Wady, urazy i zniekształcenia kości i szkieletu

Wrodzone choroby kości
Przy wrodzonej patologicznej łamliwości kości są wyjątkowo słabe i kruche, wskutek czego bardzo łatwo ulegają złamaniom. Dolegliwości tej nie można wyleczyć, można ją jedynie zminimalizować, unikając sytuacji nadmiernie obciążających kości. Czasami zdarza się, że rosnące kości nie nabierają odpowiednich kształtów. Przykładem mogą być: nie naturalnie zgięta szpotawa stopa; wrodzone zwichnięcie stawu biodrowego, przy którym głowa kości udowej łatwo wyślizguje się z panewki stawowej; i rozszczepione podniebienie, polegające na występowaniu szczeliny w podniebieniu twardym pomiędzy ustami a nosem.

Zaburzenia składu chemicznego
W zdrowej kości zachodzą różnorodne procesy chemiczne, ale czasami się zdarza, że któryś z nich nie przebiega prawidłowo. Krzywicę powoduje brak witaminy D, która jest niezbędna dla zdrowych, silnych kości. Witamina D występuje w tłustych rybach i produktach mlecznych. Skóra potrafi ją wyprodukować pod wpływem światła słonecznego. Dzieci chore na krzywicę często mają krzywe ręce i nogi, jednak obecnie, głównie dzięki lepszej diecie, choroba ta bardzo rzadko występuje w krajach rozwiniętych. U dorosłych niedobór witaminy D wywołuje osteomalację. Kości stają się słabe, łatwo się łamią, występuje sztywnienie i kurcze mięśni. Osteomalacja jest czasami związana z innym stanem chorobowym, na przykład chorobą nerek, żołądka czy kłopotami z układem trawiennym. Leczenie polega na podawaniu witaminy D, przyjmowaniu właściwych posiłków i eliminowaniu ewentualnych chorób towarzyszących.

Osteoporoza
Osteoporoza (zrzeszotnienie kości) to choroba polegająca na tym, że następuje przewaga procesu utraty kości nad jej tworzeniem. Kość staje się cienka, słaba i krucha, łatwo się łamie. Najczęściej proces ten obejmuje kości kręgosłupa, stąd też pierwszym objawem, z jakimi chory zwykle zgłasza się do lekarza, jest ból pleców.
Osteoporoza może być spowodowana poważnym brakiem aktywności fizycznej, dużym niedoborem składników mineralnych w pożywieniu lub zaburzeniami hormonalnymi. Demineralizacja kości, czyli utrata składników potrzebnych do jej budowy, towarzyszy najczęściej procesowi starzenia się organizmu, stąd też osteoporoza występuje głównie w wieku podeszłym. Drugą grupę chorych stanowią kobiety w okresie menopauzalnym. Jest to związane z niedoborem hormonów wpływających między innymi na procesy tworzenia się układu kostnego.
Osteoporozie można zapobiegać, dbając o dostateczną ilość wysiłku fizycznego, aby kości jak najdłużej były silne i sprawne. Kobiety mogą czasem uniknąć tej choroby lub pogorszenia stanu dzięki terapii hormonalnej, dostarczającej organizmowi dodatkowych ilości hormonu estrogenu.
Pod pewnymi względami choroba Pageta jest przeciwieństwem osteoporozy. Nowa, słabsza tkanka kostna narasta szybciej i redukuje się stara tkanka. Przebieg choroby bywa bardzo różny, u niektórych ludzi dotyka większość kości, u innych tylko niektóre – zwłaszcza miednicę i goleń. Głównym objawem jest uczucie ciągłego dyskomfortu lub ból. Postępowanie choroby Pageta można zwolnić kuracją farmakologiczną, a ulgę przynoszą tabletki przeciwbólowe.

Infekcje i guzy
Tak jak skóra i zęby, również kości mogą być zainfekowane prze zarazki. Jednym z rzadkich rodzajów infekcji jest zapalenie szpiku. Zazwyczaj występuje u dzieci, powodując wielką tkliwość zaatakowanego przez chorobę miejsca. Jest wywołane przez stosunkowo powszechna bakterię Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty), która dostaje się do układu krwionośnego, zwykle przez ranę, i tą drogą dociera do krwi. Choroba ta może być chroniczna (przewlekła), może też towarzyszyć innym dolegliwościom, jak tyfus czy syfilis. Infekcję leczy się zwykle antybiotykami.
Niektóre guzy kości są szkodliwe. Jednak w kilku przypadkach mogą zmienić tkankę nowotworową o charakterze złośliwym i spowodować przerzuty do innych narządów. Częściej zdarza się, że rak innego narządu przerzuca się na kości. Przy obecnym rozwoju chirurgii, farmakologii i radiologii coraz więcej złośliwych guzów kości można skutecznie leczyć.

Choroby układu ruchu
Zapalenie kości i stawów spowodowane jest zużyciem tych narządów pod wpływem sił nacisku. Zjawisko to występuje zwłaszcza w większych stawach, będących pod wpływem dużego ciężaru, działającego na kręgosłup, miednicę i kolana. U niektórych osób miejsce występowania tego schorzenia są stawy kończyn górnych i palców. Gładka powierzchnia chrząstki robi się szorstka i nierówna, i stopniowo złuszcza się, a znajdująca się pod nią kość grubieje i ulega deformacji, gdyż jest pozbawiona warstwy ochronnej.
Zapalenie kości i stawów występuje często w podeszłym wieku toteż potocznie uważane jest za część procesu starzenia się. Jednakże może też występować u młodych ludzi. Do głównych objawów należy ból i sztywność zaatakowanych chorobą stawów. Leczenie polega głównie na wykonywaniu specjalnych ćwiczeń fizycznych, zabiegach fizjoterapeutycznych, przyjmowaniu środków przeciwbólowych i innych leków hamujących postęp choroby.
Inną poważną chorobą układu ruchu jest reumatoidalne zapalenie stawów. Dokładna przyczyna nie jest znana, jednak wydaje się, że układ immunologiczny, który zwykle atakuje obce zarazki, nagle „przez pomyłkę” zaczyna atakować własne stawy – dokładniej – błony maziowe torebki stawowej. W wyniku działania własnych przeciwciał organizmu człowieka za błony maziowe powstaje obrzęk i ulega uszkodzeniu cały staw, który stopniowo robi się czerwony, tkliwy, sztywny, obrzmiały i bolesny. Część chorych odczuwa migrujące bóle stawów, a tylko u niektórych występują deformacje stawów powodujące inwalidztwo.
Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów jest różnorodne, zależne od stopnia zaawansowania choroby. Kuracja w takich przypadkach obejmuje wypoczynek, środki przeciwzapalne i inne leki, specjalne ćwiczenia fizyczne, a nawet zabiegi chirurgiczne.
Kręgosłup człowieka jest podwójnie esowato wygięty. Część szyjna i lędźwiowa są skrócone wypukłością do przodu (lordoza), a krzywizna piersiowa do tyłu (kifoza). Jest to stan fizjologiczny. Natomiast nadmiernie wygięcia są przyczyna wad postawy. Boczne skrzywienie kręgosłupa nazywane jest skoliozą.
Do wad w układzie ruchu należy również płaskostopie (platfus). Jest to obniżenie fizjologicznych sklepień stopy. Może to być wada wrodzona, może pojawić się w wyniku choroby lub nadmiernego obciążania stóp. Płaskostopie powoduje bóle stopy.