Wierność – sobie, drugiemu człowiekowi, idei... Przedstaw funkcjonowanie tego motywu odwołując się do przykładów literackich z różnych epok.

Zastanawiałam się kiedyś, czym jest wierność. Na próżno szukałam odpowiedzi w mądrych księgach próbujących zamknąć ją w sztywne ramy definicji. Pytałam ludzi – tych, co zawsze wiedzą najlepiej i tych doświadczonych przez życie - lecz nie umieli mi odpowiedzieć. Był jesienny dzień. Wyszłam na spacer do parku. Patrząc na spadające powoli liście, słuchając szumu wiatru i śpiewu ptaków zrozumiałam, czym jest wierność i kiedy jest prawdziwa. Wierność jest prawdziwa wtedy, gdy ma się nadzieję i choćby wszyscy zwątpili, nie traci się jej. Gdy coś się kończy, przemija – zostaje wierność. Wierność jest więc stylem naszego istnienia i może przejawiać się w różnych postawach, bowiem wiele jest jej rodzajów.

„Bądź wierny sobie, a będziesz wierny innym...” - tymi wspaniałymi, podniosłymi słowami Apolinarego Despinoixa pragnę rozpocząć tę pracę. Dlaczego wychodzę akurat od problemu wierności sobie? Dlatego, że to właśnie z niej tworzą się następne rodzaje wierności. Wierność sobie to podążanie za własnym sumieniem, drogą własnych ideałów. Wierność to deklaracja wolnej woli człowieka. Aby wcielić ją we wszystkie dziedziny życia, trzeb najpierw pozwolić jej rozwinąć się w człowieczym sercu...

Nie sposób mówić o wierności nie wiedząc czym właściwie jest. Wg Wielkiej Encyklopedii Multimedialnej wierność to „zachowanie zgodności między słowami a czynami, postępowanie zgodne z wyznawanymi zasadami.” Prawdziwa to, jednak bardzo oschła definicja. Zbigniew Herbert w jednym ze swoich utworów mówi o wierności: Ocalałeś nie po to aby żyć, masz mało czasu – trzeba dać świadectwo. (...) Bądź wierny – idź.
Nie sposób wymienić wszystkich rodzajów wierności, ale do najważniejszych z nich wg mnie należą: wierność idei, Bogu, ideałom, tradycji, Ojczyźnie, przyjaźni, powołaniu oraz miłości. One wszystkie zamykają się w jednej wierności: wierności samemu sobie, gdyż człowiek przez swoje uczynki staje się twórcą samego siebie, a uczynki jego wynikają z wartości, którymi na co dzień w życiu się kieruje.
Wierność idei dostrzec możemy już w epoce starożytnej, w postawie mitologicznego Prometeusza – boga, który cierpiał przez miłość do ludzi, których stworzył. Bardzo im się przysłużył ucząc ich liczb, sztuki pisania, oswajając zwierzęta, dając chorym lekarstwa i ucząc ludzi korzystać z ziół, pomagając wydobyć z ziemi cenne metale, ucząc przepowiadać przyszłości z przyrody oraz dając im cenny skarb: ogień. Jego zasługi były więc ogromne. Lepiąc człowieka z gliny dał mu duszę z ognia niebieskiego i już za to był osądzony przez bogów. Jednak potem ofiarował jeszcze ludziom ogień, aby mogli żyć w większej wygodzie. Wtedy został skazany na wieczną mękę w podziemiach Hadesu. Jednak do końca pozostał wierny swojej idei. Zaludnił pustą do tej pory Ziemię.

Wierna idei jest również Joanna Lipska z noweli Elizy Orzeszkowej pt. „A...B...C...”, która w zniewolonym przez zaborcę Państwie Polskim - pomimo szerokich represji - prowadzi tajne nauczanie dzieci. Ukarana wysoką grzywną przez władze nie poddaje się. Nie przerywa swojej działalności. Wie, że przyszłość jej Narodu zależy od nowych pokoleń i że muszą one być wykształcone aby wywalczyć wolność dla siebie i dla swoich potomków.

