Umowa agencyjna

Umowa agencyjna należy do umów o wiadczenie usług a dokładniej do umów porednictwa. Dokładna definicja znajduje się w art. 7581 k.c. "Przez umowę agencyjnš przyjmujšcy zlecenie - agent zobowišzuje się, w zakresie działalnoci swego przedsiębiorstwa, do stałego poredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dajšcego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu."

Umowa agencyjna to:
1. umowa konsensualna - do jej skutecznoci wystarcza złożenie przez strony tylko tych samych owiadczeń woli co do jej istotnych składników.
2. umowa dwustronnie obowišzujšca, zawarta przeważnie w formie pisemnej.
3.umowa dwustronnie podmiotowo kwalifikowana - ograniczenia podmiotowe istniejš w zakresie podejmowania się czynnoci agencyjnych, jak i do osób na rzecz których czynnoci majš być wiadczone.
Umowa agencyjna stwarza stosunek agencyjny między dajšcym zlecenie a agentem, klient jest zwišzany porednio- jest to strona stosunku zewnętrznego, osoba trzecia.
Podłożem stosunku agencyjnego jest chęć dokonania wymiany ekonomicznej między dwoma partnerami, przedmiotem wymiany może być rzecz, usługa, prawo.
Agent posiada status samodzielny, powinien być przedsiębiorcš i osobš kwalifikowanš w zakresie podejmowanych czynnoci agencyjnych. Pełni rolę porednika, którego czynnoci polegajš na poszukiwaniu odpowiedniego kontrahenta dla dajšcego zlecenie. Jeżeli jest zarazem pełnomocnikiem, to może zawierać umowę. Jest ona zawarta między "klientem" a "dajšcym zlecenie".
Działalnoć agencyjna może przybrać postać spółki prawa cywilnego (art.860-875 k.c.). W tej sytuacji agentami sš wspólnicy. W umowie agencyjnej mogš występować łšcznie albo osobno.
Elementy przedmiotowe umowy agencyjnej:
1.okrelony zakres
- porednictwa agenta- poredniczenie w zawieraniu umów na rzecz dajšcego zlecenie; w umowie powinien być okrelony zakres działania agenta ze względu na rodzaj kontraktów w zawarciu których ma poredniczyć. Czynnoci faktyczne: wyszukiwanie osób z którymi ma zawrzeć umowę; ułatwianie spotkań w celu prowadzenia rokowań; przedstawienie spisu rzeczy wystawionych na sprzedaż; wskazanie wolnych adresów mieszkań
- przedstawicielstwa agenta- agent występuje w formie przedstawiciela (pełnomocnik) w/g przepisów o pełnomocnictwie. Często agent występuje w formie mieszanej: porednika i pełnomocnika.
2. stałoć stosunku zobowišzaniowego
W umowie jest wskazany czas trwania stosunku prawnego. Do jego wyganięcia nie dochodzi z chwilš spełnienia okrelonego w umowie wiadczenia, ale po upływie okrelonego przez strony czasu, lub gdy chodzi o umowę zawartš na czas nie oznaczony, z nadejciem daty okrelonej w owiadczeniu o wypowiedzeniu umowy. Czas może zostać okrelony w sposób wyrażny lub dorozumiały. Dany stosunek prawny charakteryzuje się trwałociš i powtarzalnociš w podanym czasie. Wskazane jest zawieranie umowy na okres próbny, ułatwia to odstšpienie od umowy w pewnym okresie.
3. odpłatnoć (art.7581, 761)
Za wykonanš czynnoć agentowi należy się wynagrodzenie, jeżeli nie zostało ono okrelone w umowie, to dostaje prowizję której wysokoć zależy od iloci i wartoci kontraktów lub w wysokoci zwyczajowo przyjętej w stosunkach danego rodzaju albo uwzględniajšc wszystkie okolicznoci bezporednio zwišzane z wykonaniem czynnoci.
