Francuscy encyklopedyści- opracowanie tematu

1. Nazwa i twórca
2. Popularność słowników w oświeceniu
3. Cele
4. Daty i ilość tomów
5. Problemy z drukowaniem
6. Twórcy
7. Styl i forma
8. Treści
9. Późniejsze losy

1. Pełna nazwa „Wielkiej Encyklopedii Francuskiej” brzmi „Słownik rozumowany nauk, sztuk i rzemiosł”. Jej inicjatorem, a zarazem kierownikiem wydawania był Denis Diderot, to on dobierał autorów, ustalał zestaw haseł.

2. W epoce oświecenia popularne były różnego rodzaju słowniki, takie jak: „Wielki słownik historyczny” Moreriego, „Wielki słownik geograficzny” la Martiniera czy też „Słownik historyczno-krytyczny” Piotra Bayle’a. Popularność encyklopedii była przejawem chęci posiadania kompendium wiedzy w zasięgu ręki oraz upodobaniem do wiadomości ścisłych przez wzgląd na ich praktyczność.

3. Encyklopedyści postawili sobie za cel przedstawić osiągnięcia nauki, techniki i sztuki z ostatnich pięćdziesięciu lat. Wynikała to z przekonania, że przez te pięćdziesiąt lat w rozmaitych dziedzinach myśli i działalności ludzkiej dokonał się olbrzymi postęp. Odkrycia i wynalazki mnożyły się, nie tylko poszerzając wiedzę, ale i zmieniając dotychczasowe pojęcia w zakresie przyrodoznawstwa, geografii czy techniki. Nauczycielem mądrości przestał być Kartezjusz, a stali się Locke i Newton. Ideałem cywilizacji nie były już starożytne Grecja i Rzym, ale współczesna Anglia, Rosja Chiny. Encyklopedyści postanowili przedstawić nową wiedzę, nowe pojęcia i ideały. „Istotą dobrego słownika jest zmieniać pospolity sposób myślenia”- pisał Diderot.

Informacje przedstawione w Encyklopedii nie były jednak bezstronne. Diderot twierdził, że Encyklopedia odniesie sukces tylko wtedy, jeśli wyjdzie naprzeciw rzeczywistym potrzebom ludzi, którzy będą w niej szukać zuchwałej filozofii.

4. Pierwszy tom Encyklopedii ukazał się w 1751 roku. Jednak już przed jego ukazaniem się prawo do subskrypcji kupiło ponad 4000 osób, co było niezwykle jak na owe czasu dużo, tym bardziej, że koszt tego był bardzo duży, bo 1000 FR. W sumie Encyklopedię wydawana przez 21 lat, czyli do roku 1772

Początkowo encyklopedia miała mieć jedynie 10 tomów, jednak później rozrosła się do 35 (17 tomów tekstu, 11 plansz, 4- suplementu, 2- indeksu i 1 tom suplementu plansz). Encyklopedia miała format in-folio i była oprawiona w skórę. Na początku dzieło to było wydawane przez Lebretona, później jednak ze względu na rozmiary przedsięwzięcia musiał się on połączyć z trzema innymi księgarzami: Briassonem, David oraz Durandem.
Wydawanie encyklopedii wzbudziło wiele kontrowersji i bardzo szybko okrzyknięto jej twórców jako „szerzących materializm, burzących religię, nakłaniających do buntu oraz niosących zepsucie obyczajów”. Największymi przeciwnikami Encyklopedii byli jezuici, którzy uznawali, że wyrządza ona szkody religii i moralności.