Następnym ważnym motywem wierności jest wierność Bogu i ideałom. Tu koniecznie należy wymienić Antygonę. Antygona w chwili, gdy grzebie swojego brata, który zginął w bratobójczej walce ukazuje, że odwieczne boskie prawa są ważniejsze od praw i nakazów ludzkich. Pomimo zakazu władcy jej Państwa pragnie być wierna idei swojej wiary i wierna bogom. Ponosi niesprawiedliwą śmierć, ale wie, iż nie mogłaby postąpić inaczej niż postąpiła. Zaparłaby się wtedy swojego człowieczeństwa.

Mówiąc o Bogu oraz o ideałach nie można pominąć Ligi z „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza. Ta młoda dziewczyna przyjmując wiarę chrześcijańską miała w pełni świadomość jak ważna jest wierność aż do końca. Podczas gdy inni wyrzekali się Boga aby ochronić życie, ona poszła na śmierć w Jego Imię. W imię swoich ideałów.

Wreszcie mówiąc o wierności względem Boga należy wymienić Hioba – jednego z bohaterów Starego Testamentu, który na skutek zakładu Stwórcy z szatanem został doświadczony przez wiele makabrycznych klęsk. Dotknął go trąd, stracił majątek, poginęły jego dzieci a on, pomimo tego, nawet w największych chwilach zwątpienia nie wyrzekł się Boga. Zaufał Mu bezgranicznie i przez to zyskał szczęście na wieki. Szatan zaś został pokonany.

Moc szatana została zgładzona przez Chrystusa na Krzyżu. I On, będąc nie tylko Bogiem ale także Człowiekiem, był wierny swojemu Ojcu i swojemu Stworzeniu, oddając za nie życie i gładząc nasze grzechy. W Ogrójcu, gdzie się modlił w trwodze tak wielkiej, iż spływał z Niego krwawy pot, wstąpił na drogę ostatecznej wierności. Mógł zrezygnować. Był przecież Bogiem. Ale był Bogiem wiernym, posłusznym aż do śmierci.
Czy wierność zawsze musi kończyć się śmiercią? Niekoniecznie. Nasze epopeja narodowa autorstwa Adama Mickiewicza pt. „Pan Tadeusz” jest przykładem na to, że nie musi. W tym wielkim dziele mowa jest jednak innym rodzaju wierności. O lojalności wobec tradycji. W domu Podkomorzego przestrzega się dawnych zwyczajów (tu przykładowy opis parzenia kawy czy gotowania kapusty a także polowanie czy też grzybobranie) oraz nie zapomina się o przodkach. Cały dom przepełniony jest pamiątkami z minionych epok. Pamiątkami, które nie pozwalają zapomnieć o tym co było. A nie pozwalając zapomnieć pomagają wyciągnąć wnioski na przyszłość.

W mojej wypowiedzi pojawiły się już wątki patriotyczne, a więc wygląda na to, że i wierność Ojczyźnie była dla twórców literackich sprawą bardzo ważną. Wynika on z tego faktu, iż każdy z nas w głębi serca jest patriotą. Już średniowieczny Roland z „Pieśni o Rolandzie” walczy za Ojczyznę zagrożoną przez wroga. Mistyczna scena jego śmierci z zaciśniętym w dłoni mieczem podkreśla wielkość śmierci w obronie swojego kraju. Wierność do ostatniej kropli krwi, wierność pomimo bólu i wyrzeczeń, wierność z miłości do ziemie rodzinnej.

Identyczną postawę prezentuje Stefan Żeromski w noweli pt. „Rozdziobią nas kruki, wrony...” w postaci Winrycha, przemycającego broń dla powstańców chroniących się w lesie. I jego spotyka śmierć, gdy na jego drodze staje oddział kozacki, który odkrywa cel jego podróży. Któż jednak może zliczyć ile wcześniej takich transportów do lasu dostarczył i ile ziemi Polskiej dzięki niemu ocalało?

