Droga ku demokracji szlacheckiej - w Polsce w XV i XVI w.

SEJMY WALNE:

1501 - Mielnik Ustanowiono akt mówišcy o tym że władza nad państwem leży w rękach szlachty a król może jedynie przewodzić sejmowi

1504 - Piotrków Ustanowiono że król nie może rozdawać domen bez zgody sejmu

1505 - Radom Ustanowiono konstytucję Nihil Novi ( nic nowego ) mówiła o tym że nic nowego nie może być ustanowione bez zgody obu izb sejmu. Zniesiono przywilej mielnicki.

1562 - Piotrków Zygmunt August przyjmuje warunki ruchu egzekucyjnego ( patrz niżej )

1569 - Lublin Ustanowiono akty o utworzeniu Unii polsko - litewskiej ( patrz niżej )

PRZYWILEJE:

1374 Koszycki Ustalono podatek : 2 grosze od Å‚anu

1422 Czerwiński Król nie może odbierać szlachcie majštku bez wyroku sšdu

1430 - 33 Jedlińsko - Krakowski Szlachcic może być aresztowany i sšdzony tylko za wyrokiem sšdu

1454 Cerkwicko - Nieszawski Król nie może zwoływać pospolitego ruszenia bez zgody sejmików ziemskich

STATUTY PIOTRKOWSKIE : ( ustanowione za panowania Jana Olbrachta )

- ziemię może posiadać tylko szlachcic

- szlachta jest zwolniona z opłat celnych

- wyższe urzędy zastrzeżone sš tylko dla szlachty

STRUKTURA ADMINISTRACYJNA :

KRÓL : - polityka zagraniczna i wewnętrzna - dowództwo nad armiš - mianowanie urzędników (też biskupów ) - ustawodawstwo - zwoływanie sejmów

IZBA POSELSKA : ( składała się z szlachty różnych stanów będšcej reprezentantami sejmików szlacheckich ) - uchwalała proponowane podatki

SENAT : ( Składał się z możnowładców, wysokich urzędników, biskupów ) - powstał z Rady Królewskiej - członkowie senatu nie byli wybierani w wyborach ( członkostwo było uwarunkowane pozycjš społecznš )

SEJM: - ustanawiał ustawy i konstytucje - regulował liczebno?ć wojsk i wysoko?ć podatków - głosowanie sejmu opierało się na zasadzie jednomy?lno?ci

UNIA POLSKO - LITEWSKA 1569 r.

- Unia realna - Litewscy szlachcice przejmujš polskie przywileje

WSPÓLNE : - król - senat - sejm - przywileje

OSOBNE : - urzędy - wojsko - skarb

SĽDY EGZEKUCYJNE :

Sšd z 1562 r. : - lustracja dóbr - kontrola legalno?ci i zwrot nielegalnie otrzymanych królewszczyzn - powołanie wojska kwarcianego - finansowanego z czwartej czę?ci dochodów z domeny królewskiej - reforma podatków

Sšdy z lat 1563 - 1569 : - ustawa o kontroli sejmu nad pracš podskarbich - ustanowiono podatek dla kleru