Teoria i praktyka zdrowego żywienia
Cechš natury ludzkiej jest skłonnoć do odsuwania od siebie złych nowin. Nie chcemy przyjšć do wiadomoci, że niezdrowe odżywianie się doprowadzi nas wkrótce do poważnych schorzeń. Ignorujemy fakt, że wiele produktów kuszšcych pięknym wyglšdem i znakomitym smakiem zawiera niebezpieczne trucizny, a niejednš tradycyjnš potrawę należało by wykrelić z jadłospisu zastępujšc innš - zdrowszš i bogatš w niezbędne składnikiodżywcze. Niechętnie rezygnujemy z mocno zakorzenionych nawyków i trudno nam wierzyć że zmianš menu możemy poprawić stan swego zdrowia i samopoczucia. Jeżeli jednak zależy nam na uniknięciu kłopotliwych chorób i aktywnym trybie życia, musimy uwiadomić sobie, że funkcjonowanie naszego ustroju jest nierozerwalnie zwišzane z przyjmowanym pokarmem. Francuski uczony Brillat - Savarin swoim stwierdzeniem : " Losy narodów zależš od sposobów ich odżywiania się", zwrócił uwagę na to niezmiernie ważne zagadnienie już w XVIII wieku. Zastosowanie się do zaleceń dietetyków przyniesie nam ogromne korzyci; warto również zapoznać się z przepisami kuchni wegetariańskiej i zasadami makrobiotyki. Powinnimy powoli przystosować się do nowego sposobu robienia zakupów, gotowania, a także planowania posiłków, by zawierały mało tłuszczu i cukru, za to więcej białek i błonnika.Żywnoć wchodzšca w skład zdrowej diet powinna być nie przetworzona i pożywna, nie zawierać szkodliwych zwišzkow chemicznych i syntetycznych dodatków. Najbardziej wartociowy jest produkt, z którego nic nie zostało usunięte i do którego niczego nie dodano. Zaleta takiej żywnoci objawia się w zachowaniu wszystkich składników odżywczych, które mogły zostać stracone podczas jej oczyszczania i przerobu. Warto robić zakupy w sklepach ze zdrowš żywnociš, ale również w wielu supermarketach można znaleć różnorodne produkty, w większoci pozbawione dodatków syntetycznych w wyprodukowane z wysokiej jakoci naturalnych składników. Sš to naturalne produkty, takie jak mški, pieczywo, makarony, ciastka i produkty zbożowe, a także jogurty i soki owocowe bez rodków konserwujšcych i nierafinowane oleje.
Gdy zaopatrzylimy się już w odpowiednie produkty, musimy dokonać niwielkich zmian w menu, które w istotny sposób wpłynš na nasze zdrowie. Na niadanie sami przyrzšdmy muesli lub wybierzmy produkty zbożowe bez cukru i tłuszczu. Na ciepło możemy skonsumować owisiankę, upieczonš w domu fasolę, zapiekane pomidory lub ser na chlebie z pełnoziarnistej mški pszennej czy też żytniej. Majšc na uwadze swoje zdrowie pijmy soki owocowe bez cukru, substytuty kawy lub herbatki ziołowe. Przygotowujšc obiady i kolacje powinnimy uwzględnić produkty zbożowe i nasiona stršczkowe, gdyż sš bogate w błonnik, witaminy isole mineralne. Postarajmy się, aby większa częć naszego pożywienia stanowiły nie oczyszczone węglowodany, które nie dostarczajš dużo kalorii, a sš smacznym ródłem energii w przeciwieństwie do ubgiej w składniki pokarmowe żywnoci przetworzonej. Należy również zmienić sposoby przyrzšdzania posiłków : zamiast smażenia- zapiekajmy lub pieczmy, a wzrzywa gotujmy na parze lub posmażajmy szybko w małej iloci tłuszczu. Spróbujmy wzbogacić dietę w surowe owoce i warzywa, tak aby wchodziły one w skład co najmiej jednego posiłku, wykorzystujšc w ten sposób ich wartoci odżywcze. Warto zajrzeć do wegetariańskiej ksišżki kucharskiej, gdzie znajdziemy mnóstwo przepisów na oryginalne, apetyczne sałatki i surówki. wieże warzywa i owoce mogš być porzywnymi przekšskami. Słodycze zastšpmy suszonymi owocami i smakowitymi nasionami oraz orzechami, spożywajmy ciasta i ciasteczka bez cukru lub o niskiej jego zawartoci. Do czasu, gdy będziemy mogli obejć się bez słodkich przekšse, spróbujmy pełnoziarnistego pieczywa z aromatycznum dodatkiem, np.: pastš miso.