Najbardziej specyficzną postacią dla scharakteryzowania idei wierności Ojczyźnie jest Konrad z III części mickiewiczowskich „Dziadów”. Wypowiada on słowa wielkiej wagi: „(...)Ja i ojczyzna to jedno. Nazywam się Milijon - bo za milijony kocham i cierpię katusze.” Przeżywając własne rozterki życiowe łączy je z problemami drogiego mu kraju, wierząc że on w końcu powstanie. „(...)Nasz naród jak lawa, z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa, lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi; plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi.” Do głębin duszy, gdzie zakorzenione są patriotyzm i miłość i z nich rodząca się wierność.

W duszy rodzi się także życiowe powołanie każdego z nas. Santiago z „Alchemika” Paula Coelho jest przykładem poszukiwania własnej drogi w życiu, „własnej legendy”. Pomimo przeciwności Santiago idzie dalej, wciąż szuka i pomimo przeszkód losu nie poddaje się. Wierzy, że tam gdzie będzie jego serce, tam będzie i jego skarb. Nieistotne, jak daleko musiałby dojść i jak daleko potem się cofnąć. Ważna jest wierność znakom prowadzącym do miejsca celu – do miejsca, gdzie zrealizuje się swoje powołanie.

Na co dzień spotykamy się wiernością w relacjach międzyludzkich, a więc przede wszystkim z motywem przyjaźni. Przyjaźń doskonale ukazuje Antoine de Sant – Exupery w powieści pt. „Mały Książe.” Jej tytułowy bohater przybywając na Ziemię zostawia na pustej planecie Różę – traci jednego przyjaciela aby zyskać następnych. Na naszej planecie spotyka pilota z którym snuje filozoficzne opowieści o życiu. Od razu znajdują wspólny język. Poznaje też lisa, ale tu droga do przyjaźni jest już dłuższa i bardziej uciążliwa. Lisa bowiem trzeba najpierw oswoić. Jednak gdy już do tego dochodzi pojawia się problem powrotu Małego Księcia na swoją planetę. I tu lis wypowiada piękne słowa: „Jesteś odpowiedzialny za to, co oswoiłeś.” I wtedy Mały Książę przypomina sobie o Róży – humorzastej istotce, a jednak przecież przyjaciółce , samotnie pozostawionej na odległej planecie. W chwili rozstania po mordce lista spływają łzy... Jak bardzo trzeba być odpowiedzialnym aby być wiernym.

Przyjaźń często staje się podstawą miłości. W miłości ważna jest wierność. Bez niej to uczucia, a raczej ta postawa nie ma sensu. O prawdziwej, wiernej miłości możemy mówić patrząc na Romea i Julię – bohaterów Szekspirowskiego dramatu. Więzią, która ich łączyła próbowali zespolić dwie zwaśnione ze sobą od pokoleń rodziny. Jednak ich wspólna przyszłość skazana była na niepowodzenie. Bojąc się życia w rozłące wybrali wspólną śmierć, która przypieczętowała ich związek już na wieki. Nie bali się umrzeć. Wierna miłość jest bowiem potężniejsza nawet od śmierci.
Pismo Święte mówi nam: „Niech miłość i wierność zawsze będą z Tobą; przywiąż je sobie na szyi, wypisz na serca tablicach!”. Wypisz wierność w sobie a nie będzie ona wtedy dla Ciebie tylko obumarłą ideą zapisaną w książkach, ukrytą w skarbcach literatury, lecz stanie się ona dla Ciebie żywa i trwająca na wieki. Będzie Cię prowadzić po zagmatwanych ścieżkach Twojego życia. A Ty, będąc wierny w małych rzeczach i w wielkich staniesz się wierny.