Opis Å›mierci Janusza Radziwiłła w „Potopie” Henryka Sienkiewicza.

Janusz Radziwiłł był księciem, doświadczonym i bogatym dowódcą. Został zdrajcą narodu. Ufał że król Szwecji, Karol Gustaw ofiaruje mu panowanie w Rzeczpospolitej. Nie czuł się niczyim poddanym, był symbolem najgorszych wad sarmackich.
Był rok 1656. Pewnego dnia w południe, Janusz Radziwiłł chodził i spoglądał, z zamku w Tykocinie, na namioty i szałasy wojsk sapieżyńskich, jednak dwie godziny później jego stan się pogorszył i został zaniesiony do komnaty.
Jego wygląd zewnętrzny uległ pogorszeniu. Nawet w swych ostatnich godzinach życia był głodny, bo na zamku wydzielano racje żywnościowe. Oddech księcia był coraz gorszy, jego nogi były opuchłe a ręce zziębłe, tylko umysł chwilami pozostawał jasny.
Przez caÅ‚y czas drÄ™czyÅ‚y go narastajÄ…ce wyrzuty sumienia, po tym co uczyniÅ‚ dla narodu polskiego. WydawaÅ‚o mu siÄ™ że jest wielki wzglÄ™dem Polski, jednak teraz, to ojczyzna stawaÅ‚a siÄ™ dla niego coraz wiÄ™ksza. Gdy doszÅ‚y do niego wieÅ›ci o oblężeniu Jasnej Góry, zlÄ…kÅ‚ siÄ™. PoczuÅ‚ że Polska to nie matka, tylko karzÄ…ca królowa. W Tykocinie ciÄ…gle żyÅ‚ z myÅ›lÄ… że lada dzieÅ„ przybÄ™dzie brat BogusÅ‚aw i pomoże mu w wygraniu bitwy z SapiehÄ…, który planowaÅ‚ atak na zamek, lecz pomoc nie przybyÅ‚a. NastÄ…piÅ‚o oblężenie Tykocina. Radziwiłł miaÅ‚ jeszcze nadziejÄ™ że przybÄ™dzie z pomocÄ… król szwedzki, jednak nikt o nim nie myÅ›laÅ‚ i nikt z pomocÄ… nie nadciÄ…gnÄ…Å‚. Książe zdecydowaÅ‚ siÄ™ na ostatni krok i w liÅ›cie skierowaÅ‚ swÄ… proÅ›bÄ™ o pomoc do ksiÄ™cia MichaÅ‚a z NieÅ›wieża, ale list ten przejÄ™li sapieżyÅ„scy ludzie. NadszedÅ‚ 31 grudzieÅ„. Radziwiłł leżaÅ‚ w Sali „Rogowej”. KoÅ‚o niego siedzieli, drzemiÄ…c: pani Jakimowiczowa, która byÅ‚a kiedyÅ› dozorczyniÄ… fraucymeru w Kiejdanach i astrolog książęcy CharÅ‚amp, który nigdy go nie opuÅ›ciÅ‚. Nagle ciaÅ‚o Radziwiłła zaczęło drgać, CharÅ‚amp i Jakimowiczowa obudzili siÄ™. W rozmowie z astrologiem, stan Radziwiłła pogarszaÅ‚ siÄ™, drÄ™czyÅ‚y go mÄ™czÄ…ce przywidzenia. SiadÅ‚ na sofie, jego oczy zaczęły siÄ™ rozszerzać a źrenice bÅ‚yskać. CharÅ‚amp wybiegÅ‚ z komnaty a po chwili wróciÅ‚ z wiadomoÅ›ciÄ… że sapieżyÅ„scy wysadzili bramÄ™. Radziwiłł wypowiedziaÅ‚ jeszcze w swej ostatniej chwili imiÄ™ Marii. NastÄ™pnie dostaÅ‚ czkawki, jego oczy stawaÅ‚y siÄ™ coraz wiÄ™ksze. Książe upadÅ‚ na plecy i skonaÅ‚.
Na końcu Charłamp podszedł do trupa, zdjął i włożył mu pomiędzy palce obraz Bogurodzicy, który Radziwiłł nosił na swym łańcuszku.