Podstawš właciwego odżywiania się jest umiejętnoć wiadomego dokonywania "zdrowych wyborów" . Istnieje wiele produktów, których należy unikać lub ograniczyć ich spożycie. Jednoczenie musimy zastšpić je wyrobami nieszkodliwymi dla naszego zdrowia i uzupełnić dietę cennymi składnikami odżywczymi.
TŁUSZCZE
W przeszłoci większoć tłustej żywnoci była dostępna tylko dla zamożnych, jednak dzisiaj sš najtańszym osišgalnym ródłem kalorii. W tej samej jednostce wagi zawierajš prawie dwukrotnie więcej składników energetycznych niż białka i węglowodany. Według danych z roku 1800 tłuszcze dostarczały około 10% kalorii zawartych w żywnoci, a obecnie stanowiš aż 40%. Niestety tłuszcz będšcy tzw. Chorób cywilizacyjnych. Nadmiar spożywanych tłuszczów prowadzi do otyłoci, która zwiększa prawdopodobieństwo wystšpienia takich chorób, jak cukrzyca, artretyzm, schorzenia woreczka żółciowego, wysokie cinienie krwi i dolegliwoci serca, a ponieważ w żywnoci bogatej w tłuszcze zwykle brakuje błonnika, jets ono także czynnikiem sprzyjajšcym występowaniu raka jelit. Nie zwlekajšc należy ograniczyć spożycie tłuszczów, aby stanowiły mniej niż 30% dostarczanych organizmowi kalorii. Pewna iloć tłuszczu jest niezbędna w naszym pożywieniu jako ródło energii i potrzebnychkwasów tłuszczowych oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Przeciętne zapotrzebowanie dorosłego człowieka wynosi poniżej 85g. O szkodliwoci spożywanego tłuszczu nie decyduje w znaczšcy sposób jego iloć ale jego rodzaj. Tłuszcze nasycone odkładajš się na cianach naczyń. Złogi tłuszczowe powstajš z reguły z cholesterolu wchodzšcego w skład większoci tkanek ciała dostarczanego organizmowi wraz z tłuszczami pochodzenia zwierzęcego i z nabiałem. Złogi te stopniowo powiększajšc się zwężajš wiatło naczyń i hamujš przepłym krwi, co prowadzi do arteriosklerozy. Jeżeli zablokowane zostanš naczynia sercowe, może dojć do zawału serca. Blokada naczyń w innychnarzšdach prowadzi do zawału, dusznicy i innych zaburzeń kršżenia. Niska zawrtoć cholesterolu zmniejsza ryzyko wystšpienia ataku serca, a ograniczenie spożycia nasyconych tłuszczów obniża z kolei poziom cholesterolu. Uważa się, że nienasycone tłuszcze zapobiegajš arteriosklerozie, obniżajšc zawartoć cholesterolu we krwi. Jednak najlepszš profilaktykš będzie ograniczenie spożycia wszystkich tłuszczów - a szczególnie tych nasyconych.
