Podtsawy wladzy cesarskiej w starożytnym Rzymie

NIE UŻYWAĆ W VII L.O. W KATOWICACH.
Kiedy Cezar rozpoczynał wojnę domowš, nie miał jeszcze okreœlonych dšżeń. Lecz kiedy z wojny wyszedł cało i zwycięsko został panem całego imperium, które leżało u jego stóp.
Cezar zostaje władcš absolutnym po bitwie pod Tapsus, kiedy to senat zalecił mu władzę dyktatorskš, jako urzšd odnawialny corocznie przez 10 lat, a następnie uzyskał nadzór nad obyczajami, co dawało mu prawo wtršcania się do spraw nawet zwykłych obywateli jak i mianowania urzędników. Cezar był œwiadomy władzy jakš posiadał i z całš pewnoœciš dšżył do jej utrzymania a co więcej podjšł (udane) próby wprowadzenia takiego ustroju na stałe. Stanowiło by to lud i senat jako podporzšdkowane organy, zmuszone wykonywać wolę władcy absolutnego. Jego celem było zmienienie senatu w teatrzyk marionetek wykonujšcych jego polecenia, jak również niedopuszczenie do powrotu władzy ludu. Powodem takich właœnie zachowań wobec senatu było to ,iż był on nieprzychylnie nastawiony do Cezara a wobec ludu dlatego, że Cezar znał tajniki ujawniania się woli ludu i istotnš wartoœć uchwał podejmowanych na zgromadzeniach ludowych.
Cezar doszedł do władzy dzięki wojsku i był œwiadom tego, że wojsko jest podporš nowego systemu władzy. Tak więc niezmiernie troszczył się o wojsko płacšc żołnierzom wysokie garze i nagradzajšc żołnierzy i ich przywódców ogromnymi pieniędzmi jak na owe czasy, za zwycięskie bitwy. Jednak Cezar, pomimo swej dobroci i hojnoœci wobec wojska, utrzymywał w nim surowš dyscyplinę a wszelkie próby buntu energicznie tłumił a sprawców surowo karał, lub pozbawiał życia.
Jednak Cezar wiedział, że społeczeństwo było przyzwyczajone do władzy republikańskiej i pomimo swej uległoœci wobec niego, było wtogo nastawione do jednowładztwa. Tak więc musiał wiedzieć również, że nie uda mu się utrzymać władzy przemocš i działaniami wojska. Więc zaradny Cezar dołożył wszelkich starań, aby podporzšdkować sobie naród. Przykładem takiej działalnoœci mogš być: swoich przeciwników wœród warstwy posiadajšcej dokonał zmniejszenia długów oraz zniesienia konfiskaty i proskrypcji; okazywał swoim wrogš łagodnoœć i zaufanie tym którzy walczyli przeciwko niemu pod Ferasalos i starał się ugruntować w nich przekonanie, że jedynie monarchia może utrzymać porzšdek w państwie.
Cezar podporzšfdkowywał sobie ludnoœć również przekupstwem. Tz. Wydawaqł wielkie uczty i organizował ogromne imprezy, zabawy i innego rodzaju atrakcje dla ludu (na koszt państwa). Dodatkowo każdy kto miał prawo do bezpłatnego przydziału zboża, w tym okresie dostawał go więcej i dodatkowo 100 denarów. Cezar widział jednak pewne zagrożenia ze strony owej warstwy społecznej wobec władcy i obcišżenia budżetu państwa. Bioršc to pod uwagę, w póŸniejszym okresie liczba uprawnionych do bezpłatnego odbioru zboża została zmniejszona z 320,000 do 150,000. Jednak dobry Cezar nie pozostawił ich samych sobie i każdego z nich osiedlił w danej koloni, dodatkowo dajšc mu ziemię do uprawy. W ten sposób 80,000 ludzi osiedliło się w Hiszpani, Afryce, Galji Narbońskiej i na wschodzie Greckim.
Zachowanie, działalnoœć i polityka Cezara, mimo iż niezbyt spójna z jego programem głoszšcym demokrację, wskazywała na wielkš dbałoœć o interesy państwa.
Cezar miał prawo wtršcać się i decydować w nieomal wszystkich dziedzinach życia, jak np.
ü Nadzorował obyczaje
ü Stanowił prawa przyrostu ludnoœci
ü Stanowił prawa w rolnictwie i gospodarce i administracji.
Tak więc spadek dla jego następcy musiał być niezmiernie "smakowitym kšskiem".







Wkrótce po zakończeniu kolejnej wojny domowej w Rzymie (która to miała wylonić następce Cezara), Oktawian, triumwir, zwołał posiedzenie senatu na którym ogłosił, iż postanowił powrócić do życia prywatnego i w zwišzku z tym, proponuje aby ustrój państwa powrócił do republiki. Jednak jego wystšpienie było tylko umiejętnie odegranš komediš, pod którš grunt Oktawian przygotowywał już do 29 roku p.n.e. kiedy to usunšł z senatu blisko 200, nieprzyjaznych mu senatorów. Natomiast senatorzy którzy zostali w senacie serdecznie mu dziękowali i prosili aby pozostał u steru państwa, na co Oktawian łaskawie się zgodził. Ogłoszono wskrzeszenie republiki, jednak dzięki szeregowi ustaw, Oktawian otrzymał w tej republice szereg wyjštkowych praw, stawiajšcych go w wyjštkowo dobrej pozycji.
Ustawy te mówiły, że:
ü Senat był najwyższym organem w państwie
ü Oktawian zarzšdzał prowincjami Rzymskimi takimi jak: Egipt, Syria, Hiszpania i Galia
ü Senat zarzšdzał danym skarbem państwa
Z drugiej jednak strony Oktawian dzierżył władzę wojskowš i zachował tytuł imperatora oraz został wpisany na pierwszym miejscu na listę senatorów, co dawało mu prawo pierwszeństwa w głosowaniu. Dodatkowo Oktawiana obierano trzynaœcie razy konsulem i piastował stanowisko trybuna co dawało mu całkowitš władzę w Rzymie. Następnie przejšł prawa do zarzšdzania senackimi prowincjami. Jednak decydujšcy wpływ na dalsze dzieje cesarzy miała œmierć triumwira Lepidusa, który aż do œmierci zachował tytuł najwyższego kapłana a na jego miejsce wybrano Augusta, co pozwoliło na nazywanie jego następców najwyższymi kapłanami, pełnišc pełnię władzy wojskowej, cywilnej i religijnej. W ten właœnie sposób, pomimo formalnego panowania republiki, pryncypat był niewštpliwie monarchiš o ile nie tyraniš, gdyż senat pełnił rolę marionetki w rzšdzie nad Rzymem. Proces ten dobiegł końca dopiero w ostatnich latach III wieku, czyli w okresie tzw. PóŸnego cesarstwa.

Za tego który wprowadził jednowładztwo w Rzymie uważany jest jednak Oktawian August!


Dynastie rzšdzšce w Cesarstwie Rzymskim.

27 p.n.e. -68 -Julijsko-klaudyjska
69-192 -Flawiiuszów i Antoninów
193-235 -Sewerów
235-260 -Okres anarchii i rozprężenia, który spowodował podział imperium.