Tragizm Syzyfa i tragizm Prometeusza w postaci doktora Judyma. RozwiÅ„ temat odwoÅ‚ujÄ…c siÄ™ do podanego fragmentu i innych części „Ludzi bezdomnych” Stefana Å»eromskiego
Postać tragiczna to bojownik spoÅ‚eczny, rycerz walczÄ…cy o prawa czÅ‚owieka. Zmienia siÄ™ w zależnoÅ›ci od potrzeb chwili, w bardzo różny sposób potrafi realizować swoje zamierzenia, zmienia poglÄ…dy, pokazuje swoje dążenia. Każda jego decyzja prowadzi do klÄ™ski. Bohater tragiczny jest skazany na zagÅ‚adÄ™. Ponadto jest Å›lepy na prawdÄ™, poddaje siÄ™ swemu losowi. w literaturze niemalże każdej epoki, od antyku, aż po dzieÅ‚a epok nowożytnych odnajdujemy przykÅ‚ady bohaterów tragicznych. To wÅ‚aÅ›nie z mitologii naszych starożytnych przodków znamy takich bohaterów jak Syzyf, czy Prometeusz, którzy stali siÄ™ symbolem tragizmu, utrwaleni na staÅ‚e w Å›wiadomoÅ›ci ludzkiej. To wÅ‚aÅ›nie do nich odwoÅ‚ywaÅ‚o siÄ™ wielu późniejszych pisarzy. Bohaterowie tragiczni to jednak nie zawsze silni, umięśnieni herosi, którzy postawieni przed trudnÄ… decyzjÄ… próbujÄ… zmienić Å›wiat lub sÄ… skazani na wiecznÄ… mÄ™kÄ™. Postacie tragiczne to najczęściej zwykli Å›miertelnicy, których z tÅ‚umu ludzi wyróżnia nadzwyczajna postawa, trudna do podjÄ™cia decyzja, konieczność wyboru wÅ‚aÅ›ciwej drogi. Stworzony przez Stefana Å»eromskiego doktor Judym jest wÅ‚aÅ›nie takÄ… postaciÄ….Powieść „Ludzie bezdomni” ukazaÅ‚a siÄ™ w 1899 roku. Jej wydanie staÅ‚o siÄ™ w warszawie wielkim wydarzeniem. Utwór zostaÅ‚ odebrany jako forma dyskusji z hasÅ‚ami pozytywistycznymi i postawÄ… romantycznÄ…, jako manifest ideowy poglÄ…dów Å»eromskiego. wydaje mi siÄ™, że wÅ‚aÅ›ciwe zrozumienie tej powieÅ›ci jest zwiÄ…zane z interpretacjÄ… i ocenÄ… postÄ™powania Tomasza Judyma – głównego bohatera.
Doktor Judym byÅ‚ synem biednego szewca – alkoholika. Jego rodzinny dom, to jak sam mówi: „suterena, wilgotny grób peÅ‚en Å›mierdzÄ…cej pary. ojciec wiecznie pijany, matka wiecznie chora. Zepsucie, nÄ™dza, Å›mierć...” Nie wychowywaÅ‚ siÄ™ jednak w tym domu. Swoje dzieciÅ„stwo spÄ™dziÅ‚ u zamożnej ciotki. Mimo wszystko nie miaÅ‚ lekkiego życia. ByÅ‚ czÄ™sto poniżany i bity. DziÄ™ki swojej ciotce udaÅ‚o mu siÄ™ jednak zdobyć wyksztaÅ‚cenie i wydostać ze Å›rodowiska, w którym siÄ™ urodziÅ‚. Judym ukoÅ„czyÅ‚ studia medyczne i odbyÅ‚ praktykÄ™ lekarskÄ… w Paryżu. Jego dalsze życie staÅ‚o siÄ™ jednak peÅ‚ne trudnoÅ›ci i niepowodzeÅ„. idee, dziaÅ‚ania, które próbowaÅ‚ wprowadzić w czyn spotykaÅ‚y siÄ™ z krytykÄ… i koÅ„czyÅ‚y niepowodzeniem. Å»ycie Tomasza Judyma byÅ‚o także nieodłącznie zwiÄ…zane z JoannÄ… PodborskÄ… – kobietÄ…, którÄ… pokochaÅ‚, która jednak zdaniem bohatera stanęłaby na drodze do wykonywania jego misji.