Wyróżniamy następujšce rodzaje prowizji:
- stała: jednolita lub zróżnicowana
- ruchoma: progresywna i degresywna (znaczenie ma wartoć kontraktu, pozycja dajšcego zlecenie, agenta na rynku), wyższa, niższa, umowna, dyskrecjonalna(liczy się uznanie dajšcego zlecenie)
- dodatkowa: konsygnacyjna, techniczna, del crede(agent bierze na siebie dodatkowš odpowiedzialnoć za wykonanie zobowišzania przez klienta -art. 7617kc), inkasowa (z tytułu zawarcia umowy z klientem)
Agent może żšdać prowizji za zawarcie umowy bezporednim lub częciowym jego udziałem; bez jego udziału, ale z osobš należšcš do oznaczonej grupy klientów.
Prowizja należy mu się po rozwišzaniu umowy, gdy propozycję zawarcia umowy otrzymano od klienta przed rozwišzaniem lub gdy do umowy doszło w większej mierze dzięki agentowi.
Agent nie może żšdać prowizji, gdy oczywiste jest, że umowa nie zostanie wykonana na skutek okolicznoci za które dajšcy zlecenie nie ponosi odpowiedzialnoci. Jeżeli została już prowizja wypłacona to podlega ona zwrotowi.
Wynagrodzenie może być ryczałtowe (niemożnoć zmiany wysokoci w trakcie spełniania wiadczenia), stałe, dodatkowe, wypłacane w okrelonym terminie.
Agent może domagać się zwrotu wydatków zwišzanych z wykonaniem zlecenia o tyle, o ile były uzasadnione.
Zawarcie umowy. Umowa jest nieważna, gdy jest sprzeczna z przepisami kodeksowymi bezwzględnie obowišzujšcymi. Nie ma obowišzku zachowywania formy ogólnej, może być ustna, pisemna zwykła, inna szczególna. Jeżeli została zawarta na pimie to odstšpienie od niej również powinno być na pimie. Umowa powinna okrelać rodzaj porednictwa agenta i formę wynagrodzenia.
Obowišzki agenta:
1. wykonywanie czynnoci z należytš starannociš, dbałociš o interes dajšcego zlecenie
2. w zasadzie powinien realizować obowišzki osobicie, gdy jest następca, to on ponosi odpowiedzialnoć wobec agenta i dajšcego zlecenie. Również agent odpowiada solidarnie z zastępcš przed dajšcym zlecenie
3. gdy agent ponosi winę (np. nieumylna), to dajšcy zlecenie może uzyskać roszczenie odszkodowawcze, chyba że winę spowodowały zdarzenia losowe.
4. powinien obserwować rynek i jego chłonnoć, tendencje, starać się o nowych klientów, dobre kontakty z bieżšcymi, sprawdzać wypłacalnoć i zdolnoć kredytowš klientów
5. obowišzek lojalnoci (art.760 k.c. - bezwzględnie obowišzujšcy)
6. obowišzek uprzedzenia, że działa na rzecz innego zleceniodawcy
7. zachowania tajemnicy
8. przekazywania informacji i przestrzeganie wskazówek (art. 760kc), informowanie dajšcego zlecenie o stanie prowadzonych spraw, wypłacalnoci klienta, preferencji klienteli, firm konkurencyjnych
9. ochrony praw dajšcego zlecenie
10. odwiedzanie klientów, współdziałanie przy załatwieniu reklamacji, prowadzenie reklamy, udostępnianie ksišg handlowych, zwrot dokumentacji, prowadzenie serwisu technicznego, udzielanie pomocy w razie sporów z klientami, szkolenie pracowników dajšcego zlecenie, udzielanie pomocy w cišganiu zapłaty.
Skutki naruszenia obowišzków.
Najpierw roszczenie o wykonanie w naturze, następnie naprawienie szkody zwišzanej z niewykonaniem. Jeżeli szkoda jest o większym rozmiarze to może być podstawš do wypowiedzenia.
Obowišzki dajšcego zlecenie:
1. lojalnoci
2. uwzględnienia interesów agenta
3. przekazywanie dokumentów i udzielanie informacji potrzebnych do prowadzenia działalnoci
4. zawiadomienia o umowach z klientami (liczba, wartoć ich przedmiotu-7602)
5. dajšcy zlecenie obowišzany jest w rozsšdnym czasie zawiadomić agenta o przyjęciu lub odrzuceniu propozycji zawarcia umowy oraz o niewykonaniu umowy, przy której agent poredniczył lub zawarł w imieniu dajšcego zlecenie.