W praktyce oznacza to ograniczenie produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak słonina, jaja, masło, twarde sery, mietana i pełne mleko. Żywnoć przetworzona może także zawierać tłuszcze, dlatego należy zapoznać się z informacjš na opakowaniach, gdzie powinna być podana ich zawartoć lub nawet rodzaj tłuszczu. Dotyczy to szczególnie olejów i margaryn. Procentowa zawartoć podana na opakowaniu odnosi się do wagi, a czasami do procentowej zawrtoci w całej masie produktu. I tak na przykłšd kiełbasa w skład której wchodzi tłuste mięso, produkty zbożowe i woda, może zawierać tylko 25% tłuszczu. Ponieważ woda nie ma żadnych wartoci energetycznych, kalorie pochodzšce z tłuszczu stanowiš prawie 70%. Należy także unikać olejów, gdyż mogš zawierać olej palmowy lub kokasowy ( oba posiadajš tłuszcze nasycone). Kupujmy oleje nie mieszna, nienasycone, takie jak kukurydziany, słonecznikowy, saflorowy, najlepiej tłoczone na zimno, gdyż wysoka temperatura podczas ich produkcji może zniszczyć wiele wartociowych składników odżywczych, choćby lecytynę i witaminę E. Wielu producentów używa takich substancji, łoj wołowy i tran wielorybi, polegajšc na ich dokładnej obróbce, dodawaniu substancji koloryzujš cych dla uzyskania pożadanych efektów. Co więcej - stosujš oni proces uwodorowiania dla utwardzania, co powoduje przekształcenie tłuszczów nienasyconych w nasycone. Najlepsze margaryny, które można kupić w sklepach ze zdrowš żywnociš, wytwarzane sš z tłoczonych na zimno nienasyconych olejów, które nie były uwodorowane. Spożycie tłuszczów można ograniczyć na wiele sposobów : używamy naczyń w których potrawy nie przypalajš się, zamiast smażyć - pieczmy, zamiast masła do potraw dodawajmy wieże zioła; unikajmy ciast, czekolad, lodów i chrupek; zamist oleju do sałatek używajmu jogurtu; zastępujmy tłuste mięsa kurczakiem lub indykiem bez skóry, cielęcinš, chudš wołowinš, dziczyznš.
PRODUKTY MLECZNE
Około 1/3 spożywanego tłuszcu pochodzi z mięsa - takie same iloci zawierajš produkty mleczne. Celowe byłoby również ograniczenie ich spożycia lub wprowadzenia zmienników. Produkty mleczne zawierajš oczywicie dużo cennych białek, witamin i soli mineralnych, jednak możemy zmiejszyć iloc spożywanego masła, mleka, mietany i sera, ponieważ wszystkie te składniki możemy znalężć w innych produktach ( roliny stršczkowe, soja, ziemniaki itp.). Oprócz wysokiej zawartoci tłuszczu także inny fakt przemawia za ograniczeniem iloci produktów mlecznych w pożywieniu. Mleko jest przyczynš wielu dolegliwoci, np. . coraz bardziej powszechnych alergii. Niektórzy sš uczuleni na białko w mleku, co może objawić się trudnociami w oddychaniu, nieżytem lub egzemš. Inni nie tolerujš laktozy z powodu rozkładajšcego jš enzymu ( laktazy), co przeszkadza w rozkładzie cukrów z mleka. Nieprzyswojona laktoza gromadzi się w jelicie, gdzie fermentuje powodujšc skurcze i biegunki. Sery sš często przyczynš migren, kłopotów z atokami, skłonnociami do bronchitu.
Istnieje wiele sposobów ograniczania spożycia produktów mlecznych. Zacznijmy od picia odtłuszczonego mleka krowiego, spróbujmy koziego lub sojowego. Pełnotłuste mleko zawiera 3,8% tłuszczu, gdy odtłuszczone tylko 0,1%. Do jego zalet z pewnociš należy zaliczyć fakt, iż pozbawione jest ono tylko tluszczu i witamin w nim rozpuszcalnych. Osby uczulone na mleko powinny spożywać mleko sojowe i kozie, które posiada więcej fosforu i miedzi. Twarożek przypomina twaróg, jednak wyrabia się go z odtłuszczonego mleka (zawiera około 30 kalorii w 25g). Niektóre jego rodzaje posiadajš również sól i rodki koserwujšce, dlatego powinnimy uważnie czytać etykiet. Twaróg, dla porównania, jest zrobiony z pełnego mleka krowiego lub koziego, tak więc zawiera około 11% tłuszczu, tj. 40-45 kalorii w 25g. Chuda mietana, posiadajšca wysokie walory smakowe, zawiera tylko 5-10% tłuszczu i możemy jš zrobić samodzielnie. Zajmijmy się również domowym wyrobem jogurtu, który otrzymuje się z pęłnego lub odtłuszczonego mleka. Jesdt on na tyle kwany, że rozkłada białka mleka na formy lżej strawne. Aby utrzymać dobre zdrowie i kondycję, powinnimy skorzystać z kilku cennych wskazówe: zamist mlekiem nasšczajmy płatki sokiem owocowym; zamiast sosu dodawajmy do sałatek jogurt; do ugotowanych warzyw zamiast masła dodajmy posiekanych ziół; do zagęszczenia dań zamist mietany używajmy jogury lub chudej mietany.
