Terminy literackie z oświecenia.

Poemat heroikomiczny – utwór będący parodią eposu rycerskiego. Opiera się na sprzeczności między patetycznym stylem narracji eposu przystosowanym do opiewania heroicznych czynów a błaha i przyziemna tematyką.
Epigramat – zwięzły, dowcipny utwór poetycki o zaskakującej puencie, często o charakterze satyrycznym.
Komedia – gatunek dramatyczny o pogodnej tematyce, żywej akcji i zazwyczaj pomyślnym zakończeniu, przedstawiający w zabawny sposób wady i przywary ludzkie.
Opowiadanie - utwór niewielkich rozmiarów o prostej, zazwyczaj jednowątkowej fabule, różniący się od noweli daleko posuniętą swobodą kompozycyjną, epizodycznością fabuły, obecnością dygresji, partii opisowych i refleksyjnych
Powieść - utwór epicki prozą, o rozbudowanej fabule i różnorodnej tematyce; odmiany historyczna, psychologiczna, fantastycznonaukowa, polityczna, kryminalna.
Satyra - utwór, który jest wyrazem krytycznego stosunku autora do rzeczywistości, ośmieszający przedstawione zjawiska czy ludzkie wady
Bajka - krótki utwór o charakterze moralizatorskim i dydaktycznym, najczęściej z życia zwierząt, w którym spostrzeżenie natury etycznej jest ilustrowane przykładem. Postacie bohaterów są typowe, o wyraźnie zaznaczonych cechach. Morał umieszczony jest na początku lub na końcu tekstu, bywa też ukryty, domyślny
Ateizm – pogląd odrzucający istnienie boga
Empiryzm – kierunek w teorii poznania, przeciwstawny racjonalizmowi, wywodzący poznanie ludzkie z doświadczenia zmysłowego
Racjonalizm – kierunek filozoficzny, przyznający rozumowi główną rolę w procesie poznania, negujący rolę doświadczenia
Deizm – kierunek uznający boga za stwórcę i prawodawcę, ale odrzucający wiarę w bezpośrednie kierownictwo światem przez boga, wiarę w cuda i objawienie
Sentymentalizm – kierunek umysłowy i literacki, ukształtowany w opozycji do zasad racjonalizmu i klasycyzmu, głoszący wyższość uczuć nad rozumem
Klasycyzm – kierunek w sztuce, muzyce i literaturze, nawiązujący do wzorów antycznych, naśladujący sztukę starożytną grecką i rzymską
Uniwersalizm – postawa i poglądy uznający dominację całości nad częściami, ogółu nad jednostkami
Panteizm – pogląd utożsamiający boga z przyrodą lub głoszący że bóg istnieje tylko w przyrodzie
Parodia – wypowiedź lub utwór, będący ośmieszającym naśladowaniem jakiegoś stylu, dzieła, gatunku literackiego, konwencji językowej
Puenta – dowcipne, celne i zaskakujące sformułowanie, uwydatniające sens wypowiedzi lub utworu literackiego, stanowiące końcowy efekt
Wolterianizm – koncepcje światopoglądowo-polityczne Volteir’a reprezentujące filozoficzny sceptycyzm połączony z afirmacją rozumu, krytyka religii
Personifikacja – nadawanie przedmiotom, zjawiskom, zwierzętom cech właściwych ludziom