Wyjaśnij, analizując budowę komórki zwierzęcej, w jaki sposób przystosowana jest ona do pełnienia podstawowych procesów życiowych.

Komórka to podstawowy element strukturalny i czynnościowy każdego organizmu, zdolny do spełniania różnych funkcji życiowych tzn. oddychania, odżywiania, rozmnażania, wzrostu. Wielkość komórek i ich kształt są bardzo różne i zależą od pełnionych funkcji i otaczającego otoczenia. Na przykład spłaszczony kształt komórek nabłonkowych jest rezultatem wzajemnego ucisku komórek na siebie, natomiast komórki znajdujące się w środowisku płynnym (np. krew) przybierają kształt kulisty. Komórki, więc cechuje duży polimorfizm. Najmniejsza komórka mierzy 0,2mm (bakterie), największa ok. 50 cm (włókna indyjskiej rośliny rami).
W skład komórki zwierzęcej wchodzi wiele organelli - struktury w komórce, charakteryzujące się określoną budową, zbliżoną we wszystkich typach komórek, w których występują, pełnią określoną istotną dla istnienia komórki funkcję.
W skład komórki zwierzęcej wchodzą następujące organella:
jądro komórkowe, błona komórkowa, mitochondrium, cytoplazma, siateczka śródplazmatyczna, rybosomy, aparat Golgiego, lizosomy, wodniczki, peroksysomy.

1. Błona komórkowa (plazmolemma) jest najbardziej zewnętrzną częścią komórki zwierzęcej. Ma ona strukturę ciągłą, zbudowana jest z lipidów i białek. Fosfolipidy – tworzą w wodzie dwuwarstwową błonę, charakteryzującą się płynnością (cząsteczki lipidów budujące błonę poruszają się. Ruch ten ograniczony jest do płaszczyzny błony – poruszają się w obrębie jednej warstwy). Poza fosfolipidami i glikolipidami do składników lipidowych błony należy również cholesterol. Obecność cholesterolu zmienia właściwości błony – w rejonach, gdzie jest go więcej, płynność błony jest mniejsza i jej składniki trudniej się przemieszczają.
Jest półprzepuszczalna, małe cząsteczki mogą swobodnie dyfundować przez błonę, duże przenikają przez nią za pomocą przenośników.

Funkcje błony komórkowej:
- oddziela wnętrze komórki od środowiska zewnętrznego,
- umożliwia łączenie sąsiednich komórek,
- transportująca (dyfuzja prosta i wspomagana)

2. Wnętrze komórki wypełnia cytoplazma. W cytoplazmie znajduje się cytoszkielet,
w którego skład wchodzą:
- mikrotubule – odpowiedzialne są za ruchy cytoplazmy (wokół wodniczki) oraz za przemieszczanie organelli,
- filamenty aktynowe – odpowiadają za ruchy i zmianę kształtu komórek
- filamenty pośrednie – pełnią funkcję podporową i wzmacniają otoczkę jądrową
Tworzy również środowisko dla większości reakcji biochemicznych, dostarcza substraty i enzymy dla tych reakcji.

3. Bardzo ważną rolę w komórce odgrywa jądro komórkowe. Jest to największa organella komórkowa. Na ogół ma kształt kuli, rzadziej owalny (soczewkowaty) lub wrzecionowaty. Położone jest zazwyczaj centralnie, jednak w starszych komórkach może być położone peryferyjnie. Jest to największa organella komórkowa.

Najważniejsze funkcje jądra komórkowego:
- powielanie zawartego w nim materiału genetycznego i przekazywanie go do komórek potomnych;
- przekazywanie materiału genetycznego z pokolenia na pokolenie, dzięki udziałowi w tworzeniu komórek płciowych;

- sterowanie podstawowymi procesami życiowymi komórki poprzez regulację dwóch ważnych procesów: odczytywania informacji ukrytych w cząsteczkach DNA i dostosowania instrukcji w postaci RNA do biosyntezy białek.