CUKIER
Zdajemy sobie sprawe, że cukier rafinowany jest tuczšcy, powoduje psucie się zębów i przyczynia się do występowania cukrzycy. Wszystko, co spożywamy podnosi poziom glukozy we krwi. Podczastrawienia glukoza rozkładana jest nieprzerwanie, powoli, a poziom cukru we krwi utrzymuje się w stałym zakresie, podtrzymujšc naszš aktywnoć fizycznš, psychicznš, pomaga w koncentracji i zrównoważeniu psychiki. Wszystko przebiega bez zaburzeń, kiedy spożywamy nieoczyszczone węglowodany zasobne we włokna ( zarówno skrobię, jak i cukry ), gdyż sš one trawione powli, podczas gdy duże iloci rafinowanego cukru przyswajane sš szybko, podnoszšc zancznie poziom cukru we krwi. Wówczas trzustka wzmaga wytwarzanie insuliny, aby obniżyć zapotrzebowanie na cukier. Powstaje zamknięty kršg wyzwalajšcy fale przepływu energii i następuje po nich zmiennoć nastrojów. Jeli trzustka nie nadšża z zaspokojeniem wzmożonego zapotrzebowania na insulinę - sytuacja taka może doprowadzić do cukrzycy. Cukier w jamie ustnej wraz ze linš tworzy rodowisko sprzyjajšce rozwojowi bakterii wytwarzajšcych kwasy, które uszkadzajš zęby. Cukier pozbawia organizm składników odżywczych, szczególnie witamin B i wapnia, zużywanych w metabolimie cukrów. Naturalne, słodkie produkty, np. daktyle, często zawierajš wystarczajšcš iloć witamin b, by zrekompensować ich zużycie. Cukier rafinowany, sam pozbawiony składników odżywczych, powoduje zwiększone ich zużycie przez organizm. Uważa się, że istnnieje zwišzek między spożyciem cukru a nadpobudliwociš dzieci i chorobami serca. Nadmierne iloci cukrów podnoszš także poziom trójglicerydów we krwi, a wzrost ich zawartoci może powodować takieschorzenia jak arterioskleroza. Aż 3 spożywanego przez nas cukru pochodzi z przetworzonych produktów i to nie tylko z tak oczywistych ródeł jak napoje musujšce. Zaskakujšco dużo produktów spożywczych zawiera cukier, miedzy innymi zupy, sosy, marynaty, gotowe sałatki i warzywa w puszkach.