Skutki naruszenia:
mimo, że nie dojdzie do zawarcia umowy przez złe działanie dajšcego zlecenie to jest on zobligowany do wypłacenia prowizji, jeli agent wypowiedział umowę agencyjnš to przysługuje mu roszczenie o wiadczenie wyrównawcze.
Ustanie stosunku agencyjnego następuje poprzez złożenie owiadczenia woli.
- na skutek zwykłego wypowiedzenia tzn. z zachowaniem stosownych terminów pomiędzy złożeniem owiadczenia woli a rozwišzaniem umowy agencyjnej. Według ustawy miesišc w pierwszym roku działalnoci, 2 miesišce w drugim, 3 w trzecim i kolejnych na koniec miesišca kalendarzowego. Wypowiedzenie nie wymaga wskazania przyczyny, może się odbyć przez pełnomocnika, jeżeli ma pełnomocnictwo szczególne.
- na skutek wypowiedzenia nadzwyczajnego. Rozwišzanie następuje bezzwłocznie po podaniu ważnych powodów np. naruszenie obowišzków, skargi klienta, naruszenie umowy.
Sposób wykonania wypowiedzenia jest dowolny.
Przyczyny wyganięci stosunku agencyjnego
- zgon agenta. Przy mierci dajšcego zlecenie nie następuje wyganięcie, a jego kompetencje przejmujš spadkobiercy.
- upadłoć jednej ze stron - dajšcego zlecenie. Agent zgłasza swš wierzytelnoć do masy upadłociowej z tytułu poniesionej straty na skutek wyganięcia umowy.
- agenta- dajšcy zlecenie nie może żšdać zaspokojenia swojej analogicznej wierzytelnoci.
wiadczenie wyrównawcze nie jest roszczeniem o zaopatrzenie, wynagrodzenie. Należy się ono niezależnie czy umowa była na czas oznaczony czy nie oznaczony.
Po rozwišzaniu umowy agent może się o nie starać, gdy pozyskał nowych klientów, doprowadził do wzrostu obrotów, dajšcy zlecenie czerpie w danym czasie znaczne korzyci. Nie może przekroczyć wysokoci wynagrodzenia za jeden rok, obliczonego na podstawie redniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. wiadczenie wyrównawcze nie przysługuje agentowi, gdy:
- dajšcy zlecenie wypowiedział umowę na skutek okolicznoci za które odpowiada agent
- agent wypowiedział umowę, chyba że wypowiedzenie jest uzasadnione okolicznociami za które odpowiada dajšcy zlecenie, albo jest usprawiedliwione wiekiem, ułomnociš, chorobš agenta
- agent przeniósł swoje prawa i obowišzki na innš osobę
Agent powinien powstrzymać się od działalnoci konkurencyjnej wobec dajšcego zlecenie. Wynika to obowišzku lojalnoci i starannoci. Nie ma znaczenia czy agent prowadzi działalnoć we własnym zakresie i na własny rachunek, czy na rzecz innych poredników. Zakaz działalnoci konkurencyjnej może być objęty umowš agencyjnš lub odrębnš, ale do jej zawarcia dochodzi w czasie trwania stosunku agencyjnego. Ma ona charakter odpłatny. Ograniczenie działalnoci konkurencyjnej po zakończeniu lub po rozwišzaniu umowy agencyjnej nie może przekraczać 2 lata. Ograniczenie działalnoci konkurencyjnej dotyczy ono grupy klientów, obszaru geograficznego objętego działalnociš agencyjnš, rodzaju towaru i usług stanowišcy przedmiot umowy agencyjnej. Dajšcy zlecenie może do dnia rozwišzania umowy odwołać ograniczenie działalnoci konkurencyjnej, ale dopiero po upływie 6 miesięcy jest zwolniony z wypłacenia odpowiedniej sumy. Jeżeli przed upływem tego terminu wyganie umowa agencyjna to dajšcy zlecenie będzie zobowišzany wypłacić agentowi sumę ustalonš w umowie.

Bibliografia:
Tomasz Winiewski, Umowa agencyjna według kodeksu cywilnego
Akty prawne:
Kodeks cywilny art.758 - 764