PostawÄ™ i poglÄ…dy Judyma można w prosty sposób odczytać z fragmentu jego rozmowy z JoannÄ…. wypowiadajÄ…c swoje myÅ›li, Judym przepeÅ‚niony jest uczuciem miÅ‚oÅ›ci, zachwytem JoannÄ…. ich marzenia siÄ™gajÄ… wspólnej przyszÅ‚oÅ›ci, wizji prostego, ale szczęśliwego domu. Joanna mówi: „Gdy przyjdzie gość albo pacjent, sam siÄ™ zadziwi, że ludzie żyjÄ… szczęśliwie, a tak inaczej. Proste, czyste sprzÄ™ty, polne kwiaty w glinianym wazonie... Po cóż nam zimny blask wyrobów fabrycznych?” wspomina także swój rodzinny dom, który straciÅ‚a w mÅ‚odym wieku. Jest spragniona miÅ‚oÅ›ci, bardzo pragnie odnaleźć swoje miejsce na Å›wiecie, zaÅ‚ożyć rodzinÄ™ i osiąść gdzieÅ› na staÅ‚e. Doktor Judym stoi jednak przed wielkim dylematem. Bohater musi zdecydować: albo zwiąże siÄ™ z JoasiÄ…, zaÅ‚oży dom i bÄ™dzie wiódÅ‚ szczęśliwe życie, albo poÅ›wiÄ™ci siÄ™ caÅ‚kowicie pracy spoÅ‚ecznej. Zdaniem Judyma obie możliwoÅ›ci wykluczajÄ… siÄ™. Boi siÄ™, że jeÅ›li zaÅ‚oży rodzinÄ™ i bÄ™dzie musiaÅ‚ siÄ™ o niÄ… troszczyć, to jak sam mówi zakieÅ‚kuje w nim przyschÅ‚e ziarno dorobkiewicza, zacznie obrastać w tÅ‚uszcz, porzuci pracÄ™ spoÅ‚ecznÄ…, co bÄ™dzie pogodzeniem siÄ™ z panujÄ…cym zÅ‚em. Natomiast gdy wybierze życie spoÅ‚ecznika skrzywdzi JoasiÄ™, zniszczy miÅ‚ość i sam także bÄ™dzie cierpiaÅ‚. Doktor Tomasz próbuje wyjaÅ›nić Joannie sens zadania, które sobie wyznaczyÅ‚. Ukazuje jej róznice miedzy nimi, opowiada o swoim pochodzeniu. Mówi: „Ty jesteÅ› z innej kasty (...) ja jestem z motÅ‚ochu, z ostatniej hoÅ‚oty”. Judym jest roztrzÄ™siony, rozgorÄ…czkowany, blady. Mówi nawet, że wolaÅ‚by umrzeć, porównujÄ…c siÄ™ do Korzeckiego. Czuje, że musi podjąć bardzo ważnÄ… decyzjÄ™, decyzjÄ™ bohatera tragicznego. Czuje siÄ™ odpowiedzialny za losy biedoty: „JeÅ›li tego nie zrobiÄ™ ja, lekarz to któż to uczyni”. Uważa, że ma wobec klasy, z której siÄ™ wywodzi wielki dÅ‚ug i wyznacza sobie za cel spÅ‚acenie go: „OtrzymaÅ‚em wszystko, co potrzeba... MuszÄ™ to oddać, com wziÄ…Å‚. Ten dÅ‚ug przeklÄ™ty...”. Zdaje sobie sprawÄ™ z powagi tej decyzji. Uważa, że musi poÅ›wiÄ™cić siÄ™ caÅ‚kowicie swojej misji. Chwile po tym, jak wypowiada swoje głębokie uczucia do Joanny, mówi: „MuszÄ™ być sam jeden. Å»eby obok mnie nikt nie byÅ‚, nikt miÄ™ nie trzymaÅ‚!”. Joanna również rozumiejÄ…c powagÄ™ sytuacji, peÅ‚na zÅ‚ych przeczuć, godzÄ…c siÄ™ ze swoim losem, z losem Judyma, z myÅ›lÄ…, że ich drogi nie zbiegnÄ… siÄ™ razem, wypowiada bezsilnie sÅ‚owa: „Ja ciÄ™ nie wstrzymam...”.
Å»yciowa misja Tomasza Judyma przypomina pozytywistycznÄ… ideÄ™ pomocy najbiedniejszym. Jak siÄ™ jednak okazuje nie jest to wcale Å‚atwe. Å»ycie Judyma to trudna droga przepeÅ‚niona wieloma upadkami – klÄ™skami. wszystkie podjÄ™te przez bohatera próby koÅ„czÄ… siÄ™ niepowodzeniem, poczÄ…wszy od referatu w warszawie, po którym straciÅ‚ swojÄ… dobrÄ… opinie w Å›rodowisku lekarskim, aż po jego pobyt w Cisach, podczas którego wielokrotnie odniósÅ‚ niepowodzenia. Judym podobnie jak mitologiczny Prometeusz, poÅ›wiÄ™cajÄ…c siÄ™ dla wyższej idei skazaÅ‚ siÄ™ na cierpienie i niepowodzenie. Doktor Tomasz przez caÅ‚e życie próbowaÅ‚ wtoczyć swój „syzyfowy gÅ‚az”, jednak za każdym razem, gdy bliski byÅ‚ osiÄ…gniÄ™cia celu odczuwaÅ‚ bolesnÄ… klÄ™skÄ™ i musiaÅ‚ zaczynać od nowa. wydaje mi siÄ™, że postać Judyma symbolizuje czÄ™sto spotykanÄ… bezsilność wobec ogólnie panujÄ…cego egoizmu. Mimo wielu niepowodzeÅ„, oceniam tego bohatera pozytywnie.