Cukier daje się zastšpić całkowicie naturalnymi, nierafinowanymi słodzikami. Miód zawiera glukozę i fruktozę oraz nieco mniej kalorii niż sacharoza, będšc jednoczenie słodszym, a więc zużywamy go mniej. Znajdujš się w nim ladowe iloci witamin i soli mineralnych. Można go używać do słodzenia napojów, do produktów takich jak jogurt, atakże do gotowania. Melasa zawiera składniki mineralne, szczególnie wapń i żelazo oraz witaminy, a intensywny smak sprawia, że nie zużywamy jej dużo. Syrop klonowy nie jest tak słodki jak miód i składa się głównie z sacharozy. Ekstrakt słodowy, powstały podczas produkcji piwa, ma intensywny aroma, zawiera żelazo i niektóre witaminy z grupy B. Nierozcieńczone koncentraty soków owcowych można używać do ciastek i produktów zbożowych. Suszone puree owocowe, szczególnie daktylowe, doskonale zastępuje cukier podczas pieczenia. Jak w inny sposób ograniczyć spożycie tego niezdrowego składnika? Zimne napoje przyrzšdzamy bez cukru, inikajmy przcierów owocowych, pijmy soki i wodę mineralnš. Używajmy mniej cukru niż podano w przepisach kulinarnych, zrezygnujmy z lodów i słodyczy. Kupujmy dżemy bez cukru lub o obniżonej jego zawartoci, ale przede wszystkim sięgajmu po surowe i wieże owoce oraz warzywa.
SÓL
Nasze dzienne zapotrzebowanie na sól to mniej niż 4g i iloć tę możemy dostarczyć organizmowi w całoci wraz ze wieżymi owocami. Zwykle solšc potrawy spożywamy jej około
10-12 razy więcej. Spożycie soli łšczy się z wysokim cinieniem krwi, które stanowi przyczynę wielu zaburzeń kršżenia, takich jak choroby serca i zawały. Spożywana przez nas sól to chlorek sodowy. Sód i potas biorš udział w regulacji równowagi płynów w organimie. Nadmiar soli może zburzyć równowagę soli w organimie ( być przyczynš icg zatrzymywania). Aby pozbyć się nadmiaru soli, nerki zmuszone sš do znacznego wysiłku.
Większoć spożywanej soli pochodzi z żywnoci przetworzonej. Warzywa w puszkach mogš zawierać aż 200% więcej sodu niż warzywa wieże, dlatego należy zwracać szczególnš uwagę na żywnoć, która tylko pozornie wydaje się nam nieszkodliwa. Produkty o wysokiej zawartoci soli to : gotowe zupy, marynaty, sosy, masła i margaryny, a także wiele takich, które trudno o to podejrzewać, np. niadaniowe produkty zbożowe. Wiele syntetycznych dodatków zawartych w żywnoci opiera się na sodzie. Najlepiej wyeliminować całkowicie żywnoć przetworzonš, a podczas gotowania nie solić potraw, a zastosować jednš z substancji zastępczych. Istnieje bowiem kilka przypraw, które warto zasosować zamiast tradycyjnej soli. Poczas stopniowego odzwyczajania się od soli można stosować w zamian chlorek sodu i chlorek potasu, które miesza się w proporcji 1:1. Póżniej potrway można przyprawić aromatycznš solš z ziołami. Gomasio składa się z mieszniny prażonych, zmielonych nasion sezamowych i soli. Miso jest przyprawš ze sfermentowanego puree z ziaren soi wymiesznych z solš, pszenicš lub jęczmieniem o konsystencji gęstej pasty. Sięgnijmy również po shoyu i tamari - ciemne płyny o słodkim smakuprzeznaczone do przyprawiania pikantnych potraw. Podczas robienia wypieków wypróbujmy proszek do pieczenia o niskiej zawartoci sodu. Warzywa posypujmy wieżymi ziołami, przyprawijmy sokiem z cyrtyny zamist dodawać do nich sól do gotowania.
