Skutki zanieczyszczenia wód

Woda jako czynnik biologiczny i podstawowy surowiec, którego niczym nie można zastąpić warunkuje rozwój gospodarczy kraju. Wymagana jest przy tym odpowiednia jakość wody.

Postępująca urbanizacji i rozwój przemysłu, któremu towarzyszy wzrost zapotrzebowania na wody i zwiększenie ładunku zanieczyszczeń w ściekach, sprawiły, że zapotrzebowanie na wody w wielu regionach naszego kraju przekracza istniejące zasoby.
Zasoby wody w naszym kraju są ubogie, o czym może świadczyć porównanie ich z zasobami innych krajów:
- w Polsce na jednego mieszkańca przypada około 1650 m3 w ciągu roku,
- w krajach najwyżej rozwiniętych zużycie wody osiągnęło powyżej 2500 m3 na mieszkańca i rok, co przekracza znacznie liczbę odpowiadającą naszym zasobom.
Z powyższego porównania wynika, że zaspokojenie potrzeb gospodarki narodowej na wodę nie jest sprawę łatwą, zaś problem ochrony wód przed zanieczyszczeniem jest w naszym kraju szczególnie ważny.
Zanieczyszczenie wód powoduje w nich zmiany fizyczne, chemiczne, biologiczne i inne, które sprawiają, że wody nie nadają się do wykorzystania oraz powodują szkodliwe zmiany w środowisku.
Wprowadzanie ścieków do odbiornika może wywołać wiele ujemnych skutków. Główne z nich to:

1. Odtlenianie wody, co wpływa na życie ryb i innych organizmów wodnych. Zarówno ścieki bytowo-gospodarcze, jak i przemysłowe zawierające zanieczyszczenia organiczne zużywają tlen rozpuszczony w wodzie do biochemicznego rozkładu tych substancji. Tlen jest także zużywany na pokrycie niezwłocznego chemicznego zapotrzebowania występującego w ściekach, które zawierają siarczki, siarczyny, siarczany, oraz inne substancje redukujące. W konsekwencji nadmierne zużycie tlenu przez ścieki może doprowadzić do całkowitego jego wyczerpania, co w efekcie powoduje powstanie warunków beztlenowych, a tym samym wymarcie organizmów tlenowych oraz zachowanie tlenowego procesu samooczyszczania.

2. Fizyczne zanieczyszczenie odbiornika, polegające na niekorzystnych zmianach cech fizycznych wody, takich jak barwa, temperatura, zawartość ciał stałych czy przezroczystość.

3. Nieprzyjemny smak i zapach wody – mogą powstać na skutek odprowadzania ścieków produkcyjnych, np. fenoli z chemicznej przeróbki węgla, dwusiarczku węgla z fabryki celulozy, ścieków z garbarni.

4. Toksyczne i hamujące oddziaływanie ścieków bezpośrednie (przez działanie wprowadzanych wraz ze ściekami substancji toksycznych) i pośrednie (przez niekorzystną zmianę środowiska wodnego, które z kolei działa szkodliwie i hamująco na rozwój organizmów wodnych).

5. Bezpośrednie działanie trujące – występuje w przypadku, gdy ścieki zawierają substancje toksyczne w ilościach przekraczających tzw. granicę toksyczności. Najbardziej toksycznymi są związki owado- i chwastobójcze używane w rolnictwie (pestycydy). Również toksyczne są ścieki przemysłu metalowego, zwłaszcza z elektrochemicznej obróbki, zawierające związki metali ciężkich oraz cyjanki, a także przemysłu chemicznego zawierającego wolne kwasy i ługi.

6. Oddziaływanie pobudzające rozwój organizmów wodnych, które występuje wówczas, gdy ścieki zawierają nadmierne ilości składników nawozowych, jak azot, fosfor i potas. W sprzyjających warunkach pojawiają się masowe zakwity glonów, co utrudnia wykorzystanie wody do celów wodociągowych oraz przyspiesza eutrofizację zbiorników wodnych.