Budda i buddyzm

Budda (Oświecony) to tytuł księcia Siddharthy Gautamy, żyjącego w latach 563-483 p.n.e. Był przywódcą religijnym, założycielem buddyzmu. Urodzony został w Lumbini w Nepalu. W wieku 29 lat porzucił rodzinę i dostatnie życie, pragnąc uciec przed materialnymi ciężarami egzystencji. Po 6 latach odosobnienia zdał sobie sprawę, że ascetyzm nie prowadzi do niczego, i wybrał drogę pośrednią – medytację. Oświecenia doznał pod drzewem Bo niedaleko Gaja w Biharze w Indii. Nauczanie rozpoczął w Benares, założył zakon (sangha). Resztę życia spędził wędrując po północnych Indiach. Zmarł w Kusinagarze w stanie Uttar.

Buddyzm jest to religia pochodząca z Indii Północnych. Jest to ruch religijnofilozoficzny zwrócony przeciw wierze w bogów, przeciw spekulacji i ascezie, jak też przeciw kastowemu systemowi Braminów.
Najstarsza nauka buddyzmu mieści się w czterech świętych prawdach:
1) Cierpienie. Życie jest cierpieniem.
2) Źródłem cierpienia jest pożądanie rozkoszy.
3) Pokonanie cierpienia możliwe jest tylko przez pokonanie tego pożądania
4) Droga do pokonania cierpienia ma niejako osiem odnóg, a są to: prawa wiara, prawe przedsięwzięcie, prawe słowo, prawy czyn, prawe życie, prawe dążenie, prawa myśl, prawe wgłębienie się w siebie. Najwyższy cel to „nirwana”, to znaczy uwolnienie się od ponownych narodzin i od cierpienia. Do wybawienia dochodzi się przez prawość, zagłębianie w sobie, mądrość. Prawość zawiera pięć przykazań: nie zabijać żadnej istoty, nie kraść, nie cudzołożyć, nie kłamać, nie pić odurzających napojów. Zagłębianie się w sobie polega na systematycznym ćwiczeniu się w koncentracji i ekstazie. „Mądrość” oznacza poznanie nauki. Umartwianie się buddyzm odrzuca. Na teoretyczną spekulację buddyzmu wpłynął system Szankhya, na ćwiczenia w koncentracji Yoga.
Święte pisma buddzmu rozpadają się na trzy „Pitaka” (kosze):
1) Vinaya tj. prawa gmin.
2) Sutta (Sutra), kazania Buddy, wśród nich jest słynny zbiór Dhammapada („Słowa prawdy”). 3) Abhidhamma, systematyczne wyliczenie i omówienie kategorii dogmatycznych.
Okres świetności buddyzmu łączy się z imieniem królów: — Ashoka (III. w. przed Chr.) i Kanishka (II. w. po Chr.). Z biegiem czasu buddyzm wygasł prawie zupełnie we właściwych Indiach, w r. 1921 liczono tam 11,5 mln buddystów. Natomiast buddyzm zaczął rozszerzać się w Afganistanie, centralnej Azji, w Sri Lance, w , na Jawie, w Chinach, Japonii, oraz między Mongołami i Kałmukami nad dolną Wołgą, wreszcie w południowej Syberii. Dziś oblicza się wyznawców Buddy na 300 mln. Istnieją trzy główne odłamy buddyzmu:
1) hinajana panujący na Lance (Cejlonie) i w Indochinach
2) mahajana w Chinach, Korei i Japonii
3) lamaizm typowy dla Nepalu, Tybetu i Mongolii.
Obecnie przywódcą buddyzmu jest Dalajlama IX. Ośrodkiem buddyzmu był Tybet, zajęty przez Chiny w latach