NAPOJE
Napoje jawiš się jako kolejne potencjalne rodła kłopotów zdrowotnych. Napoje gazowane, napoje z soków owocowych i koktajle zawierajš sztuczne dodatki i cukier, natomiast kawa i herbata - kofeinę i teinę. Nie odnotowanu zgonu spowodowanego nadmiernš ilociš spożytej kofeiny, ale wiadomo, że jej miertelna dawka to 10g. Kofeina sprawia, że serce bije serce gwałtownie i nieregularnie. Po wypiciu kawy czujemy się pobudzeni, lecz jej nadmiar może spowodować lęki, rozdrażnienie i bezsennoć. Zwiększa oan cinienie krwi i podnosi poziom tłuszczów we krwi. Powoduje także wzmożone wydzielanie insuliny przez trzustkę, co obniża poziom cukru we krwi i zakwasza treć zołšdka. Wrażliwoć na kawę i herbatę zależy od skłonnoci danego organizmu. Udowodniono, że kofeina powoduje zaburzenia w gospodarce żelazem orazniedobór niekturych witamin z grupy B. Może także ograniczyć wchłanianie innych witamin i soli. Niektóre niewyjanione reakcje alergiczne, takie ja wysypki i migrena, czasami ustępujš, gdy wyłšczymy kofeinę z naszej diety. Herbata zawiera także teinę, która może wywołać zaparcia. Niewielka iloć alkoholu działa relaksujšco i uspokajajšco, może nawet zmiejszyć prawdopodobieństwo wystšpienia choroby serca. Alkohol, wbrew powszechnej o nim opinii, nie jest substancjš stymulujšcš. Tolerowanie alkoholu zależy od masy ciała, a tak więc przeciętne kobiety mogš wypić mniej od mężczyzn; zalecana bezpieczna iloć do dwie szklanki piwa lub dwie lampki wina. Zbyt duża iloć alkoholu powoduje odwodnienie, nadwyręża wštrobę, wyczerpuje zapaswitamin B. U pijšcych duże iloci alkoholu mogš wystšpić objawy niedożywienia, gdyż do starcza on wyłšcznie kalorii, nie posiada składników odżywczych. Kobiety ciężarne i karmišce powinny wystrzegać się alkoholu, gdyż przechodzi on przez łożysko, atakże do mleka karmišcej.
Jeżeli zależy nam na ograniczeniu spożycia syntetycznych dodatków, cukru, kofeiny, teiny lub alkoholi, spróbujmy pić napoje zdrowe i ożywcze. Jeli przyzwyczailimy się do tradycyjnych smaków, możemy sięgnšć po kawę bezkofeinowš oraz herbatę o niskiej zawartoci teiny. Kawa zbożowa produkowana jest z palonych ziaren pszenicy lub jęczmienia, niekiedy z mniszka lub cykorii, które sprzyjajš trawieniu. Dobrš kondycję i samopoczucie pozwolš nam zachować herbatki ziołwe, napoje z jogurtem, woda mineralna oraz soki owocowe, najlepiej z upraw ekologicznych, pozbawione cukru.
SYNTETYCZNE DODATKI DO ŻYWNOCI
Dietetycy otrzegajš przed nadmirem tłuszcu, soli i cukru, ale nie sš to jedyni sprawcy zła w naszym organimie. Na poczštku listy subtancji, spożywania których trzeba unikać lub znacznie ograniczyć, znajdujš się syntetyczne dodatki. W większoci pozbawione sš jakichkolwiek wartoci odżywczych. Dodaje się je do żywnoci, aby przedłużyc jej okres przydatnoci do spożycia, pomóc w procesach jej przetwarzania, poprwić smak i wyglšd. Stosowane sš niemal we wszystkich produktach zalegajšcych pólki w supermarketch, dlatego nie sposób się od nich całkowicie uwolnić. Wród szkodliwych dodatków wyróżniamy substancje konserwujšce, przeciwutleniacze, wybielacze, substancje smakowe i zapachowe, emugulatory,stabilizatory, rodki konserujšce, przeciwutleniacze, wybielacze, substancje powierzchniowe. Sztuczne substancje często majš właciwoci rakotwórcze, naukowcy wcišż odkrywajš nowe schorzenia wywołane ich spożywaniem. Wiadomoci o tych truciznach nie sš jednak wcišż wystarczajšce. Dodatki wyszczególnine sš w składzie produktu w formie zrozumiałej tylko dla chemika - oznaczone literš E z następujšcymi po niej liczbami.
