Pajęczaki

Obok znacznych różnic w wyglądzie i budowie wewnętrznej przedstawicieli, pajęczaki maja wspólne charakterystyczne cechy. Ciało pajęczaków dzieli się na głowotułów i odwłok, bardzo różnie ukształtowany i różnie połączony z głowotułowiem. Odwłok może być segmentowany i przyrośnięty całą szerokością do głowotułowiu (jak u skorupiaków); może być nie segmentowany i łączyć się z głowotułowiem wąską szypułką (jak u pająków); może w różny stopniu być zredukowany i zrastać się z głowotułowiem w jednolitą całość (jak u roztoczy).

Wszystkie pajęczaki na głowotułowiu mają sześć par odnóży, z czego pierwsza para służy do pobierania pokarmu (szczkoczułki), druga do pobierania pokarmu i innych czynności (nogogłaszczki), a cztery pozostałe pary – do lokomocji. Odwłok jest zazwyczaj pozbawiony odnóży; u przedstawicieli niektórych rzędów zachowały się przekształcone odnóża, na przykład w postaci kądziołków przędnych u pająków.
Powłokę ciała tworzy nabłonek wydzielający chitynowy naskórek, którym może być miejscami grubszy i tworzyć twardą płytkę grzbietową nad głowotułowiem (np. u pająków).

Duża liczba pajęczaków żywi się pokarmem zwierzęcy – są drapieżnikami i plują najczęściej na owady i inne pajęczaki Nakłuta lub porozrywana ofiara polewana jest substancją zawierającą enzymy trawiące. Części płynne pokarmu są wsysane dzięki pracy mięśni gardzieli oraz dalej położonej części przewodu pokarmowego, zwanym żołądkim ssącym. Pozostałe elementy przewodu pokarmowego są zbudowane jak u innych stawonogów. Niektóre pajęczaki są pasożytami wysysającymi soki roślin lub płynny ciała zwierząt (np. kleszcze).
Charakterystycznymi dla pajęczaków narządami wymiany gazowej są płuca. Jednak niektóre pajęczaki mają tchawki, inne płuca i tchawki, a jeszcze inne (drobne, pasożytnicze) obywają się bez specjalnych narządów oddechowych. Stopień rozwoju układu krążenia zależy od rodzaju posiadany narządów oddechowych. Jeżeli narządy oddechowe doprowadzają tlen bezpośrednio do wszystkich części ciała za pomocą tchawek, układ krążenia jest odpowiednio zredukowany i zawiera tylko serce z ostiami i jedną lub dwie tętnice. U wielu drobnych pajęczaków brak układu krążenia.

Układ wydalniczy reprezentowany jest przez cewki Malpighego lub/i gruczoły biodrowe, które są zmodyfikowanymi metanefrydami.
Układ nerwowy wykazuje bardzo różny stopień koncentracji, zależy m.in. od trybu życia pajęczaka.
Narządami zmysłów są oczy, w liczbie 1-8 par, oraz włoski zmysłowe dotykowe. Szczególny ich rodzaj rejestruje drgania powietrza czy pajęczyny.

Niektóre pajęczaki, na przykład skorpiony i pająki, mają gruczoły jadowe uchodzące w różnych okolicach ciała (skorpiony w kolcu jadowym na końcu odwłoka, pająka w szczęko czułkach).

W gruczoły przędne wyposażone są pająki, zaleszczotki i niektóre roztocze. Nici, będące wydzieliną tych gruczołów, służą do łowienia zdobyczy, do wyściełania kokonów z jajami i kryjówek mieszkalnych orz do przemieszczania się w prąd powietrza (babie lato).
Pajęczaki są rozdzielnopłciowe, często z wyraźnym dymorfizmem płciowym (samiec jest mniejszy).Ujście układu rozrodczego znajduje się na odwłoku. U niektórych form istnieją narządy kopulacyjne, u innych do przenoszemia spermatoforów służą odnóża (np. nogogłaszczki u pająków). Pajęczaki, z nielicznymi wyjątkami (roztocze), mają rozwój prosty, bez przeobrażania. Znane są przypadki opieki nad potomstwem (skorpiony, niektóre pająki).