, stał się początkiem nowego nurtu w kinie . Niewątpliwie „Pulp Fiction” to dzieło sztuki , a mówiąc o jego twórcy można użyć epitetów „wielki” i „sławny” .

W literaturze współczesnej zjawisko postmodernizmu wyraźnie jest uwidocznione
w twórczości włoskiego pisarza -Umberto Eco . „Imię Róży” to typowy przykład powieści postmodernistycznej . Według autora wszystko zostało już powiedziane, dlatego pozostaje jedynie gra z czytelnikiem. Naśladuje rozmaite sceny literackie, motywy , sposoby kreowania bohaterów, wplata do swej ksiązki cytaty z innych dzieł . Wszystko to jednak czyni w tonie ironii i parodii , tworząc niekonwencjonalna zabawe .
Z założenia „ Imię róży” , przekraczające granice kultury „wysokiej” i masowej , miało trafić do szerokiego grona odbiorców.
Akcja powieści rozgrywa się w średniowiecznym klasztorze . Główny bohater staje przed zadaniem wyjaśnienia tajemniczych śmierci mnichów . Próbuje logicznie uporządkować rzeczywistość , nadać jej przyczyny i skutki ; próbuje „wkładać” ją w szuflady znanych od wieków przekonań , symboli , znaków. Tymczasem rzeczywistości uporządkować się nie da- rządzą nią przypadek i absurdalna logika .
„Imię róży” jest utworem współczesnym , ponieważ nie tylko wątek kryminalny ale i wątek historyczny jest również pretekstem do wypowiadania się na wiecznie aktualne tematy ludzkiej natury, moralności i psychologii.
Powieść ta jest wyrazem niepokoju o to , że i „myśl rozumna” zapowiadająca epokę humanistyczną kryje w sobie przyszłe cywilizacyjne pułapki, w jakie zaprowadzi człowieka rozwój technologii .

Postmodernizm opanował już wszystkie dziedziny ludzkiej aktywności intelektualnej
i estetycznej . „ Kreowane przez niego mity (wyzwolonego Supermana, cyborga, androidy, człowieka – maszyny) są powielane przez piosenki, prasę, filmy, radio i telewizję.”
Świat współczesny stał się światem cywilizacji naukowo – technicznej. Nurt postmodernistyczny z dnia na dzień staje się coraz bardziej pesymistyczny; rejestruje głęboki i wielowymiarowy kryzys kultury.