Przciwutleniacze (BHA, BHT), znajdujšce się w male, margarynie, olejach i wypiekach, zapobiegajš jełczeniu tłuszczów i przedłużajš okres przydatnoci do spożycia. BHA wpływa negatywnie na mięnie jelit u człowieka, BHT powoduje uszkodzenia nerek i wštroby, łysienie, wzrost poziomu cholesterolu, alergie i astmę. Odkryto, że popularne słodziki sš przyczynš zaburzeń trawienia i krzepnięcia krwi oraz alergii skóry. Czynniki wybielajšce, stosowane do wybielania mški, niszczš większoć składników odżywczych pozostałych po jej oczyszczeniu, szczególnie witaminę E. Największš grupę stanowiš dodatki smakowe, wykorzystywane bezkarnie przez producentów żywnoci. Glutaminiany podnoszš walory smakowe produktów, jednak spożywanie ich wywołuje wiele efektów ubocznych: bóle i zawroty głowy, palpitacje i bóle w klatce piersiowej. Substancje barwišce, stosowane do "upiększania" naszej żywnoci, również wywołujš w naszym organimie różne schorzenia. Barwniki azowe ( E102, E110, E122, E123 itp.) powodujš powodujš prawdopodobnie astmę, dolegliwoci gastratyczne i wysypki. Wystrzegajmy się kolorantów szczególnie w napojach orzewiajšcych, zupach w proszku, słodyczach, owocach i warzywach w puszkach, wędzonych rybach, sosach do sałatek i dżemach. rodki konserwujšce zapobiegajš psuciu się żywnoci i pozwalajš nam delektować się produktami, na które sezon już minšł. Siarczany
(np. E220, E221, E222) przyczyniajš się do zachowania witaminy C, ale jednoczenie nie niszczš witaminy B1 i E, wywołujš reakcje alergiczne. Naukowcy podejrzewajš, iż majš wpływ na powstawanie mutacji genetycznych,, gdyż działajš na kwasy nukleinowe wchodzšce w skład materiału genetycznego. Azotany dzięki którym mięso nabiera wieżego, różowego kolru, w przewodzie pokarmowym mogš przekształcić się w azotyny, które przeszkadzajš w roznoszeniu tlenu po całym organizmie. Innymi efektami ubocznymi sš reakcje alergiczne, artetyzm i brak zdolnoci magazynowania witamint A. Szczególnie strzeżmy się szynki, boczku oraz mięs zawierajšcych E250 (azotyn sodowy). Unikajmy również bezoesanów (E210-217), które mogš wywołać wysypki, drętwienie ust; przyczyniać się do nadpobudliwoci u dzieci. Zdajemy sobie sprawę, że nigdy całkowicie nie ustrzeżemy się przed tego typu truciznami. Najlepszym rozwišzaniem będzie jednak unikanie każdej przetworzonej żywnoci, dokładne mycie wieżych owoców i warzyw, kupowanie produktów z upraw ekologicznych, używanie pełnoziarnistej mški. Przede wszystkim czytajmi skład produktów podany na opakowaniu.
Zdrowe odżywianie się z pewnociš wymaga od nas dużego wkładu pracy, jednak przyniesie nieocenione korzyci. Przekonajmy się jak ogromnš przyjemnociš jest jedzenie, gdy mamy wiadomoć, że składa się z produktów służšcych naszemu zdrowiu. Powinnimy uwiadomić sobie, jak niograniczone skarby tkwiš w wiecie rolin. Sięgnijmy po nasiona soi, które sš wyjštkowym ródłem pełnowartociowego białka, zawierajš bowiem 8 podstawowych aminokwasów. Nie zapomnijmy o warzywach i owocach, zawierajšcych cenne zasoby witamin, makro- i mikroelementów. Zdrowe żywienie wcale nie musi oznaczać końca uczt dla smakoszy. Gdy wgłebimy się w tajniki zdrowej kuchni, zostaniemy zaskoczeni różnorodnociš składników i wybornym smakiem potraw.
Bibliografia: "Jak żyć ekologicznie" Raswitha Duffner, "Kuchnia wegetariańska" Sarah Brown
"Jeć inaczej, czyli droga do ponownej młodoci" dr. Jadwiga Biernat, "Vademecum zdrowej żywnoci" -
- Jecek Roik, "Kuchnia i medycyna" Julian Aleksandrowicz, Irena Gumowska