4. Mitochondrium to organella komórkowe wyspecjalizowane w przemianach tlenowych.
Mają kształt kulisty lub podłużny, otoczone są dwiema błonami. Mitochondria zawierają własne mitochondrialne DNA które podlega niezależnemu dziedziczeniu (dziedziczenie cytoplazmatyczne), mają zdolność do biosyntezy białek i samo pomnażania się (replikacja).
Na terenie mitochondriów zachodzą główne procesy oddychania tlenowego i dostarczają one dużą porcję energii chemicznej zamkniętej w ATP.

5. Rybosomy, zbudowane z białka i kwasu rybonukleinowego (RNA). Rybosomy rozmieszczone są w jądrze komórkowym (głównie w jąderku), mitochondriach, chloroplastach i cytoplazmie. Zbudowane są z dwóch podjednostek złożonych z RNA
i białek – małej i dużej.
Rybosomy biorą udział w biosyntezie białek, dlatego szczególnie licznie występują w młodych, silnie rosnących komórkach. Nazwę swą zawdzięczają wysokiej zawartości kwasu rybonukleinowego.

6. Aparat Golgiego jest to system mocno spłaszczonych cystern, zbudowanych z błon nie mających bezpośredniego kontaktu z siateczką śródplazmatyczną, ani z błoną komórkową.
Jest on szczególnie wyraźny w komórkach o zwiększonej aktywności wydzielniczej, gdzie uważany jest za strefę gromadzenia i magazynowania różnych substancji – głównie lipidów i białek.

Do jego funkcji należą:
- wytwarzanie lizosomów – jak wyżej
- synteza cukrów prostych i złożonych
- inaktywowanie trucizn poprzez ich łączenie z cukrowcami bądź resztami siarczanowymi w związki nietoksyczne

7. Lizosomy są to niewielkie pęcherzyki, występujące w cytoplazmie. Są one otoczone pojedynczą błoną i wypełnione enzymami hydrolitycznymi rozkładającymi białka, kwasy nukleinowe, lipidy i cukry (większość substancji występujących w komórce).
Ich podstawową funkcją jest trawienie substancji wprowadzanych do komórki, oraz cząsteczek komórki, które stały się dla niej bezużyteczne a także ciał obcych.

8. W komórkach zwierzęcych znajduje się zwykle szereg mniejszych wodniczek.
Wewnątrz jej znajdują się enzymy trawiące dostarczane tam cząsteczki (rola podobna do lizosomów).
Podstawową funkcją wodniczek jest chłonięcie wody, przez co wywierają one nacisk na ścianę komórkową komórki roślinnej i zapewniają jej w ten sposób jędrność zwaną turgorem.
Biorą one również udział w utrzymywaniu stałego pH cytoplazmy, magazynując nadmiar protonów ( stałe pH potrzebne jest do efektywnego przeprowadzania wielu reakcji)

9. Siateczka śródplazmatyczna tworzy w komórce eukariotycznej labirynt błon przecinających cytoplazmę. W komórkach zwierzęcych jej błony stanowią ponad 50% wszystkich błon komórki.
Istnieją dwa rodzaje siateczki śródplazmatycznej:
- siateczka śródplazmatyczna szorstka – miejsce syntezy białek
- siateczka śródplazmatyczna gładka – której obszary biorą udział w metabolizmie lipidów i w procesie detoksykacji (komórki wątroby).
Retikulum jest miejscem intensywnej obróbki cząsteczek białka, zsyntezowanych wcześniej na rybosomach.

10. Peroksysomy
Są to organelle występujące tylko w komórkach eukariotycznych, otoczone pojedyncza błoną i wypełnione enzymami biorącymi udział w reakcjach utleniania związków organicznych.
Znajduje się w nich też enzym- kataliza – rozkładający powstający w wielu reakcjach i bardzo reaktywny i bardzo szkodliwy dla komórki nadtlenek wodoru (H2O2) do wody i tlenu.

Podsumowując wszystkie organella komórkowe potrzebne są komórce do życia, jednak w poszczególnych procesach życiowych największą rolę odgrywają:
- ruch – cytoszkielet znajdujący się w cytoplazmie,
- oddychanie – zachodzi w mitochondrium,
- rozmnażanie – wszystkie informacje genetyczne zawiera jądro komórkowe i przekazuje je komórkom potomnym,
- wzrost – rybosomy biorą udział w syntezie białek potrzebnych do wzrostu komórek.