5. Encyklopedyści dwukrotnie spotkali się z zakazem wydawania swojego dzieła. Pierwsze problemy pojawiły się po ukazaniu się pierwszych dwóch tomów, kiedy to zakazano wydawania Encyklopedii. Jednak dzięki przychylności głównego cenzora Malesherbesa udało się po roku przerwy powrócić do wydawania dzieła. Kolejna burza wokół encyklopedii miała miejsce w 1757 roku, kiedy to ukazał się tom VII. Postanowiona zwołać specjalną komisję, która miała przeczytać i ocenić gotowe do druku tomu. Lecz zanim zdążyli tego dokonać Rada Królewska zakazała sprzedaży i wydawania kolejnych tomów. Dodatkowo księgarze zostali zobowiązani do zwrócenia subskrybentom należności za tomy, których nie otrzymali. Miało to na celu doprowadzenie wydawców do finansowej straty i pogrążeni przedsiębiorstwa.

Diderot jednak nie ustąpił i potajemnie wydrukował oraz rozesłał 15 kolejnych tomów. Podczas kolejnych konfiskat Malesherbes zaofiarował się nawet, że pomoże encyklopedystom, ukrywając tomy u siebie, gdyż policji na pewno nie przyjdzie do głowy szukać ich u niego. W ostatnich tomach Lebreton z obawy przed władzami samowolnie i w tajemnicy dokonywał zmian łagodząc treść najśmielszych artykułów. Lecz kiedy Diderot dowiedział się o tym, było już za późno, żeby cofnąć te zmiany.

6. Do stworzenia encyklopedii przyczyniły się oprócz Diderota, takie osoby jak Monteskiusz, Marmontel, Duclos, d’Alembert, Condillac, Condocreto, Quesnay (rolnictwo), Tronchin (medycyna), Rosseau (muzyka i historia), Buffon (przyroda), Wolter (literatura), Holbach (chemia). Byli to niemal wszystkie największe postacie w kulturze XVIII-wiecznej Francji.

7. Forma, jakiej używano w pisaniu do encyklopedii znacząco różniła się od znanej nam dobrze współczesnej. Nie były to skrótowe i hasłowe przedstawienia faktów, ale długie i rozwinięte artykuły. Pisano je językiem przejrzystym i zrozumiałym w taki sposób, aby mogli bez problemu przeczytać je osoby nie posiadające specjalnej naukowej wiedzy. Mówiło się nawet, że mogą ją czytać nawet kobiety, co świadczyło o dużej przystępności tych artykułów. Przełamało to panującą wcześniej zasadę, że wiedzę trzeba poznawać pod okiem nauczyciela, na wyższej uczelni.
Dodatkowo artykuły uzupełniane były rycinami, tablicami i rysunkami, które dokładniej obrazowały przedstawiane pojęcia. (RYCINY)

8. Co różniło Encyklopedię francuską od wcześniejszych słowników, dotyczących jednego tematu i napisanych przez jednego autora, to przede wszystkim wszechstronność tematów oraz ilość twórców. Informowała ona nie tylko o różnych dziedzinach sztuki i nauki, geografii historii i polityki, lecz pokazywała także, jak pracują ludzie, jakimi posługują się narzędziami, w jaki sposób wytwarza się używane każdego dnia towary, takie jak chleb czy obuwie. Diderot sam zwiedzał zakłady rzemieślnicze, kazał sobie rozkręcać maszyny na części, żeby poznać ich działanie i wypytywał robotników o szczegóły ich pracy. Dzięki encyklopedii tajemnica, którą cechy otaczały swą wytwórczość przestała istnieć, a świat pracy przestał być światem nieznanym.

9. Encyklopedia wywarła decydujący wpływ na sposób myślenia ludzi. Bogata w informacje niezwykle łatwo przyswajane przez wszystkich bardzo zręcznie sączyła nową myśl niezdecydowane i niepewne umysły. Często uważa się ją za jedną z przyczyn wybuchu rewolucji francuskiej, gdyż uświadomiła ona wytwórcom ich znaczenie w państwie oraz uzasadnia ich żądania jako robotników i jako obywateli. W późniejszych czasach wzorowali się na tym dziele np. Ignacy Krasicki ze swoim „Zbiorem potrzebniejszych wiadomości” czy nawet współczesna encyklopedia rosyjska.